Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı, işletmenin bağlı ortaklıklarına ilişkin olarak üstlendiği ancak henüz yerine getirmediği sermaye taahhütlerinin izlendiği düzenleyici hesaptır. İşletme, yeni kurulan bir şirkette kontrol gücü sağlayacak oranda sermaye taahhüdünde bulunabilir veya mevcut bağlı ortaklığının sermaye artırımına katılabilir. Bu durumda işletmenin üstlendiği toplam sermaye payı 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabına borç, henüz ödenmemiş sermaye taahhüdü ise 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabına alacak kaydedilir. Sermaye taahhüdü nakden veya ayni olarak yerine getirildikçe 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı borçlandırılır. Ödemenin niteliğine göre banka, kasa veya devredilen varlığa ilişkin hesap alacaklandırılır. Bu nedenle 246 hesap, 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabının değerini azaltan eksi aktif karakterli bir hesap olarak çalışır. 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı, bağlı ortaklıklarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlendiği hesaptır. Bağlı ortaklık için sermaye taahhüdünde bulunulduğunda 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı karşılığında bu hesaba alacak, taahhüt yerine getirildikçe ise hesaba borç kaydedilir. Bu hesapta genel olarak aşağıdaki işlemler izlenir: Yeni kurulan bağlı ortaklığa ilişkin sermaye taahhütleri, Mevcut bağlı ortaklığın sermaye artırımına katılım taahhütleri, Henüz ödenmemiş nakdi sermaye taahhütleri, Taksitler halinde ödenecek bağlı ortaklık sermaye borçları, Ayni sermaye olarak yerine getirilecek taahhütler, Kısmen veya tamamen iptal edilen sermaye taahhütleri, Kontrol gücünün kaybedilmesi nedeniyle başka hesaplara aktarılması gereken taahhütler. 246 Hesabının Muhasebe Niteliği 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı: Duran varlıklar içerisindeki mali duran varlıklar grubunda yer alır. Eksi aktif karakterli bir hesaptır. Normal olarak alacak bakiyesi verir. 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabını düzenler. Henüz ödenmemiş sermaye taahhütlerini gösterir. Taahhütte bulunulduğunda alacaklandırılır. Taahhüt yerine getirildikçe borçlandırılır. Taahhüdün tamamı yerine getirildiğinde ilgili alt hesap kapanır. 246 Hesabının İşleyişi Bağlı ortaklık için sermaye taahhüdünde bulunulması: ↓ 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı borçlandırılır. ↓ 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı alacaklandırılır. Sermaye taahhüdünün ödenmesi: ↓ 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı borçlandırılır. ↓ Ödemenin yapıldığı banka, kasa veya ilgili varlık hesabı alacaklandırılır. Taahhüdün iptal edilmesi: ↓ 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı borçlandırılır. ↓ 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı alacaklandırılır. 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Örnek 1: Yeni Kurulan Bağlı Ortaklık İçin Sermaye Taahhüdünde Bulunulması (A) Holding A.Ş., yeni kurulan (B) Enerji Üretim A.Ş.’nin sermayesinin yüzde 70’ine karşılık gelen 7.000.000 TL tutarında sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Taahhüt edilen tutar henüz ödenmemiştir. Sermaye ve oy hakkı oranı yüzde 50’den fazla olduğu için yatırım bağlı ortaklık niteliğindedir. HesapBorçAlacak245 Bağlı Ortaklıklar7.000.000245.01 (B) Enerji Üretim A.Ş. Bağlı Ortaklık Payları7.000.000246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)7.000.000246.01 (B) Enerji Üretim A.