Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı, işletmenin uzun vadeli elde tutma amacıyla edindiği, ancak iştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari ortaklık oranlarını taşımadığı için 242 İştirakler Hesabında izlenemeyen hisse senetleri ile diğer uzun vadeli menkul kıymetlerin izlendiği aktif karakterli bir hesaptır. Bu hesapta yalnızca uzun vadeli yatırım amacıyla elde tutulan menkul kıymetler yer alır. Kısa vadede alım satım amacıyla edinilen hisse senetleri ve diğer menkul kıymetler ise dönen varlıklar grubunda yer alan ilgili hesaplarda izlenir. Ayrıca kanuni zorunluluklar nedeniyle elde bulundurulan veya paraya dönüşme niteliğini önemli ölçüde kaybettiği için uzun vadeli varlık niteliği kazanan menkul kıymetler de bu hesap kapsamında muhasebeleştirilir. Bu yazıda Türkiye’de faaliyet gösteren işletmeler açısından uygulamada sık karşılaşılan işlemler üzerinden 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabına ait muhasebe kayıt örnekleri teknik vaka diliyle açıklanmaktadır. 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planına göre; 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı; iştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari ortaklık oranlarını taşımadığı için iştirakler hesabında izlenemeyen, ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla ya da paraya dönüşme niteliğini kaybettiği için elde tutulan menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır. Bu hesapta genellikle; Uzun vadeli hisse senetleri, Düşük oranlı ortaklık payları, Uzun vadeli yatırım amaçlı menkul kıymetler, Kanuni zorunluluk nedeniyle elde tutulan menkul kıymetler, Paraya dönüşme niteliği zayıflayan uzun vadeli menkul kıymetler izlenmektedir. 240 Hesabının Muhasebe Mantığı Uzun vadeli yatırım yapılır ↓ 240 Bağlı Menkul Kıymetler ↓ Yıllarca elde tutulur ↓ Satıldığında ↓ 240 hesap kapatılır. 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Örnek 1) Uzun Vadeli Hisse Senedi Satın Alınması (A) Sanayi A.Ş., (B) Teknoloji A.Ş.’nin sermayesinin %5’ini temsil eden hisse senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla 2.000.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Bu ortaklık oranı iştirak sayılacak düzeyde olmadığından yatırım 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabında izlenmiştir. HesapBorçAlacak240 Bağlı Menkul Kıymetler2.000.000240.01 (B) Teknoloji A.Ş. Hisse Senetleri2.000.000102 Bankalar2.000.000102.01 Banka Hesabı2.000.000Toplam2.000.0002.000.000 Örnek 2) Yasal Zorunluluk Nedeniyle Menkul Kıymet Edinilmesi (B) Finans A.Ş., faaliyet izninin devamı için zorunlu olarak 800.000 TL tutarında borsa yatırım fonu katılma payı satın almıştır. HesapBorçAlacak240 Bağlı Menkul Kıymetler800.000240.02 Yasal Zorunluluk Kapsamındaki Menkul Kıymetler800.000102 Bankalar800.000102.01 Banka Hesabı800.000Toplam800.000800.000 Örnek 3) Kısa Vadeli Yatırımın Uzun Vadeli Gruba Aktarılması (C) Holding A.Ş., daha önce kısa vadeli yatırım amacıyla edindiği 1.250.000 TL tutarındaki hisse senetlerini uzun vadeli elde tutma kararı almıştır. HesapBorçAlacak240 Bağlı Menkul Kıymetler1.250.000240.03 Uzun Vadeli Hisse Senetleri1.250.000110 Hisse Senetleri1.250.000110.01 Hisse Senetleri Portföyü1.250.000Toplam1.250.0001.250.000 Örnek 4) Bağlı Menkul Kıymetin Satılması (A) Sanayi A.Ş., uzun vadeli yatırım amacıyla elinde bulundurduğu bağlı menkul kıymetleri 2.400.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Menkul kıymetin kayıtlı değeri 2.000.000 TL‘dir. HesapBorçAlacak102 Bankalar2.400.000102.01 Banka Hesabı2.400.000240 Bağlı Menkul Kıymetler2.000.000240.01 (B) Teknoloji A.Ş. Hisse Senetleri2.000.000645 Menkul Kıymet Satış Kârları400.000645.01 Satış Kârı400.000Toplam2.400.0002.400.000 Örnek 5) Bağlı Menkul Kıymetin Zararına Satılması (B) Finans A.Ş., kayıtlı değeri 900.000 TL olan bağlı menkul kıymetlerini 820.000 TL bedelle satmıştır. HesapBorçAlacak102 Bankalar820.000102.01 Banka Hesabı820.000655 Menkul Kıymet Satış Zararları80.000655.01 Satış Zararı80.000240 Bağlı Menkul Kıymetler900.000240.02 Menkul Kıymetler900.000Toplam900.000900.000 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Bu hesap yalnızca uzun vadeli elde tutulması planlanan menkul kıymetler için kullanılır. İştirak sayılacak ortaklık oranına ulaşan yatırımlar 242 İştirakler Hesabında izlenmelidir. Kısa vadeli alım satım amacıyla edinilen hisse senetleri bu hesapta değil, dönen varlıklar grubundaki ilgili hesaplarda muhasebeleştirilmelidir. Yasal zorunluluk nedeniyle elde tutulan uzun vadeli menkul kıymetler de bu hesapta takip edilir. Menkul kıymetin satılması halinde hesap alacaklandırılarak kayıtlı değeri bilanço dışına çıkarılır. Satıştan doğan kâr veya zarar ilgili gelir ya da gider hesaplarına aktarılır. Her yatırım için ayrı alt hesap açılması finansal raporlama ve portföy takibi açısından faydalıdır. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.