Vergi Usul Kanunu’na Göre Amortisman Nasıl Hesaplanır? 10 Duran Varlıklı Örnek ve Yevmiye Kayıtları Bir işletmenin satın aldığı bina, makine, taşıt, demirbaş veya yazılımın bedeli çoğu zaman satın alındığı yılda doğrudan gider yazılmaz. İşletmede bir yıldan fazla kullanılacak ve zamanla aşınma, yıpranma ya da değer kaybına uğrayacak iktisadi kıymetin maliyeti, faydalı ömrüne dağıtılarak amortisman yoluyla giderleştirilir. Bu yazıda, örnek bir üretim ve teknoloji şirketinin 2026 yılında aktifleştirdiği 10 duran varlık için normal amortisman yöntemi uygulanmıştır. Faydalı ömürler ve oranlar, Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı Amortisman Oranları Tablosu içinden seçilmiştir. Hesaplanan tutarlar, Tekdüzen Hesap Planındaki 730 Genel Üretim Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri, 257 Birikmiş Amortismanlar (-) ve 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesaplarıyla muhasebeleştirilmiştir. Amortisman ayırmanın temel yasal dayanakları nelerdir? 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun amortisman hükümleri birlikte değerlendirildiğinde temel çerçeve şöyledir: VUK madde 313: İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkuller ile gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin değerleri amortisman yoluyla yok edilir. VUK madde 314: Boş arazi ve boş arsalar kural olarak amortismana tabi değildir. Bu nedenle aşağıdaki bina örneğinde arsa payı 250 Arazi ve Arsalar hesabında ayrıca izlenmiş ve amortisman hesabına alınmamıştır. VUK madde 315: Normal amortisman oranı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen faydalı ömür dikkate alınarak uygulanır. Uygulamadaki temel kaynak, 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği eki liste ve bu listeyi değiştiren sonraki tebliğlerdir. VUK madde 320: Amortisman süresi, iktisadi kıymetin aktife girdiği yıldan başlar. Binek otomobillerde, faaliyet konusu araç kiralama veya çeşitli şekillerde araç işletmeciliği olanların bu amaçla kullandıkları araçlar hariç, aktife girilen hesap döneminde ay kesri tam ay sayılarak kalan ay sayısı kadar kıst amortisman ayrılır. Ayrılmayan kısım son yılda itfa edilir. VUK madde 326 ve 327: Aktifleştirilen kuruluş ve örgütlenme giderleri ile özel maliyet bedellerinin itfasına ilişkin özel hükümler uygulanır. Özel maliyet bedeli, kira süresi belli ise kira süresine; belli değilse GİB listesindeki beş yıllık süreye göre itfa edilir. Güncel kanun metnine GİB Vergi Usul Kanunu sayfasından, oran ve faydalı ömürlere ise doğrudan GİB amortisman listesinden ulaşılabilir. Normal amortisman nasıl hesaplanır? Normal amortisman yönteminde temel formül şöyledir: Yıllık amortisman = Amortismana esas maliyet bedeli × Normal amortisman oranı Oran, faydalı ömrün tersidir: Normal amortisman oranı = 1 ÷ Faydalı ömür Örneğin faydalı ömrü 5 yıl olan 600.000 TL maliyetli bir demirbaş için yıllık amortisman: 600.000 TL × %20 = 120.000 TL Binek otomobilde ilk yıl kıst amortisman uygulanıyorsa formül şöyledir: İlk yıl amortismanı = Yıllık amortisman × Aktifte kalınan ay sayısı ÷ 12 Örnek uygulamanın varsayımları nelerdir? Örnekte aşağıdaki varsayımlar kullanılmıştır: Mükellef, hesap dönemi takvim yılı olan ve 7/A seçeneğini kullanan bir anonim şirkettir. Tutarlar KDV hariç maliyet bedelleridir. İndirim konusu yapılabilen KDV, amortismana esas bedele dahil edilmemiştir. Binek otomobilin 1.300.000 TL tutarındaki amortismana esas bedeli, ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedelidir. Vergiler maliyete eklenmemiştir. Binek otomobil 18 Temmuz 2026 tarihinde; diğer varlıklar 2 Ocak 2026 tarihinde kullanıma hazır hâle getirilerek aktife alınmıştır. Tüm varlıklarda normal amortisman yöntemi seçilmiştir. VUK madde 320’deki isteğe bağlı gün esaslı amortisman yöntemi kullanılmamıştır. Hurda veya kalıntı değer sıfır kabul edilmiştir. Yeniden değerleme, yatırım teşviki, finansman gideri, kur farkı ve değer düşüklüğü bu örneğe dahil edilmemiştir. Bütün kıymetler, 2026 yılında doğrudan gider yazılabilen 12.000 TL’lik VUK madde 313 sınırının üzerindedir. 