Ş. Sermaye Taahhüdü7.000.000Toplam7.000.0007.000.000 Bu kayıt sonucunda bağlı ortaklığa ilişkin toplam sermaye payı 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabında, henüz ödenmemiş sermaye taahhüdü ise 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabında izlenmeye başlanmıştır. Örnek 2: Sermaye Taahhüdünün Bir Kısmının Banka Aracılığıyla Ödenmesi (A) Holding A.Ş., (B) Enerji Üretim A.Ş.’ye ilişkin 7.000.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdünün 2.500.000 TL’lik kısmını banka aracılığıyla ödemiştir. HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)2.500.000246.01 (B) Enerji Üretim A.Ş. Sermaye Taahhüdü2.500.000102 Bankalar2.500.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı2.500.000Toplam2.500.0002.500.000 Bu ödeme sonrasında 246 hesabın ilgili alt hesabında 4.500.000 TL ödenmemiş sermaye taahhüdü kalmıştır. Sermaye taahhüdünün ödenmesi sırasında 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabına yeniden kayıt yapılmaz. Çünkü bağlı ortaklığa ilişkin toplam sermaye payı, taahhütte bulunulduğu tarihte 245 hesaba kaydedilmiştir. Örnek 3: Kalan Sermaye Taahhüdünün Tamamının Ödenmesi (A) Holding A.Ş., bağlı ortaklığa ilişkin kalan 4.500.000 TL sermaye taahhüdünü banka aracılığıyla ödemiştir. HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)4.500.000246.01 (B) Enerji Üretim A.Ş. Sermaye Taahhüdü4.500.000102 Bankalar4.500.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı4.500.000Toplam4.500.0004.500.000 Bu kayıt sonucunda bağlı ortaklığa ilişkin sermaye taahhüdünün tamamı yerine getirilmiş ve 246 hesabın ilgili alt hesabı kapanmıştır. Bağlı ortaklık payları, 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabında 7.000.000 TL maliyet bedeliyle izlenmeye devam eder. Örnek 4: Mevcut Bağlı Ortaklığın Sermaye Artırımına Katılım (C) Holding A.Ş., sermayesinin yüzde 80’ine sahip olduğu (D) Lojistik A.Ş.’nin sermaye artırımına katılma kararı almış ve 4.000.000 TL tutarında ek sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Taahhüt bedeli henüz ödenmemiştir. HesapBorçAlacak245 Bağlı Ortaklıklar4.000.000245.02 (D) Lojistik A.Ş. Sermaye Artırımı Payları4.000.000246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)4.000.000246.02 (D) Lojistik A.Ş. Ek Sermaye Taahhüdü4.000.000Toplam4.000.0004.000.000 Sermaye artırımına katılım sonucunda bağlı ortaklık yatırımının toplam kayıtlı değeri artırılmış, henüz ödenmemiş tutar ise 246 hesapta izlenmiştir. Örnek 5: Sermaye Taahhüdünün Taksitler Halinde Ödenmesi (C) Holding A.Ş., (D) Lojistik A.Ş.’ye ilişkin 4.000.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdünü dört eşit taksitte ödeyecektir. Birinci taksit olan 1.000.000 TL banka aracılığıyla ödenmiştir. HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)1.000.000246.02 (D) Lojistik A.Ş. Ek Sermaye Taahhüdü1.000.000102 Bankalar1.000.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı1.000.000Toplam1.000.0001.000.000 Her taksit ödendiğinde aynı kayıt, ödenen taksit tutarı üzerinden tekrarlanır. Son taksidin ödenmesiyle 246 hesabın ilgili alt hesabı kapanır. Örnek 6: Sermaye Taahhüdünün Ayni Sermaye Olarak Yerine Getirilmesi (A) Holding A.Ş., bağlı ortaklığı olan (B) Makine Sanayi A.Ş.’ye ilişkin 1.800.