159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri ve Uygulamalı Anlatım İşletmeler ticari faaliyetleri sırasında mal veya hizmet temin etmek amacıyla tedarikçilere sipariş verebilir. Bu siparişlerin güvence altına alınması veya üretimin başlatılabilmesi için çoğu zaman satıcılara ön ödeme (avans) yapılır. Tekdüzen Hesap Planı kapsamında bu tür ödemeler 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı aracılığıyla takip edilir. 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı, işletmenin ileride teslim alacağı mal veya hizmetler için tedarikçilere yaptığı ön ödemelerin izlendiği aktif karakterli bir hesaptır. Mal veya hizmet teslim edildiğinde bu hesap kapatılarak ilgili stok veya gider hesabına aktarılır. Bu yazıda Türkiye’de faaliyet gösteren işletmelerde karşılaşılabilecek işlemler üzerinden 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı muhasebe kayıt örnekleri uygulamalı olarak açıklanmaktadır. 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı Nedir? 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı, işletmenin henüz teslim alınmamış mal veya hizmetler için yaptığı avans ödemelerini gösterir. Bu hesap bilanço içerisinde dönen varlıklar grubunda yer alır. Bu hesap aşağıdaki durumlarda kullanılır. -Tedarikçilere verilen sipariş avansları-Üretim siparişleri için yapılan ön ödemeler-Makine veya ekipman siparişlerinde yapılan peşin ödemeler-Mal tesliminden önce yapılan güvence ödemeleri Mal teslim edildiğinde ilgili stok hesabı ile mahsup edilir. 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabının Muhasebe Sistemindeki Yeri Sipariş avanslarının muhasebe akışı genellikle aşağıdaki şekilde gerçekleşir. 159 Verilen Sipariş Avansları→ mal teslimi gerçekleştiğinde→ 150 İlk Madde ve Malzeme→ 153 Ticari Mallar→ veya ilgili varlık hesabı Bu yöntem sayesinde işletme, sipariş sürecinde yaptığı ödemeleri doğru şekilde izleyebilir. 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Aşağıdaki örneklerde KDV oranı %20 olarak uygulanmıştır. Örnek 1: Tedarikçiye Sipariş Avansı Verilmesi (A) Makine Üretim Anonim Şirketi hammadde siparişi için tedarikçisine banka aracılığıyla 80.000 TL avans göndermiştir. HesapBorçAlacak159 Verilen Sipariş Avansları80.000159.01 Hammadde Sipariş Avansları80.000102 Bankalar80.000102.01 Banka Hesabı80.000Toplam80.00080.000 Örnek 2: Avans Verilen Malların Teslim Alınması (A) Makine Üretim Anonim Şirketi sipariş ettiği hammaddeleri teslim almıştır. Mal bedeli 120.000 TL olup daha önce verilen avans mahsup edilmiştir. HesapBorçAlacak150 İlk Madde ve Malzeme120.000150.01 Çelik Hammadde120.000191 İndirilecek KDV24.000191.01 İndirilecek KDV24.000159 Verilen Sipariş Avansları80.000159.01 Hammadde Sipariş Avansları80.000320 Satıcılar64.000320.01 Çelik Tedarikçisi64.000Toplam144.000144.000 Örnek 3: Ticari Mal Siparişi İçin Avans Verilmesi (B) Elektronik Ticaret Limited Şirketi satmak üzere sipariş ettiği elektronik ürünler için tedarikçisine 50.000 TL avans göndermiştir. HesapBorçAlacak159 Verilen Sipariş Avansları50.000159.02 Ticari Mal Sipariş Avansları50.000102 Bankalar50.000102.01 Banka Hesabı50.000Toplam50.00050.000 Örnek 4: Avans Verilen Ticari Malların Teslim Alınması (B) Elektronik Ticaret Limited Şirketi sipariş ettiği ticari malları teslim almıştır. Malların bedeli KDV hariç 90.000 TL’dir. HesapBorçAlacak153 Ticari Mallar90.000153.01 Elektronik Ürünler90.000191 İndirilecek KDV18.000191.01 İndirilecek KDV18.000159 Verilen Sipariş Avansları50.000159.02 Ticari Mal Sipariş Avansları50.000320 Satıcılar58.000320.01 Elektronik Tedarikçisi58.000Toplam108.000108.000 Örnek 5: Siparişin İptali ve Avansın Geri Alınması (C) Tekstil Üretim Anonim Şirketi verdiği kumaş siparişini iptal etmiş ve daha önce gönderdiği 30.000 TL avansı geri almıştır. HesapBorçAlacak102 Bankalar30.000102.01 Banka Hesabı30.000159 Verilen Sipariş Avansları30.000159.03 Kumaş Sipariş Avansları30.000Toplam30.00030.000 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı İthalat İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıt Örnekleri Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı, yalnızca yurtiçi siparişlerde değil aynı zamanda ithalat işlemlerinde yapılan ön ödemelerin muhasebeleştirilmesinde de kullanılmaktadır. Özellikle