Kooperatiflerin sosyal amaçlı tesisler, kadın ve çocuk merkezleri gibi projeler için yurt içi veya yurt dışı kurumlardan aldıkları desteklerin muhasebeleştirilmesi sıkça tereddüt oluşturan konulardan biridir. Özellikle bağış olarak nitelendirilen ve karşılıksız sağlanan kaynakların gelir mi yoksa sermaye katkısı niteliğinde mi değerlendirilmesi gerektiği, vergi mevzuatı açısından kritik önem taşımaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelgede, bu tür desteklerin hangi hesapta izleneceği ve ticari kazançla ilişkisi ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Kooperatiflerin Vergisel Statüsü ve Ticari Faaliyetler 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa göre kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidir. Kurumlar Vergisi Kanununun 6’ncı maddesi, kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Gelir Vergisi Kanununun 37’nci maddesi ise her türlü ticari ve sınai faaliyetten elde edilen gelirleri ticari kazanç olarak kabul eder. Bu nedenle; ev yiyecekleri üretimi, satış faaliyetleri, kreş hizmeti, kadın ve çocuk merkezi işletmeciliği gibi ticari nitelikte faaliyetleri bulunan kooperatiflerin elde ettiği gelirler kurum kazancı kapsamında değerlendirilir. Destek ve Bağış Niteliğindeki Tutarların Vergisel Mahiyeti Özelgede belirtilen olayda kooperatif, kadın ve çocuk merkezi inşaatı için bir uluslararası kuruluş ile yerel desteklerden maddi yardım almaktadır. Bu tutarların bağış makbuzu ile belgelendirildiği belirtilmiştir. Ancak bağış niteliği taşısa dahi, Gelir İdaresi Başkanlığı bu desteklerin: Karşılıksız olması, Tesis inşaatına finansman sağlaması, Kooperatifin ticari faaliyetleriyle bağlantılı olması sebebiyle gelir olarak kabul edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Dolayısıyla alınan destekler, kooperatifin ticari kazancının bir unsurudur ve kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilmesi zorunludur. Muhasebe Kayıtlarında Kullanılacak Hesap Tek Düzen Hesap Planına göre “602 Diğer Gelirler” hesabı, işletmenin faaliyet zararını gidermek, faaliyet hasılatındaki düşüklüğü karşılamak veya kamu politikaları gereği sağlanan mali yardımların izlendiği hesaptır. Sermaye niteliğinde olmayan, karşılıksız alınan tüm mali destekler bu hesapta takip edilir. Bu nedenle özelgede belirtilen: Uluslararası kurum destekleri Yerel destekler İnşaat finansmanı için sağlanan bağış ve yardımlar 602 Diğer Gelirler hesabında muhasebeleştirilmelidir. Bağış Makbuzu Kullanımı Kooperatifin ana sözleşmesinin bağış kabulüne ilişkin hükümleri bulunsa dahi, alınan tutarlar kooperatifin yürüttüğü projeye ekonomik katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, bağış makbuzu düzenlenebilir ancak tutarın muhasebe kayıtlarında gelir olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Gelir İdaresi Başkanlığının Sonuç Görüşü Özelgeye göre: Kadın ve çocuk merkezi inşaatı için alınan tüm destekler gelir olarak kabul edilir. Bu tutarlar kurum kazancına dahil edilir. Tek Düzen Hesap Planı gereği 602 Diğer Gelirler hesabında izlenir. Desteklerin bağış makbuzu ile belgelendirilmesi mümkündür ancak bu durum tutarın gelir niteliğini değiştirmez. Bu yaklaşım, kooperatiflerin proje finansmanı kapsamında aldıkları destekleri doğru muhasebeleştirmesi ve vergisel uyumu sağlaması açısından yol göstericidir. 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapKooperatifler kurumlar vergisi mükellefi midir?Evet, Kurumlar Vergisi Kanununa göre kooperatifler mükelleftir.Alınan bağış ve destekler gelir sayılır mı?Evet, ticari faaliyetlerle bağlantılı tüm destekler gelir kabul edilir.Bağış makbuzu düzenlemek mümkün müdür?Evet ancak bu, tutarın gelir olarak kaydedilmesini engellemez.Destek tutarları hangi hesapta izlenir?602 Diğer Gelirler hesabında izlenir.