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdünü, kayıtlı değeri aynı tutarda olan bir makineyi ayni sermaye olarak devrederek yerine getirmiştir. Ayni sermayenin kabulü, değerlemesi ve tesciline ilişkin hukuki işlemlerin tamamlandığı varsayılmıştır. HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)1.800.000246.03 (B) Makine Sanayi A.Ş. Ayni Sermaye Taahhüdü1.800.000253 Tesis, Makine ve Cihazlar1.800.000253.01 Ayni Sermaye Olarak Devredilen Makine1.800.000Toplam1.800.0001.800.000 Ayni sermaye olarak devredilen varlığın birikmiş amortismanı bulunması halinde, ilgili 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı da muhasebe kaydında dikkate alınmalıdır. Devredilen varlığın kayıtlı değeri ile ayni sermaye olarak kabul edilen değeri arasında fark bulunması halinde oluşan farkın niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Örnek 7: Ödenmemiş Sermaye Taahhüdünün Kısmen İptal Edilmesi (B) Yatırım A.Ş.’nin bağlı ortaklığı için daha önce üstlendiği sermaye taahhüdünün 900.000 TL’lik kısmı, bağlı ortaklığın sermaye artırım kararının kısmen iptal edilmesi nedeniyle ortadan kalkmıştır. İptal edilen tutar henüz ödenmemiştir. HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)900.000246.04 İptal Edilen Sermaye Taahhüdü900.000245 Bağlı Ortaklıklar900.000245.04 İptal Edilen Bağlı Ortaklık Payları900.000Toplam900.000900.000 Taahhüdün iptal edilen kısmı henüz ödenmediği için herhangi bir nakit hareketi oluşmamıştır. Bağlı ortaklık yatırımının maliyeti ile ödenmemiş sermaye taahhüdü aynı tutarda azaltılmıştır. Örnek 8: Kontrol Gücünün Kaybedilmesi ve Yatırımın İştirake Dönüşmesi (A) Holding A.Ş.’nin bağlı ortaklığındaki pay oranı, yapılan pay satışları sonucunda yüzde 70’ten yüzde 40’a düşmüştür. Yönetim çoğunluğunu seçme hakkı sona ermiş, ancak işletmenin önemli etkisi devam etmiştir. Bağlı ortaklığa ilişkin 245 hesap bakiyesi 6.000.000 TL, henüz ödenmemiş sermaye taahhüdü ise 1.200.000 TL’dir. Yatırım iştirak niteliği kazandığından hem yatırım hesabı hem de ödenmemiş sermaye taahhüdü yeniden sınıflandırılmıştır. Bağlı ortaklık yatırımının iştirakler hesabına aktarılması HesapBorçAlacak242 İştirakler6.000.000242.01 İştirak Niteliği Kazanan Ortaklık Payları6.000.000245 Bağlı Ortaklıklar6.000.000245.01 Bağlı Ortaklık Payları6.000.000Toplam6.000.0006.000.000 Ödenmemiş sermaye taahhüdünün yeniden sınıflandırılması HesapBorçAlacak246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)1.200.000246.01 Bağlı Ortaklık Sermaye Taahhüdü1.200.000243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)1.200.000243.01 İştirak Sermaye Taahhüdü1.200.000Toplam1.200.0001.200.000 Bu kayıtlarla yatırımın yeni niteliğine uygun olarak 245 ve 246 hesaplar kapatılmış, tutarlar 242 ve 243 hesaplara aktarılmıştır. 245 ve 246 Hesapların Bilançoda Birlikte Gösterimi (A) Holding A.Ş.’nin bağlı ortaklık yatırımına ilişkin hesap bakiyeleri aşağıdaki gibidir: AçıklamaTutar245 Bağlı Ortaklıklar10.000.000246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)(3.000.000)Ödenmiş net bağlı ortaklık yatırımı7.000.000 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı, işletmenin üstlendiği toplam bağlı ortaklık sermaye payını gösterir. 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı ise toplam payın henüz ödenmemiş kısmını göstererek bağlı ortaklık yatırımının bilançodaki net değerini azaltır. 