ithalat işlemlerinde yabancı tedarikçilere verilen avanslar, mal henüz gümrükten çekilmeden önce işletme tarafından yapılan bir ön ödeme niteliği taşıdığı için bu hesapta izlenir. İthalat işlemlerinde genellikle aşağıdaki süreç gerçekleşir. Öncelikle ithalat sözleşmesi yapılır ve satıcıya bir avans gönderilir. Daha sonra mal sevkiyatı gerçekleştirilir ve gümrük işlemleri tamamlanır. Bu aşamada daha önce verilen avans ilgili stok hesabına aktarılır ve kalan borç satıcı hesabına kaydedilir. Gümrük vergileri ve ithalat KDV’si ise ayrıca muhasebeleştirilir. Aşağıda ithalat işlemlerinde 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabının kullanıldığı iki farklı muhasebe kayıt örneği yer almaktadır. Örnek 6: İthalat Siparişi İçin Yurt Dışındaki Tedarikçiye Avans Gönderilmesi (A) Makine Üretim Anonim Şirketi Almanya’da bulunan bir tedarikçiden üretimde kullanacağı makine parçalarını ithal etmek üzere sipariş vermiştir. Sipariş kapsamında tedarikçiye banka aracılığıyla 100.000 TL karşılığı döviz avansı gönderilmiştir. HesapBorçAlacak159 Verilen Sipariş Avansları100.000159.10 Yurtdışı Sipariş Avansları100.000102 Bankalar100.000102.02 Döviz Banka Hesabı100.000Toplam100.000100.000 Bu kayıt ile ithalat siparişi kapsamında yurt dışındaki tedarikçiye gönderilen avans muhasebeleştirilmiş olur. Örnek 7: İthal Edilen Malların Gümrükten Çekilmesi ve Avansın Mahsup Edilmesi (A) Makine Üretim Anonim Şirketi’nin ithal ettiği makine parçaları Türkiye’ye gelmiş ve gümrük işlemleri tamamlanmıştır. Malların toplam bedeli 200.000 TL olup daha önce verilen avans mahsup edilmiştir. İthalat KDV’si %20 olarak hesaplanmıştır. HesapBorçAlacak150 İlk Madde ve Malzeme200.000150.05 İthal Makine Parçaları200.000191 İndirilecek KDV40.000191.02 İthalat KDV40.000159 Verilen Sipariş Avansları100.000159.10 Yurtdışı Sipariş Avansları100.000320 Satıcılar140.000320.10 Yurtdışı Tedarikçi140.000Toplam240.000240.000 Örnek 8: Ticari Mal İthalatı (A) Makine Üretim Anonim Şirketi makine parçaları ithal etmiştir. Yurt dışındaki satıcının faturasının TL karşılığı 1.000.000 TL’dir. İthalat KDV’si %20 olarak hesaplanmıştır. Gümrükleme Giderleri 150.000 TL’dir. Gümrükleme giderleri için hesaplanan KDV ise 30.000 TL’dir. HesapBorçAlacak159 Verilen Sipariş Avansları1.000.000159.05 İthal Makine Parçaları1.000.000191 İndirilecek KDV200.000191.02 İthalde Ödenen KDV200.000159 Verilen Sipariş Avansları150.000159.11 Gümrükleme Giderleri (Millileştirme)191 İndirilecek KDV191.02 Gümrükleme Giderlerine İsabet Eden KDV150.00030.00030.000320 Satıcılar1.000.000320.10 Yurtdışı Tedarikçi329 Diğer Ticari Borçlar329.01 Diğer Ticari Borçlar1.000.000380.000380.000Toplam1.380.0001.380.000 Örnek 9: Millileştirilen Malzemenin Ticari Mallar Hesabına Devri Gümrükleme işlemleri tamamlanan ticari mallar satış deposuna alınmıştır. HesapBorçAlacak153 Ticari Mallar1.150.000153.01 İthal Makine Parçaları1.150.000159 Verilen Sipariş Avansları1.150.000159.05 İthal Makine Parçaları 1.000.000Toplam1.150.0001.150.000 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar -Sipariş avansları stok hesaplarından ayrı olarak izlenmelidir.-Mal teslim edilmeden önce yapılan ödemeler doğrudan stok hesabına kaydedilmemelidir.-Mal teslim edildiğinde avanslar ilgili stok hesapları ile mahsup edilmelidir.-Avansların alt hesaplarda tedarikçi bazında takip edilmesi önerilir.-Sipariş iptal edildiğinde avansın geri alınması gerekir. İthalat İşlemlerinde 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabının Kullanımı İthalat işlemlerinde sipariş avanslarının doğru şekilde muhasebeleştirilmesi önemlidir. Bu süreçte aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. -Yurt dışındaki tedarikçilere gönderilen avanslar 159 hesabında izlenmelidir.-Mal teslim alındığında 159 avans hesabında biriken ithalat bedeli ve gümrükleme giderlerine ilişkin tutarlar ilgili stok hesabına devredilir.-İthalat KDV’si 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilmelidir.-Yurtdışı tedarikçiler için alt hesap açılması önerilir.-Dövizli işlemlerde kur farkları ayrıca muhasebeleştirilmelidir. ________________________________________________________________________- MUHASEBENEWS HESAPLAMA PROGRAMLARI Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.