2026 hadleri 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir. 10 duran varlık için 2026 amortisman hesaplama tablosu NoDuran varlık ve GİB liste sınıfıVarlık hesabıMaliyet bedeli (TL)Faydalı ömürNormal oran2026 hesabı2026 amortismanı (TL)31.12.2026 net değeri (TL)Birikmiş amortisman hesabı1Fabrika içi asfalt yol — Liste 2.1251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri800.0008 yıl%12,50800.000 × %12,50100.000700.0002572Betonarme idare binası — Liste 1.1.1252 Binalar12.000.00050 yıl%2,0012.000.000 × %2240.00011.760.0002573CNC torna tezgâhı — Liste 3.44253 Tesis, Makine ve Cihazlar2.400.00010 yıl%10,002.400.000 × %10240.0002.160.0002574Dijital baskı makinesi — Liste 3.93253 Tesis, Makine ve Cihazlar1.200.00010 yıl%10,001.200.000 × %10120.0001.080.0002575Yönetimde kullanılan binek otomobil — Liste 6.1254 Taşıtlar1.300.0005 yıl%20,001.300.000 × %20 × 6/12130.0001.170.0002576Ofis mobilyaları — Liste 3.1255 Demirbaşlar600.0005 yıl%20,00600.000 × %20120.000480.0002577Kişisel bilgisayarlar ve sunucu — Liste 4.1255 Demirbaşlar800.0004 yıl%25,00800.000 × %25200.000600.0002578Süresiz ERP yazılım lisansı — Liste 4.3260 Haklar900.0003 yıl%33,33900.000 ÷ 3300.000600.0002689Aktifleştirilen kuruluş ve örgütlenme giderleri — Liste 54262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri500.0005 yıl%20,00500.000 × %20100.000400.00026810Kira süresi belli olmayan idare ofisi özel maliyeti — Liste 56264 Özel Maliyetler900.0005 yıl%20,00900.000 × %20180.000720.000268Toplam21.400.0001.730.00019.670.000 GİB tablosunda üç yıllık yazılım oranı yüzde 33,33 olarak yuvarlanmış biçimde gösterilir. Eşit itfa payı yaklaşımıyla 900.000 TL üç yıla bölünerek yıllık 300.000 TL hesaplanmıştır. Muhasebe yazılımı oranı doğrudan yüzde 33,33 olarak uygularsa oluşacak küçük yuvarlama farkı son yılda düzeltilmelidir. Tablodaki oranlar GİB listesinde nerede yer alıyor? VarlıkGİB sıra numarasıFaydalı ömürNormal oranOranın yer aldığı tebliğFabrika içi asfalt yol2.18 yıl%12,50333Betonarme idare binası1.1.150 yıl%2,00333CNC torna tezgâhı3.4410 yıl%10,00339Dijital baskı makinesi3.9310 yıl%10,00458Binek otomobil6.15 yıl%20,00333Ofis mobilyaları3.15 yıl%20,00365Kişisel bilgisayar ve sunucu4.14 yıl%25,00333Bilgisayar yazılımı4.33 yıl%33,33333İlk tesis ve taazzuv giderleri545 yıl%20,00333Özel maliyetler, kira süresi belli olmayan565 yıl%20,00333 Amortisman oranı yalnızca muhasebe hesap koduna bakılarak seçilmez. Aynı 253 veya 255 hesabında izlenen iki kıymetin kullanım alanı ve GİB listesindeki özel sınıfı farklıysa faydalı ömrü de farklı olabilir. Önce kıymetin özel tanımı, sonra varsa sektörel sınıfı ve kullanım amacı incelenmelidir. Binek otomobilin kıst amortismanı nasıl hesaplandı? Binek otomobilin yıllık normal amortismanı: 1.300.000 TL × %20 = 260.000 TL Araç 18 Temmuz 2026 tarihinde aktife alınmıştır. Ay kesri tam ay sayıldığından temmuz-aralık dönemi altı ay kabul edilir: 260.000 TL × 6/12 = 130.000 TL İlk yılda ayrılmayan 130.000 TL, itfa süresinin son yılı olan 