Prim Zamanaşımında İki Durum VarPrimlerin zamanaşımı tarihi belirlenirken iki durumun göz önünde bulundurulması gerekiyor:  1. İşverence düzenlenen prim belgelerinden dolayı tahakkuk eden sigorta primleriBurada anlaşılması gereken, işverenlerce kendiliğinden düzenlenen ve yasal süresi içinde SGK’ya verilen veya yasal süresi dışında verilmekle birlikte incelemeye sevk edilmeksizin işleme alınan prim belgelerinden dolayı tahakkuk eden sigorta primleridir.Bu durumlarda zamanaşımı süresini zamanaşımı açısından geçerli olan Kanun ve primin ait olduğu vade dikkate alınarak dört farklı şekilde belirliyoruz:Kapsadığı TarihlerKanuni DayanağıSüresiZamanaşımı, Ödeme süresinin (vadenin) Sona Erdiği Tarihi takip eden07.12.1993 ve öncesi818 Sayılı Borçlar Kanunu10 Yılgünden itibaren başlar08.12.1993-05.07.20046183 Sayılı Kanun5 yıltakvim yılı başından itibaren başlar06.07.2014-30.09.2008818 Sayılı Borçlar Kanunu10 yılgünden itibaren başlar01.10.2008 ve sonrası5510 Sayılı Kanunu10 yıltakvim yılı başından itibaren başlar 2. Yapılan tespitler neticesinde düzenlenen prim belgelerinden dolayı tahakkuk eden sigorta primleriBurada zamanaşımı süreleri, vadesine göre değil, durumuna göre aşağıdaki tarihlerden itibaren başlıyor:Mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise, mahkeme kararının kesinleşme tarihinden itibaren,SGK denetim elemanlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise, rapor tarihinden itibaren,Kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise, soruşturma/denetim/inceleme sonuçlarının SGK’ya intikal ettiği tarihten itibaren,Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise, bilgi ve belgenin SGK’ya intikal ettiği tarihten itibarenBu durumlarda da zamanaşımı sürelerini zamanaşımı açısından geçerli olan Kanun dikkate alınarak dört farklı şekilde belirliyoruzKapsadığı TarihlerKanuni DayanağıSüresi07.12.1993 ve öncesi818 Sayılı Borçlar Kanunu10 Yıl08.12.1993-05.07.20046183 Sayılı Kanun5 yıl06.07.2014-30.09.2008848 Sayılı Borçlar Kanunu10 yıl01.10.2008 ve sonrası5510 Sayılı Kanunu10 yıl İdari Para Cezalarında Durum Nasıl?İdari para cezalarında zamanaşımı tahakkuk ve tahsil zamanaşımı olarak iki şekilde ele alınması gerekiyor.1. Tahakkuk Zamanaşımıİdari para cezalarında tahakkuk zamanaşımı fiilin işlendiği tarihe göre belirleniyor. İdari para cezasına konu fiil, kanunlarla verilen yükümlülük yerine getirilmediği zaman işlenmiş sayıldığından, yükümlülüklerini yerine getirmeyenler, idari para cezasına konu fiili, yükümlülüklerini yerine getirmeleri gereken sürenin son günü itibariyle işlemiş sayılıyor.Örneğin; 2017/Nisan ayına ilişkin düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesi süresinde verilmemesi halinde idari para cezasına konu fiil, belgenin Kuruma verilmesi gereken sürenin son günü olan 23/5/2017 tarihinde işlenmiş sayılır.İdari para cezaları, ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder. Bu sebeple, ilgiliye tebliğ edilemeyen bir idari para cezasının tahakkuk işleminin yapılması da mümkün değil.​İdari para cezasına konu fiilin tahakkuk zamanaşımına girip girmediği hususu, fiilin işlendiği tarihte geçerli olan Kanun hükümlerindeki zamanaşımı süresi esas alınarak aşağıdaki şekilde belirleniyor:İPC'ye konu fiilin işlendiği tarihİlgili KanunSüresiZamanaşımı ne zmaan işlemeye başlar?09.07.1987-11.05.1993Yargı Kararları5 YılCeza Fiilinin işlendiği tarihten itibaren12.05.1993-05.08.20033910 sayılı Kanun10 yıl06.08.2003-30.09.20084958 sayılı Kanun5 yıl01.10.2008 ve sonrası5510 sayılı kanun10 yılAyrıca tahakkuk zamanaşımında, idari para cezasına konu fiilin işlendiği tarihte geçerli olan kanundaki zamanaşımı süresi ile sonradan yürürlüğe giren kanundaki zamanaşımı süresi farklı ise, failin lehine olan kanundaki zamanaşımı süresinin esas alınması gerekiyor.Örneğin; fiilin işlendiği tarihte geçerli olan kanunda idari para cezalarının on yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunun öngörülmesine rağmen, sonradan yürürlüğe giren kanunlarda idari para cezalarının beş yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunun öngörüldüğü durumlarda, sonradan yürürlüğe giren ve failin lehine olan kanundaki beş yıllık zamanaşımı süresi dikkate alınır.2. Tahsil Zamanaşımıİdari para cezalarında tahsil zamanaşımından bahsedebilmek için, söz konusu idari para cezasının tahakkuk zamanaşımına uğratılmadan tebliğ edilmiş olması gerekiyor.İdari para cezalarının tahsil zamanaşımı süresini (primlerde olduğu gibi) zamanaşımı açısından geçerli olan Kanun ve primin ait olduğu vade dikkate alınarak dört farklı şekilde belirliyoruz:Kapsadığı TarihlerKanuni DayanağıSüresiZamanaşımı, Ödeme süresinin (vadenin) Sona Erdiği Tarihi takip eden07.12.1993 ve öncesi818 Sayılı Borçlar Kanunu10 Yılgünden itibaren başlar08.12.1993-05.07.20046183 Sayılı Kanun5 yıltakvim yılı başından itibaren başlar06.07.2014-30.09.2008818 Sayılı Borçlar Kanunu10 yılgünden itibaren başlar01.10.2008 ve sonrası5510 Sayılı Kanunu10 yıltakvim yılı başından itibaren başlarZamanaşımını Kesen ve Durduran Hallere DikkatPrimlerin ve idari para cezalarının tahsiline yönelik yukarıda belirttiğimiz sürelerin dolmuş olması illaki zamanaşımına uğradığı anlamına gelmiyor. Çünkü mevzuatta zamanaşımını kesen ve durduran haller var.Zamanaşımını kesen hallerin ortaya çıkması halinde zamanaşımı süresi başa sarıyor ve kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren yeniden başlıyor. Bu halleri şöyle sayabiliriz:ÖdemeHaciz uygulanmasıCebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan tahsilatÖdeme emri tebliğiMal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesiYukarıdaki sıralarda gösterilen muamelelerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumların mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılmasıİhtilaflı amme alacaklarında yargı organlarınca bozma kararı verilmesiAlacağın teminata bağlanmasıYargı organlarınca yürütmenin durdurulması kararı verilmesiAlacağının yapılandırılması/taksitlendirilmesi Borçlunun yabancı bir memlekette bulunması,  hileli iflas etmesi,  terekesinin tasfiye edilmesi gibi hakkında icra takibi yapılmasına imkan bulunmayan hallerde ise tahsil zamanaşımı işlemez yani durur. Sıralanan sebepler ortadan kalktıktan sonra, duran zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam eder.Dr. Mehmet BULUT İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı