Serbest meslek erbapları, faaliyetlerini yürütürken ihtiyaçları doğrultusunda taşıt edinmekte ve bu taşıtların giderlerini mesleki kazançlarından indirim konusu yapabilmektedir. Ancak ikinci araç edinimi söz konusu olduğunda, gider ve amortismanların hangi şartlarla indirilebileceği konusunda tereddütler ortaya çıkmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelge bu konuda yol gösterici niteliktedir. 1. Serbest Meslek Kazancı ve Araç Giderleri 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 65. maddesi serbest meslek kazancını tanımlarken, 67. ve 68. maddeleri de kazancın tespitinde dikkate alınabilecek giderleri düzenlemiştir. Buna göre; Envantere kayıtlı binek otomobillere ilişkin amortismanlar, Bu taşıtlara ait yakıt, bakım, sigorta ve benzeri cari giderler, belirli sınırlamalar dahilinde gider olarak yazılabilmektedir. 2. İkinci Araçta Amortisman ve Gider İndirimi Gelir İdaresi’nin görüşüne göre, faaliyetin kapsamı ve iş hacmi ile orantılı olması şartıyla ikinci aracın da envantere kaydedilmesi mümkündür. Bu durumda; İkinci araca ait amortisman giderleri, Tamir, bakım, yakıt ve benzeri giderlerin %70’i, serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir. Ancak amortisman tutarları için Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan parasal sınırlamalara dikkat edilmesi gerekir. 3. Katma Değer Vergisi (KDV) Açısından Durum KDV Kanunu’nun 29 ve 30. maddeleri uyarınca, gider olarak kabul edilen kısmın KDV’si indirim konusu yapılabilir. Yani, ikinci araçla ilgili yakıt, bakım ve diğer cari giderlerin KDV’si, gelir vergisi açısından indirimi kabul edilen tutar oranında indirilebilir. 4. Vergi Usul Kanunu ve Amortisman Kayıtları VUK hükümlerine göre, serbest meslek erbabı envantere aldığı araç için amortisman ayırmak zorundadır. Amortisman kayıtları defter-beyan sistemi üzerinden tutulabilir. Ayrıca, ikinci araç için ayrılan amortisman defter veya amortisman listelerinde gösterilerek yasal kayıt düzeni sağlanmalıdır. 5. Uygulamanın Önemi İkinci aracın giderleri ve amortismanı konusunda önemli olan husus, faaliyet hacminin bu ihtiyacı doğurmasıdır. Birden fazla çalışanı bulunan ve iş yoğunluğu fazla olan serbest meslek erbaplarının ikinci araca ilişkin giderleri kabul edilmektedir. Sonuç Serbest meslek erbabı, işinde kullanılmak üzere edindiği ikinci aracını envantere kaydedebilir. Bu aracın amortismanı, bakım, yakıt ve sigorta giderlerinin %70’i belirlenen sınırlar çerçevesinde indirim konusu yapılabilir. Ayrıca, bu giderlere ait KDV de oransal olarak indirilebilmektedir. Sıkça Sorulan Sorular (SSS) 1. Serbest meslek erbabı ikinci bir araç alabilir mi?Evet, iş hacmi ve faaliyet kapsamı uygunsa ikinci araç envantere kaydedilebilir. Buna göre çalışan sayısı ve iş yoğunluğu arttıkça ikinci araç ihtiyacı makul kabul edilmektedir. 2. İkinci araca ait amortisman giderleri indirilebilir mi?Evet, Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen sınırlar dahilinde amortisman giderleri indirilebilir. 3. Araç yakıt giderlerinin tamamı indirilebilir mi?Hayır, binek otomobillere ilişkin yakıt giderlerinin yalnızca %70’i indirilebilir. 4. Bakım ve tamir giderleri nasıl değerlendiriliyor?Bakım, tamir, sigorta ve benzeri cari giderlerin %70’i indirim konusu yapılabilir. 5. İkinci araç için ayrılan amortisman defterde nasıl gösterilir?Amortisman defteri veya amortisman listelerinde ayrı satır olarak gösterilmelidir. 6. KDV açısından ikinci araç giderleri nasıl işlenir?İndirimi kabul edilen giderlerin KDV’si de oransal olarak indirilebilir. 7. Amortisman sınırları nelerdir?Binek otomobiller için amortisman sınırları Gelir Vergisi Kanunu’nda yıllık olarak belirlenen tutarlarla sınırlıdır. 8. Defter-Beyan Sisteminde ikinci araç nasıl kaydedilir?Amortisman defteri veya envanter defteri üzerinden kayıt yapılabilir. 9. Çalışanı olan serbest meslek erbapları için ikinci araç daha kolay kabul edilir mi?Evet, çalışan sayısı ve iş yoğunluğu arttıkça ikinci araç ihtiyacı makul kabul edilmektedir. 10. İkinci araç giderlerinin tamamını indirmek mümkün mü?Hayır, yalnızca mevzuatta belirtilen oranda ve sınırlar dahilinde indirim yapılabilir. Serbest Meslek Erbabı – İkinci Araç Giderleri ve Amortismanı KonuAçıklamaOran / SınırDayanakİkinci Araç KaydıFaaliyetin ehemmiyeti ve iş hacmine bağlı olarak ikinci araç envantere kaydedilebilir.–GVK md. 65, 67, 68Amortisman Gideriİkinci araç için amortisman ayrılabilir.Bedel sınırı dikkate alınır GVK md. 68, 311 Seri No.lu GVK TebliğiYakıt GideriYakıt giderleri indirim konusu yapılabilir.%70 sınırıGVK md. 68Bakım ve TamirBakım, tamir ve benzeri cari giderler indirilebilir.%70 sınırıGVK md. 68, 311 Seri No.lu GVK TebliğiSigorta GideriAraç sigorta giderleri de indirilebilir.%70 sınırıGVK md. 68KDV İndirimiİndirimi kabul edilen giderlerin KDV’si oransal olarak indirilebilir.%70 oranındaKDVK md. 29, 30Defter KaydıAmortisman defteri, envanter defteri veya listesinde gösterilmesi gerekir.Elektronik ortamda Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutulabilir.VUK md. 189, 211, 313Amortisman SüresiAraç aktife girdiği yıl itibarıyla amortisman ayrılır.Yıl kesri tam ay sayılır.VUK md. 320İş Hacmi ve Çalışan EtkisiÇalışan sayısı ve iş yoğunluğu arttıkça ikinci araç kabul edilebilir.–İdarenin özelgesiGenel Sonuçİkinci aracın giderleri ve amortismanı, mevzuatta belirtilen oran ve sınırlar dahilinde indirilebilir.%70 gider indirimi, belirlenen amortisman tutarlarıGVK, KDVK, VUK ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIAnkara Vergi Dairesi BaşkanlığıGelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü    Sayı:E-27575268-105[313-2021-66]-27799516.06.2022Konu:Serbest meslek erbabı tarafından aktife kaydedilen 2. araca ait giderler ve amortismanı hk.  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; serbest meslek kazanç defterinizde kayıtlı bulunan bir araç dışında mesleki faaliyetinizde kullanmak üzere ikinci bir araç daha satın aldığınız, faaliyetinizi tek başına icra etmediğiniz ve yanınızda biri avukat olmak üzere 5 çalışanınızın bulunduğu belirtilerek, söz konusu ikinci aracın envantere kaydedilmesi halinde bu araca ait amortisman, yakıt ve bakım giderlerinin serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep ettiğiniz anlaşılmaktadır. I- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun; – 65 inci maddesinde, “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır…”, – 67 nci maddesinde, “Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır.”, – 68 inci maddesinde, “… 4. Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş eşya ve envantere dahil taşıtlar için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (amortismana tâbi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde aynı Kanunun 328 inci maddesine göre hesaplanacak zararlar dahil). (7194 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen parantez içi hüküm; Yürürlük: 1/1/2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere 07.12.2019)(Şu kadar ki özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 160.000 Türk lirasını, söz konusu vergilerin maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hâllerde, amortismana tabi tutarı 300.000 Türk lirasını aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir. Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır.) 5. Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri. (7194 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen parantez içi hüküm; Yürürlük: 1/1/2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere 07.12.2019) (Şu kadar ki binek otomobillerine ilişkin giderlerin en fazla %70’i ve kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 Türk lirasına kadarlık kısmı ile binek otomobillerinin iktisabında ödenen özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının en fazla 140.000 Türk lirasına kadarlık kısmı gider olarak dikkate alınabilir.) …” hükümlerine yer verilmiştir. Ayrıca, 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin; – “Binek otomobillere ilişkin tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderler” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i, gelir ve kurumlar vergisi açısından safi kazancın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabilecektir. (2) İşletmeye veya envantere dâhil olup ticari veya mesleki faaliyette kullanılan binek otomobillerin giderleri sınırlandırılmakta olup, bu sınırlama esas itibarıyla faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere binek otomobillerin giderlerini kapsamaktadır. (3) Birinci fıkra kapsamındaki giderler genel olarak taşıtların tamir, bakım, yakıt, sigorta ve benzeri cari giderleridir. (4) Yapılan giderlerin işletmeye veya envantere kayıtlı ya da kiralama yoluyla edinilen binek otomobillere ilişkin olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.” , -“Binek otomobillere ilişkin amortisman giderleri” başlıklı 15 inci maddesinde, “(1) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 2020 yılı için 160.000 TL, söz konusu vergilerin tercihen maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hâllerde, amortismana tabi tutarı 2020 yılı için 300.000 TL’yi aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gelir ve kurumlar vergisi açısından safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. (2) 213 sayılı Kanun hükümlerine göre, aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılan ve amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değerleri, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilebilen binek otomobiller için aktife alınan yılda gider konusu yapılamayan amortisman bedellerinin tamamı, itfa süresinin son yılında amortismana esas bedel uygulamasından bağımsız olarak safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. …” açıklamalarına