Türkiye’de şehir içi taşımacılık faaliyetinde bulunan mükellefler açısından ticari plaka ve ticari araç satışlarının vergisel niteliği uygulamada sıkça tereddüt yaratmaktadır. Özellikle plaka bedelinin geçmişte fatura ile alınmamış olması veya işletme aktifinde kayıtlı görünmemesi, satış anındaki belge düzeni ve vergilendirme yükümlülükleri konusunda yanlış değerlendirmelere yol açabilmektedir. Bu yazıda, Gelir İdaresi Başkanlığı Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 14.11.2019 tarihli ve 26696128-130[30-2018/27]-E.57051 sayılı özelgede yer alan olay esas alınarak, ticari plaka ve servis minibüsü satışının gelir vergisi, Vergi Usul Kanunu ve KDV yönünden durumu yalnızca özelgedeki somut olay çerçevesinde açıklanmaktadır. Özelgeye Konu Olan Somut Olayın Özeti Aşağıda verilen Özelge talebine konu olayda mükellef, servis minibüsü ve bu araca ait ticari plakayı satmayı planlamaktadır. Mükellef, plakanın satın alındığı dönemde plaka bedeli için kendisine fatura düzenlenmediğini ve plakanın işletme aktifinde kayıtlı olmadığını belirtmiştir. Bu kapsamda mükellef tarafından şu hususlarda idarenin görüşü talep edilmiştir. Ticari plaka için ayrıca fatura düzenlenip düzenlenmeyeceği, plaka satışının KDV’ye tabi olup olmadığı, işlemin yalnızca noterde ödenecek harçla tamamlanıp tamamlanamayacağı, İdare, bu soruları üç ana başlık altında değerlendirmiştir -Gelir Vergisi Kanunu yönünden -Vergi Usul Kanunu yönünden -Katma Değer Vergisi Kanunu yönünden Örnek Vak’a Anlatımı Üzerinden Olay Akışı Somut olayın daha anlaşılır olması için özelgedeki olaya paralel bir örnek vak’a dili kullanılabilir. Eskişehir’de şehir içi personel taşımacılığı faaliyeti yürüten Akdeniz Servis Taşımacılık isimli bir işletme, faaliyetinde kullandığı servis minibüsünü ve minibüse bağlı ticari plakayı satmak istemektedir. İşletme sahibi, plaka yıllar önce edinildiği için plaka bedeline ilişkin fatura bulunmadığını ve plakanın muhasebe kayıtlarında aktif hesaplarda yer almadığını fark etmektedir. İşletme sahibi, plaka aktifte görünmediği için sadece araç satışına fatura düzenleyip plaka devrini ise noterde harç ödeyerek tamamlayabileceğini düşünmektedir. Ancak özelgedeki değerlendirmeye göre, plaka işletme aktifine kayıtlı olsun ya da olmasın, ticari faaliyette fiilen kullanılan bir unsurdur. Bu nedenle plaka ve araç satışından doğan kazanç, ticari kazanç kapsamında değerlendirilmekte; belge düzeni ve KDV yükümlülüğü de genel hükümlere göre doğmaktadır. Bu yaklaşım, ticari plakanın muhasebe kaydında yer almamasının vergisel sonuçları ortadan kaldırmadığını açık biçimde ortaya koymaktadır. Gelir Vergisi Kanunu Yönünden Yapılan Değerlendirme Özelgede Gelir Vergisi Kanununun 37, 38, 39 ve mükerrer 80 inci maddelerine atıf yapılmıştır. İdarenin değerlendirmesinin özü şudur Gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olan bir kişinin şehir içi taşımacılık faaliyetinde kullandığı ticari plaka ve araç, işletme faaliyetinin doğrudan unsurudur. Bu nedenle söz konusu plaka ve aracın satışından elde edilen kazanç, işletme aktifine dahil edilip edilmediğine bakılmaksızın ticari kazanç kapsamında değerlendirilir. Burada kritik nokta, ticari plakanın sadece bir hak niteliğinde görülmesi değil, bizzat ticari faaliyetin yürütülmesinde kullanılan bir değer olmasıdır. Özelgede, ticari faaliyet devam ederken ticari işletmeye dahil unsurların elden çıkarılmasından doğan kazancın ticari kazanç sayılacağı açık şekilde vurgulanmıştır. Bu çerçevede, Gelir Vergisi Kanununun değer artışı kazançlarına ilişkin istisna hükümlerinden yararlanılması mümkün değildir. Başka bir ifadeyle, ticari plaka satışının değer artış kazancı olarak değerlendirilip istisna uygulanması bu somut olay bakımından kabul edilmemiştir. Ticari Plaka Satışında Değer Artış Kazancı İstisnası Neden Uygulanmamaktadır? Uygulamada sık yapılan hatalardan biri, ticari plaka satışını değer artış kazancı kapsamında değerlendirmektir. Özelgedeki olay özelinde idarenin yaklaşımı nettir -Faaliyet devam etmektedir -Plaka ve araç ticari faaliyette kullanılmaktadır -Satıştan doğan kazanç ticari kazançtır Dolayısıyla özelgede yer alan somut olayda, değer artış kazancı istisnası hükümleri uygulanmaz. Bu sonuç, özellikle gerçek usulde vergilendirilen servis, taksi, dolmuş ve minibüs işletmecileri açısından önem taşımaktadır. Vergi Usul Kanunu Yönünden Fatura Düzenleme Zorunluluğu Özelgede Vergi Usul Kanununun 227, 229, 231 ve 232 nci maddeleri birlikte değerlendirilmiştir. İdare, mükellefin vergi dairesi kayıtlarına göre ikinci sınıf tüccar olduğunu belirtmiş ve buna göre belge düzeni yükümlülüğünü açıklamıştır. Buna göre; ticari araç ve plaka satış işlemi tevsik edilmelidir, satış işlemi için fatura düzenlenmelidir, fatura, satış tarihinden itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmelidir. Yedi günlük süre içinde düzenlenmeyen faturalar Vergi