2030 yılında o yılın normal payına eklenir. Buna göre otomobil için amortisman planı 2026 yılında 130.000 TL; 2027, 2028 ve 2029 yıllarında 260.000’er TL; 2030 yılında ise 390.000 TL olur. Toplam amortisman 1.300.000 TL’ye ulaşır. Örnekte kullanılan 1.300.000 TL tutarındaki ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeli, 2026 yılı için geçerli 1.380.000 TL’lik vergi matrahından indirilebilir amortisman üst sınırını aşmadığından hesaplanan 130.000 TL’nin tamamı, diğer şartların da sağlanması hâlinde vergi matrahının tespitinde gider kabul edilebilir. 2026 yılı tutarları ve uygulamanın ayrıntıları GİB’in binek otomobil açıklamasında ve 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer almaktadır. 268 hesap bir duran varlık hesabı mıdır? Hayır. 268 Birikmiş Amortismanlar (-), maddi olmayan duran varlıkların maliyetini izleyen bir varlık hesabı değil; bu varlıklar için ayrılan birikmiş amortismanları gösteren düzenleyici aktif hesaptır. 260 Haklar, 262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri ve 264 Özel Maliyetler borç bakiyesi veren maliyet hesaplarıdır. Bu hesaplarda izlenen varlıkların amortismanları 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabının alacağına kaydedilir. 251, 252, 253, 254 ve 255 hesaplarındaki maddi duran varlıkların amortismanları ise 257 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabının alacağına kaydedilir. Bu nedenle örnekte 268 hesap, bağımsız bir duran varlık örneği olarak değil; 260, 262 ve 264 hesaplarının karşılığında çalışan birikmiş amortisman hesabı olarak kullanılmıştır. 2026 yılı amortisman yevmiye kayıtları nasıl yapılır? Aşağıdaki kayıtlar, hesaplama tablosundaki 1.730.000 TL toplam amortismanla birebir uyumludur. Üretimde kullanılan kıymetler 730 Genel Üretim Giderleri; yönetim ve genel hizmetlerde kullanılan kıymetler 770 Genel Yönetim Giderleri altında izlenmiştir. 1. Üretimde kullanılan maddi duran varlıkların amortisman kaydı Hesap kodu ve adıBorç (TL)Alacak (TL)730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ460.000730.01 Fabrika içi yol amortismanı100.000730.02 CNC torna tezgâhı amortismanı240.000730.03 Dijital baskı makinesi amortismanı120.000257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)460.000257.01 Fabrika içi yol100.000257.03 CNC torna tezgâhı240.000257.04 Dijital baskı makinesi120.000 Açıklama: Üretim faaliyetlerinde kullanılan 251 ve 253 hesaplara kayıtlı maddi duran varlıkların 2026 yılı normal amortismanlarının kaydı. 2. Genel yönetimde kullanılan maddi duran varlıkların amortisman kaydı Hesap kodu ve adıBorç (TL)Alacak (TL)770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ690.000770.01 İdare binası amortismanı240.000770.02 Binek otomobil amortismanı130.000770.03 Ofis mobilyaları amortismanı120.000770.04 Bilgisayar ve sunucu amortismanı200.000257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)690.000257.02 İdare binası240.000257.05 Binek otomobil130.000257.06 Ofis mobilyaları120.000257.07 Bilgisayar ve sunucu200.000 Açıklama: 252, 254 ve 255 hesaplara kayıtlı, genel yönetimde kullanılan maddi duran varlıkların 2026 yılı amortismanlarının kaydı. 