yer verilmiştir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, serbest meslek faaliyetinin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olan ve işte kullanılan envantere kayıtlı 2. araç giderleri ile amortismanlarının indirim konusu yapılabileceği hususu dikkate alındığında, iş hacmi ve çalışan personele göre kullandığınız 2. araca ilişkin ayrılan amortismanlar (Kanunda belirtilen sınırlar dahilinde) ile tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderlerin %70’inin serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır. II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun; – (29/1-a) maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’yi indirebilecekleri, – (30/d) maddesinde, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, envantere kayıtlı olan ve faaliyetinizde kullandığınız taşıtlara ait olan fatura ve benzeri vesikalarda ayrıca gösterilen tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderlere ilişkin KDV’nin, Gelir Vergisi Kanunu uyarınca kazancın tespitinde indirimi kabul edilen kısmına isabet eden oranda indirime konu edilebilmesi mümkün bulunmaktadır. III- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; – 210 uncu maddesinde, “Serbest meslek erbabı bir (Kazanç defteri) tutarlar. Bu defterin bir tarafına giderler, diğer tarafına da hasılat kaydolunur. Defterin gider tarafına, yapılan giderlerin nev’i ile yapıldığı tarih ve hasılat tarafına ise ücretin alındığı tarih ve miktarı ile kimden alındığı yazılır…”, – 211 inci maddesinde, “Serbest meslek erbabı, işlerinde bir yıldan fazla kullandıkları ve amortismana tabi tuttukları tesisat ve demirbaş eşyanın kıymetleri ile amortismanlarını 189 uncu maddede yazılı şekilde tutulan “Amortisman kayıtlarında” gösterirler.”, – 189 uncu maddesinde de “Üzerinden amortisman yapılan kıymetler ve bunların amortismanları aşağıda yazılı şekillerden herhangi biri ile gösterilir: 1. Envanter defterinin ayrı bir yerinde; 2. Özel bir amortisman defterinde; 3. Amortisman listelerinde. Amortisman kayıtları, amortismana başlandığı tarihten itibaren her yılın amortismanı ayrı ayrı gösterilmek şartıyla birbirine bağlanır. İşletmeye yeniden giren iktisadi kıymetlerle bunların amortismanlarının evvelki yıllara ait kayıtlarda devam ettirilmesi caizdir. Amortisman defteri veya listelerinin kayıtları envanter kaydı hükmündendir. Yukarıdaki esaslara göre kayıtlarda gösterilen iktisadi kıymetlere ait değerler envanter defterine toplu olarak geçirilebilir.” – 313 üncü maddesinde, “İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269’uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.” – 320 nci maddesinde, “Amortisman süresi kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bölünür. Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir. Her yılın amortismanı ancak o yıla ait değerlemede nazara alınabilir. Amortismanın herhangi bir yıl yapılmamasından veya ilk uygulanan nispetten düşük bir hadle yapılmasından dolayı amortisman süresi uzatılamaz.” hükümlerine yer verilmiştir. Diğer taraftan, 17/12/2017 tarihli ve 30273 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 486 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile; serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması, bu mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların defterlerinin bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturulması ve saklanması, vergi beyannamesi, bildirim ve dilekçelerin elektronik ortamda verilebilmesi ile elektronik ortamda belge düzenlenebilmesi amacıyla geliştirilen Defter-Beyan Sistemine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Mezkûr Tebliğin “Sistem üzerinden tutulabilecek defterler” başlıklı 9 uncu maddesinde, “(1) Defter-Beyan Sistemi üzerinden, işletme defteri, çiftçi işletme defteri, serbest meslek kazanç defteri, amortisman defteri, envanter defteri, damga vergisi defteri, ambar defteri ile bitim işleri defteri elektronik ortamda tutulabilecektir. … (3) Mükellefler, üzerinden amortisman ayrılan kıymetler ile bunların amortismanlarını, Sistem üzerinden tutacakları envanter defterinde, amortisman defterinde veya amortisman listesinde gösterebilecektir. …” açıklamalarına yer verilmiştir. Bu itibarla; serbest meslek faaliyetinizde kullanmak üzere satın aldığınız ve faaliyetin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olan 2. araç için yukarıda sayılan madde hükümlerine göre envantere kaydedilmek suretiyle amortisman ayrılması mümkün bulunmaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Dövizli Avanslar İçin Kur Farkı Hesaplanacak mı? Yurt dışındaki müşteriden tahsil edilemeyen alacak şüpheli veya değersiz alacak olarak… Yurt dışına ihraç edilen malın kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi halinde… Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.