Gelir Vergisi Beyannamesinin Erken Verilmesi ve Ödemenin Süresinde Yapılması Halinde İndirim Hakkı Giriş Vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla Türk vergi sisteminde önemli teşvik mekanizmalarından biri, vergiye uyumlu mükelleflere sağlanan yüzde 5 vergi indirimi uygulamasıdır. Ancak uygulamada, beyannamenin erken verilmesi ve tahakkuk eden verginin kanuni vadesinden önce ödenmesi gibi durumların bu indirim hakkını etkileyip etkilemediği hususunda tereddütler ortaya çıkabilmektedir. Bu yazıda konu, Gelir İdaresi Başkanlığı Erzurum Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 11.06.2024 tarihli özelge kapsamında, somut bir teknik vak’a üzerinden ele alınmaktadır. Örnek Olay Serbest meslek faaliyeti dolayısıyla gelir vergisi mükellefi olan gerçek kişi mükellef, 2023 takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesini 12.03.2024 tarihinde vermiştir. Beyanname üzerinde, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesi kapsamında yüzde 5 vergi indirimi hesaplanmıştır. Beyan üzerine tahakkuk eden gelir vergisinin ilk taksiti ile damga vergisi, kanuni ödeme süresi dolmadan 25.03.2024 tarihinde ödenmiştir. Mükellef, beyannamenin yasal son tarihten önce verilmiş olması ve ödemenin erken yapılması nedeniyle, vergiye uyumlu mükellef indiriminin geçerli olup olmadığı hususunda tereddüde düşmüş ve idareden görüş talep etmiştir. Vergiye Uyumlu Mükellef İndiriminin Yasal Çerçevesi 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesi uyarınca, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerine, belirli şartları taşımaları kaydıyla, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan verginin yüzde 5’i oranında indirim imkânı tanınmıştır. Bu indirimden yararlanabilmek için üç temel şart öne çıkmaktadır. Bunlardan ilki, indirimin hesaplanacağı yıl ve önceki iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olmasıdır. İkinci şart, bu dönemler itibarıyla kesinleşmiş ağır tarhiyatların bulunmamasıdır. Üçüncü ve en kritik şart ise, indirimin hesaplandığı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, söz konusu beyannameler üzerinden tahakkuk eden vergilerin vadesinde ödenmiş olmasıdır. Beyanname Verme ve Ödeme Sürelerinin Önemi Gelir Vergisi Kanununa göre, yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Mart ayı içerisinde verilir ve tahakkuk eden vergi Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir. Bununla birlikte, bazı yıllarda beyan ve ödeme süreleri idari düzenlemelerle uzatılabilmektedir. İncelenen vak’ada, mükellefin beyannamesini kanuni sürenin bitiminden önce vermesi, vergiye uyumlu mükellef indirimi açısından olumsuz bir durum oluşturmamaktadır. Esas olan, tahakkuk eden verginin kanuni vade tarihine kadar ödenmiş olmasıdır. Özelgede Benimsenen İdari Görüş İdare tarafından verilen özelgede, beyannamenin yasal sürenin bitiminden önce verilmiş olmasının, tek başına vergiye uyumlu mükellef indirimine engel teşkil etmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Beyan üzerine tahakkuk eden gelir vergisinin ilk taksiti ile damga vergisinin kanuni süresi içinde ödenmiş olması, diğer şartların da sağlanması kaydıyla, mükellefin yüzde 5 vergi indiriminden yararlanmasını mümkün kılmaktadır. Bu kapsamda, erken beyan ve erken ödeme, indirim hakkını ortadan kaldırmamakta; aksine vergiye uyumlu davranışın bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Sonuç ve Değerlendirme İncelenen özelge, vergiye uyumlu mükellef indiriminin uygulanmasında ödeme vadelerinin belirleyici unsur olduğunu net biçimde ortaya koymaktadır. Beyannamenin kanuni süresinden önce verilmiş olması, indirimin kaybına yol açmamaktadır. Tahakkuk eden vergilerin, kanunda öngörülen süreler içinde ödenmesi ve diğer şartların sağlanması halinde, mükellefler yüzde 5 vergi indiriminden güvenle yararlanabilmektedir. Vergiye Uyumlu Mükellef İndirimi – 10 Soru 10 Cevap SoruCevapVergiye uyumlu mükellef indirimi nedir?Gelir veya kurumlar vergisinin yüzde 5’inin indirilmesini sağlayan bir teşviktir.Kimler yüzde 5 vergi indiriminden yararlanabilir?Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri belirli şartlarla yararlanabilir.Gelir vergisi beyannamesi ne zaman verilir?Mart ayı içerisinde yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir.Beyanname erken verilirse indirim kaybolur mu?Hayır, erken beyan indirim hakkını ortadan kaldırmaz.Vergi indirimi için ödeme şartı var mı?Evet, tahakkuk eden vergilerin vadesinde ödenmesi gerekir.İlk taksit erken ödenirse sorun olur mu?Hayır, kanuni sürede ödendiği sürece sorun yoktur.Vergi borcu varsa indirim uygulanır mı?Vadesi geçmiş borç belirli sınırları aşarsa indirim uygulanmaz.Sonradan düzeltme beyannamesi verilirse ne olur?Kanuni sürede verilen beyannamelere ilişkin düzeltmeler ihlal sayılmaz.Vergiye uyumlu mükellef olmanın başka faydası var mı?Bazı sektörlerde teminat avantajı gibi ek faydalar sağlar.Bu konuda idarenin görüşü nedir?Süresinde ödeme yapıldıysa yüzde 5 indirimden yararlanılabilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIErzurum Vergi Dairesi BaşkanlığıGelir Kanunları Grup Müdürlüğü    Sayı:E-30094508-120-1831811.06.2024Konu:Vergiye uyumlu mükelleflere sağlanan vergi indiriminden yararlanma talebi  İlgi:… İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 2023 takvim yılına ilişkin olarak 12/3/2024 tarihinde verdiğiniz ve %5’lik vergi indiriminin hesaplandığı yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden tahakkuk eden gelir vergisinin ilk taksiti ile damga vergisini kanuni süresi içerisinde (25/3/2024) ödediğiniz belirtilerek, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan vergiye uyumlu mükelleflere sağlanan vergi indiriminden yararlanmanızın mümkün olup olmadığı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi” başlıklı mükerrer 121 inci maddesinde, “Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’i, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilir. Şu kadar ki hesaplanan indirim tutarı, her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından (6.900.000 TL) fazla olamaz. İndirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutar, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebilir. Bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarlar red ve iade edilmez. Gelir vergisi mükelleflerinin yararlanacağı indirim tutarı, ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle beyan edilen kazançların toplam gelir vergisi matrahı içerisindeki oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan gelir vergisi esas alınarak tespit edilir. Söz konusu indirimden faydalanabilmek için; 1. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) olması, 2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde kesinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Kesinleşen tarhiyatların, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl için geçerli olan, birinci fıkradaki indirim tutar sınırının %1’ini aşmaması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), 3. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, (1) numaralı bent kapsamındaki vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması (Ödemenin, ilgili mevzuatı gereği istenilen bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak ibraz edilmiş olması koşuluyla, vergi kanunları gereği doğan iade alacaklarından mahsuben yapılmış olması ve indirimden yararlanıldıktan sonra söz konusu iade alacağı tutarının mahsuben ödemesi talep edilen vergi borcu tutarının altına düşmesi hâlinde, eksik ödenmiş duruma gelen vergilerin mahsuben ödenmek istenilen tutarın %10’unu aşmaması kaydıyla, eksik ödenmiş vergiler dolayısıyla veya vergi kanunları gereğince, tecil edilerek belirlenen şartların gerçekleşmesine bağlı olarak terkin edilecek vergilerin, şartların sağlanamaması hâlinde kanunlarında belirlenen tecil süresinin sonunu takip eden onbeşinci günün bitimine kadar ödenmesi şartıyla, bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), ayrıca, vergi aslı (vergi cezaları ile fer’i alacaklar dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması, şarttır. … Bu maddede geçen vergi beyannameleri ibaresi, yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, muhtasar, muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi beyannamelerini; vergi ibaresi, anılan Bakanlığa bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken beyannameler üzerine tahakkuk eden vergileri ifade eder. …” hükümlerine yer verilmiştir. Söz konusu indirimin uygulanmasına ilişkin açıklamalar 301 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun; 92 nci maddesinin birinci fıkrasında, bir takvim yılına ait beyannamenin izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü (115 Sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile belirlenen Mart ayının son günü) akşamına kadar verileceği, 117 nci maddesinin birinci fıkrasında da yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisinin Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödeneceği hükme bağlanmıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun; 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, beyannamenin, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden yirmibeşinci (115 Sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile belirlenen Mart ayının son günü) günü akşamına kadar verileceği, 21 inci maddesinin birinci fıkrasında da kurumlar vergisinin beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Vergiye uyumlu mükellef indirimi uygulamasıyla, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerine, belirli şartlarla yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilmesi imkanı sağlanmıştır. Söz konusu indirimden faydalanılabilmesi için temel iki şart, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması ve indirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla son üç yıla ilişkin vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması gerekmektedir. Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde muhtelif Kanunlarla yapılan değişikliklerle indirimden faydalanmaya yönelik şartların kolaylaştırılması amaçlanmıştır. Bu madde kapsamında vergiye uyumlu mükellef kapsamına girilmesi, gelir ve kurumlar vergisi indiriminden faydalanmanın yanı sıra, akaryakıt sektöründe indirimli teminat imkanından faydalanabilmesi için de önem arz etmektedir. Gelir vergisi beyannamesi, 1 Mart ila 31 Mart tarihleri arasında verilmekte ve tahakkuk eden gelir vergisi 31 Mart ve 31 Temmuz tarihlerine kadar iki taksitte ödenmektedir. Kurumlar vergisi beyannamesi ise 1 Nisan ila 30 Nisan tarihleri arasında verilmekte ve tahakkuk eden verginin de vade tarihi olan 30 Nisan itibarıyla ödenmesi gerekmektedir. Beyanname verme ve ödeme süresi bazı yıllarda uzatılabilmektedir. Örneğin 2023 takvim yılına ilişkin beyannamelerde yapılan süre uzatımında beyanname verme ve ödeme süresi gelir vergisi için 5 Nisan 2024 tarihine, kurumlar vergisi için 6 Mayıs 2024 tarihine uzatıldığından, gelir vergisinin ilk taksitinin vadesi 5 Nisan’a, kurumlar vergisinin vadesi de 6 Mayıs’a uzatılmıştır. Bu hüküm ve açıklamalar uyarınca, 12/3/2024 tarihinde verilen yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden verginin 31/3/2024 (süre uzatımı nedeniyle 5/4/2024) tarihine kadar ödenebilmesi, 12/4/2024 tarihinde verilen yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden verginin de 30/4/2024 (süre uzatımı nedeniyle 6/5/2024) tarihine kadar ödenebilmesi kanun hükmü gereğidir. Dolayısıyla, indirimin hesaplanacağı gelir veya kurumlar vergisi beyannamesini beyanname verme süresinin son gününden daha önceki tarihlerde veren mükelleflerin, bu beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerini vadelerinde ödemeleri durumunda, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde öngörülen diğer şartları da sağlamaları kaydıyla, vergiye uyumlu mükelleflerde vergi indiriminden yararlanabilmeleri mümkün bulunmaktadır. Bu bağlamda; 12/3/2024 tarihinde verilen gelir vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk eden gelir vergisinin ilk taksiti ve damga vergisinin kanuni süresi içerisinde (25/3/2024) tarihinde ödenmiş olması nedeniyle, öngörülen diğer şartların da sağlanmış olması kaydıyla, vergi indirimden faydalanmanız mümkündür. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Avukatlara İcra Dairesi Aracılığıyla Ödenen Karşı Taraf Vekâlet Ücretlerinde Gelir Vergisi Tevkifatı Uygulaması Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.