3. Maddi olmayan duran varlıkların amortisman kaydı Hesap kodu ve adıBorç (TL)Alacak (TL)770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ580.000770.05 ERP yazılımı amortismanı300.000770.06 Kuruluş ve örgütlenme giderleri amortismanı100.000770.07 Özel maliyet amortismanı180.000268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)580.000268.01 ERP yazılımı300.000268.02 Kuruluş ve örgütlenme giderleri100.000268.03 Özel maliyetler180.000 Açıklama: 260, 262 ve 264 hesaplara kayıtlı maddi olmayan duran varlıkların 2026 yılı amortismanlarının 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabına kaydı. Kontrol: 460.000 TL + 690.000 TL + 580.000 TL = 1.730.000 TL toplam amortisman gideri. Aynı tutarın 1.150.000 TL’si 257, 580.000 TL’si 268 hesabının alacağına kaydedilmiştir. Amortisman hesabında hangi noktalara dikkat edilmelidir? Aktife giriş ve kullanıma hazır olma tarihi belgelenmelidir. Sadece faturanın düzenlenmiş olması her durumda yeterli değildir. Teslim, montaj, test, tescil ve fiilen kullanıma hazır olma durumu birlikte değerlendirilmelidir. Arsa ve bina bedeli ayrıştırılmalıdır. 250 Arazi ve Arsalar hesabındaki boş arsa payı amortismana tabi tutulmaz; yalnızca 252 Binalar hesabındaki yapı bedeli üzerinden amortisman hesaplanır. En özel GİB sınıfı seçilmelidir. Genel demirbaş oranı, listede özel olarak tanımlanan bilgisayar, telefon, makine veya sektörel kıymete doğrudan uygulanmamalıdır. Binek otomobillerde iki ayrı konu karıştırılmamalıdır. Kıst amortisman, VUK madde 320’deki süre hesabıdır. Amortisman gider kısıtlaması ise GVK madde 40 ve 311 Seri No.lu Tebliğ kapsamında vergi matrahından indirilebilecek kısmı belirler. Yazılımın niteliği belirlenmelidir. İşletmenin kontrol ettiği ve bir yıldan uzun süre yararlanacağı edinilmiş yazılım lisansı 260 Haklar hesabında aktifleştirilebilir. Süreli bulut hizmeti veya SaaS ödemesi ise sözleşmenin şartlarına göre dönem gideri ya da gelecek aylara/yıllara ait gider niteliğinde olabilir. Özel maliyetlerde kira süresi kontrol edilmelidir. Kira süresi belli ise itfa bu süreye göre yapılır. Kira süresi dolmadan taşınmaz boşaltılırsa henüz itfa edilmemiş tutarın VUK madde 327 kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Amortisman defteri veya yardımcı kayıtlar tutulmalıdır. Her kıymet için maliyet, aktife giriş tarihi, faydalı ömür, oran, yöntem, önceki dönem amortismanı ve net defter değeri izlenmelidir. Muhasebe standardı ile vergi uygulaması ayrıştırılmalıdır. Bu örnek VUK ve Tekdüzen Hesap Planına göre hazırlanmıştır. TMS/TFRS finansal tablolarında faydalı ömür, kalıntı değer, bileşen yaklaşımı ve özellikle kuruluş giderlerinin aktifleştirilmesi farklı sonuç doğurabilir. Oluşan ticari kâr–mali kâr farkları ayrıca izlenmelidir. Sonuç Amortisman hesabında doğru sonuca ulaşmak için yalnızca maliyet bedelini sabit bir oranla çarpmak yeterli değildir. İktisadi kıymetin niteliği, kullanım yeri, GİB listesindeki özel veya sektörel sınıfı, aktife giriş tarihi, seçilen yöntem ve varsa binek otomobil ya da özel maliyet hükümleri birlikte incelenmelidir. Bu örnekte 21.400.000 TL toplam maliyetli 10 duran varlık için 2026 yılı amortismanı 1.730.000 TL olarak hesaplanmıştır. Tutarın 1.150.000 TL’si maddi duran varlıklar için 257 Birikmiş Amortismanlar (-), 580.000 TL’si maddi olmayan duran varlıklar için 268 Birikmiş Amortismanlar (-) hesabında izlenmiştir. Kaynaklar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu – Gelir İdaresi Başkanlığı GİB Amortisman Oranları Tablosu 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği GİB – Binek Otomobillerde Gider ve Amortismanların Vergi Matrahından İndirimi 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşletmenin faaliyet konusu, kıymetin teknik niteliği, finansman biçimi, aktife giriş tarihi, teşvik ve vergi statüsü sonucu değiştirebilir. İşletmenize özel işlemler için uzman desteği alınız. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.