Usul Kanunu açısından hiç düzenlenmemiş sayılır. Bu nedenle plakanın geçmişte faturasız alınmış olması, satış anında fatura düzenleme zorunluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Özelgede açık biçimde, servis minibüsü ve plaka satış işlemi için satış tarihinden itibaren yedi gün içinde fatura düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ticari Plaka Satışında KDV Uygulaması Özelgede 3065 sayılı KDV Kanununun 1 inci maddesi kapsamında değerlendirme yapılmış ve ticari faaliyet çerçevesinde gerçekleştirilen teslimlerin KDV’ye tabi olduğu belirtilmiştir. İdarenin sonucuna göre; gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olunması, ticari plaka ve aracın fiilen ticari faaliyette kullanılması, nedenleriyle söz konusu plaka ve araç satışı genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabidir. Bu nedenle işlem yalnızca noter harcı ödenerek vergisel açıdan tamamlanmış sayılmaz. Noter işlemi, devir sürecinin hukuki yönü bakımından önem taşımakla birlikte, vergi mevzuatı kapsamında doğan fatura düzenleme ve KDV hesaplama yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sonuç ve Uygulama Açısından Değerlendirme Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığının 14.11.2019 tarihli özelgesinde yer alan somut olay çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre, servis minibüsü ve ticari plaka satışında aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır ticari plaka ve araç satışından doğan kazanç ticari kazançtır, değer artış kazancı istisnası hükümleri bu olayda uygulanmaz, satış işlemi için fatura düzenlenmesi zorunludur, fatura en geç yedi gün içinde düzenlenmelidir, satış işlemi KDV’ye tabidir. Bu özelge, özellikle ticari plakanın aktif kayıtlarda yer almaması veya geçmişte plaka alımında fatura düzenlenmemiş olması gibi durumlarda, mükelleflerin satış anındaki vergisel yükümlülüklerini doğru değerlendirmesi bakımından yol gösterici niteliktedir. Özelgeye Atıf ve Sınırlı Değerlendirme Notu Bu yazı, Gelir İdaresi Başkanlığı Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 14.11.2019 tarihli ve 26696128-130[30-2018/27]-E.57051 sayılı özelgede yer alan olayla sınırlı olarak hazırlanmıştır. Değerlendirme, yalnızca özelgede belirtilen somut olayın unsurları üzerinden yapılmıştır. Soru Cevap Tablosu SoruCevapTicari plaka satışı vergisi nasıl değerlendirilir?Özelgedeki somut olaya göre, ticari plaka satışı şehir içi taşımacılık faaliyetinin bir parçası olduğundan ticari kazanç kapsamında vergilendirilir.Ticari plaka satışında gelir vergisi istisnası uygulanır mı?Hayır. Özelgedeki olayda plaka ve araç ticari faaliyet içinde kullanıldığı için değer artış kazancı istisnası uygulanmamaktadır.Servis minibüsü ve plaka satışı ticari kazanç mıdır?Evet. Gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olan işletmenin kullandığı araç ve plaka satışından doğan kazanç ticari kazanç sayılır.Plaka aktifte kayıtlı değilse fatura kesmek gerekir mi?Evet. Özelgede açıkça belirtildiği üzere, plaka aktifte kayıtlı olmasa bile satış işlemi için fatura düzenlenmesi gerekir.Ticari plaka satışında fatura kaç gün içinde düzenlenir?Vergi Usul Kanununa göre fatura, satış tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenmelidir.Ticari plaka satışında KDV var mı?Evet. Özelgedeki olayda ticari faaliyet kapsamında yapılan satış olduğundan plaka ve araç satışı KDV’ye tabidir.Plaka satışında sadece noter harcı ödemek yeterli midir?Hayır. Noter harcı tek başına yeterli değildir. Fatura düzenleme ve KDV yükümlülüğü ayrıca yerine getirilmelidir.Ticari plaka satışında noter işlemi ile vergi işlemi aynı şey midir?Hayır. Noter işlemi devir sürecinin hukuki kısmıdır. Vergisel yükümlülükler ise ayrıca gelir vergisi ve KDV yönünden değerlendirilir.İkinci sınıf tüccar ticari araç satışında belge düzeni nasıl olmalıdır?Özelgedeki değerlendirmeye göre ikinci sınıf tüccar olan mükellef, satış işlemi için yasal süresinde fatura düzenlemek zorundadır.Ticari plaka satışında en çok yapılan hata nedir?En yaygın hata, plaka aktifte kayıtlı değil diye faturasız işlem yapılabileceğini veya işlemin sadece noter harcıyla tamamlanacağını düşünmektir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.  GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı (Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü)    Sayı:26696128-130[30-2018/27]-E.5705114.11.2019Konu:Ticari Plaka Satışının Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu  İlgi:27/09/2018 tarihli özelge talep formunuz.    İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, … plakalı servis minibüsü ve plakasını satmayı düşündüğünüz, söz konusu plakanın alımı sırasında tarafınıza plaka bedeline ilişkin olarak fatura düzenlenmediği ve aktifinizde de kaydının bulunmadığı belirtilerek, bahsi geçen araç ve plakanın satışı sırasında plaka için de ayrıca fatura düzenleme zorunluluğunuzun bulunup bulunmadığı, plaka satışının katma değer vergisine (KDV) tabi olup olmadığı, ya da bu işlemin sadece noterde ödenecek binde otuz harç karşılığında mı gerçekleştirileceği hususlarında Başkanlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmaktadır.    I- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:    193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınaî faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmış olup, aynı Kanunun 38 inci maddesine göre; Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:    1.İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir;    2.İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur.    Yine aynı Kanunun 39 uncu maddesinde işletme hesabı esasına göre ticari kazancın bir hesap dönemi içinde elde edilen hâsılat ile giderler arasındaki müspet fark olduğu, elde edilen hâsılatın, tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları, giderlerin ise, tediye olunan ve borçlanılan meblağları ifade ettiği hükmü yer almaktadır.    Anılan Kanunun “Değer Artışı Kazançları” başlıklı mükerrer 80 inci maddesinde ise,    “Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.    …    5.Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar.    …    Bu maddede geçen “elden çıkarma” deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.    Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançların tamamı ile bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç, 6.000 (12.000 TL) Yeni Türk Lirası gelir vergisinden müstesnadır.    Faaliyetine devam eden ticarî bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticarî işletmeye dahil amortismana tâbi iktisadî kıymetlerle birinci fıkrada yazılı hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticarî kazanç sayılır ve bunlara ticarî kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.”    hükmü yer almaktadır. Bu hüküm ve açıklamalara göre, şehir içi taşımacılık faaliyeti nedeniyle gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olmanız ve ticari plakalı aracın bizatihi ticari işletme olması nedeniyle, işletme aktifine dahil edilsin veya edilmesin bilfiil ticari faaliyetinizde kullanılan söz konusu ticari plaka ve aracın satışından doğan kazancın ticari kazancınıza dahil edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanca ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilen söz konusu kazançlarla ilgili olarak aynı Kanunun Değer Artışı Kazançları bölümünde düzenlenen istisna hükümlerinden faydalanılması mümkün bulunmamaktadır. II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:    213 sayılı Vergi Usul Kanununun;    – 227 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.”,    – 229 uncu maddesinde, “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.”,    – 231 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, “Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.”,    – 232 nci maddesinde, “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:    1.Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara,    2.Serbest meslek erbabına;    3.Kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara;    4.Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;    5.Vergiden muaf esnafa; sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.    Yukarıdakiler dışında kalanların, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde   tespit edilenlerden ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bedelinin 50.000.000 lirayı (2018 yılı için 1.000 TL, 2019 yılı için 1.200 TL) geçmesi veya bedeli 50.000.000 liradan (2018 yılı için 1.000 TL, 2019 yılı için 1.200 TL) az olsa dahi istemeleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecburidir.”    hükümlerine yer verilmiştir.    Vergi dairesi kayıtlarının tetkikinden ikinci sınıf tüccar olduğunuz anlaşılmış olup bu itibarla ticari araç (servis minibüsü) ve plaka satış işleminin yapıldığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde söz konusu satışa ilişkin fatura düzenlemeniz gerekmektedir.    III-  KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:    3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 1/1 inci maddesinde; Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliğinin Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit olunacağı hüküm altına alınmıştır.    Buna göre, gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olmanız ve ticari plakalı aracın bizatihi ticari işletme olması nedeniyle, işletme aktifine dahil edilsin veya edilmesin bilfiil ticari faaliyetinizde kullandığınız söz konusu ticari plaka ve aracın satışı genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi olacaktır.    Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza                               (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Hesaplama Araçları Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.