İnşaat finansmanı için alınan destek vergilendirilir mi?Evet, kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilir.Kooperatifin ticari faaliyetleri desteklerin niteliğini etkiler mi?Evet, ticari faaliyet varsa destekler gelir niteliğindedir.Yerel ve uluslararası kuruluş destekleri arasında fark var mı?Vergisel açıdan hayır, her ikisi de gelir sayılır.Bağışların sermaye katkısı sayılması mümkün mü?Hayır, karşılıksız da olsa özelgeye göre gelir niteliğindedir.602 hesabı hangi gelirleri kapsar?Mali yardımlar, sübvansiyonlar, vergi iadeleri gibi faaliyet dışı gelirleri.Kooperatifin giderlerine karşılık alınan destek nasıl değerlendirilir?Ticari kazancın bir unsuru olarak kaydedilir ve vergilendirilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C. ……VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir Müdürlüğü Sayı : Konu : İlgide kayıtlı Özelge Talep Formunda; ………….Koperatifi olarak ………’da 2005 yılından bu yana faaliyet gösterildiği, Temmuz 2010’dan bu yana kadın ve çocuk merkezi inşaatına başlanmış bulunulduğu, merkezin büyük finansının ………. kuruluşu tarafından desteklenmekte olduğu, ……dan ve yerelden alınan desteklerle inşaata devam edildiği, özellikle ……….dan alınan maddi desteğin karşılığının belgelendirilmesinin istenildiği, bunun bağış makbuzuyla gösterildiği, ana sözleşmenin 16. maddesinin bununla ilgili olduğu, buna istinaden bağış makbuzu kullanıldığı belirtilerek, muhasebeleştirilme hususunda bilgi istenilmektedir. Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı; aynı maddenin ikinci fıkrasında da, safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış olup Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde de her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, ev yiyecekleri imalatı, satışı, okul öncesi kreş hizmetleri, kadın ve çocuk merkezi işletmeciliği faaliyetleri dolayısıyla kurumlar vergisi mükellefi olan kooperatifiniz tarafından …….. kuruluşu ile yerelden alınan desteklerle inşaatı yapılmakta olan kadın ve çocuk merkezi için sağlanan destek tutarlarının gelir olarak kabul edilmesi ve ticari kazancın bir unsuru olarak kurum kazancına dahil edilmesi gerekmektedir. Öte yandan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar, 26/12/1992 tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer tebliğlerde yapılmış bulunmaktadır. Buna göre, “602 Diğer Gelirler” hesabı; işletmenin korunması, ihracatı teşvik ya da hükümet politikasına uyma zorunluluğu karşısında oluşan işletmenin faaliyet hasılatındaki düşüklüğü veya faaliyet zararını gidermek için, sermaye katkısı niteliğinde olmayan, mali yardımlar (sübvansiyonlar), devletin bazı malları vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerden istisna etmesi yoluyla yaptığı yardımlar (vergi iadeleri) ve satış tarihindeki vade farkları, ihracatla ilgili fiyat istikrar destekleme vb. hasılat kalemlerinin izlendiği hesaptır. Bu itibarla, ……… kuruluşu ile yerelden alınan desteklerle inşaatı yapılmakta olan kadın ve çocuk merkezi için verilen karşılıksız yardımların “602 DİĞER GELİRLER” hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413 .maddesine dayanılarak verilmiştir. (**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Numune Olarak Gönderilen Malların Muhasebeleştirilmesi: Pazarlama Gideri Olarak Değerlendirme Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.