245, 246 ve 247 Hesapların Birlikte Gösterimi Bağlı ortaklık yatırımına ilişkin hem ödenmemiş sermaye taahhüdü hem de değer düşüklüğü karşılığı bulunabilir. AçıklamaTutar245 Bağlı Ortaklıklar12.000.000246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)(2.000.000)247 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)(1.500.000)Bağlı ortaklıkların net bilanço değeri8.500.000 Bu gösterimde: 245 hesap toplam bağlı ortaklık yatırımını, 246 hesap henüz ödenmemiş sermaye taahhütlerini, 247 hesap bağlı ortaklık payları için ayrılmış değer düşüklüğü karşılığını göstermektedir. Sermaye Taahhüdünün Ödenmesi Sırasında 245 Hesap Kullanılır mı? Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi sırasında 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabına yeniden borç kaydı yapılmaz. Toplam bağlı ortaklık payı, sermaye taahhüdünde bulunulduğu tarihte 245 hesaba kaydedilmiştir. Ödeme yapıldığında yalnızca: 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı borçlandırılır. Ödeme yapılan banka, kasa veya ilgili varlık hesabı alacaklandırılır. Bu yöntem, toplam bağlı ortaklık payı ile henüz ödenmemiş sermaye taahhüdünün ayrı ayrı takip edilmesini sağlar. Nakdi ve Ayni Sermaye Taahhüdü Arasındaki Fark Nakdi sermaye taahhüdü Sermaye taahhüdünün para ile yerine getirilmesidir. Ödeme banka aracılığıyla yapıldığında 102 Bankalar Hesabı, kasadan yapıldığında ise 100 Kasa Hesabı alacaklandırılır. Ayni sermaye taahhüdü Sermaye taahhüdünün para dışındaki bir varlığın devriyle yerine getirilmesidir. Ayni sermaye olarak aşağıdaki varlıklar gündeme gelebilir: Taşınmazlar, Makineler, Taşıtlar, Haklar, Menkul kıymetler, Devredilebilir ve nakden değerlendirilebilir diğer varlıklar. Ayni sermaye işlemlerinde Türk Ticaret Kanunundaki değerleme, devredilebilirlik, ayni sermaye raporu, tescil ve şerh şartlarının yerine getirilmesi gerekir. Yabancı Para Cinsinden Sermaye Taahhütleri Bağlı ortaklığa ilişkin sermaye taahhüdünün yabancı para cinsinden belirlenmesi halinde; Taahhüdün Türk lirası karşılığının hangi tarihte belirleneceği, Ödeme tarihine kadar meydana gelen kur farkları, Sermaye taahhüdünün hukuki olarak sabit bir Türk lirası tutarı mı yoksa yabancı para yükümlülüğü mü olduğu, Bağlı ortaklığın yurt içinde veya yurt dışında bulunması ayrıca değerlendirilmelidir. Yabancı para cinsinden sermaye taahhütlerinin dönem sonu değerlemesi ve kur farklarının hangi hesaplarda izleneceği, işlemin hukuki ve ekonomik niteliğine göre belirlenmelidir. 243 ve 246 Hesaplar Arasındaki Fark Ölçüt243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)İlgili yatırım hesabı242 İştirakler245 Bağlı OrtaklıklarYatırım ilişkisiÖnemli etkiKontrol gücüGenel sermaye veya oy hakkıYüzde 10 ile yüzde 50 arasındaGenel olarak yüzde 50’den fazlaYönetim çoğunluğunu seçme hakkıGenellikle bulunmazBulunurHesap karakteriEksi aktifEksi aktifTaahhütte bulunulduğundaAlacaklandırılırAlacaklandırılırTaahhüt ödendiğindeBorçlandırılırBorçlandırılır İştirak ile bağlı ortaklık ayrımı yapılırken yalnızca sermaye oranına değil, oy hakkına ve yönetim çoğunluğunu belirleme gücüne de bakılmalıdır. 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 246 hesap yalnızca bağlı ortaklıklara ilişkin ödenmemiş sermaye taahhütlerinin izlenmesinde kullanılır. Bağlı ortaklığa ilişkin toplam sermaye payı 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabında izlenir. Sermaye taahhüdünde bulunulduğunda 246 hesap alacaklandırılır. Taahhüt yerine getirildikçe 246 hesap borçlandırılır. Hesabın normal bakiyesi alacak bakiyesidir. 246 hesap, 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabını düzenleyen eksi aktif karakterli bir hesaptır. Sermaye taahhüdünün ödenmesi sırasında 245 hesaba yeniden kayıt yapılmaz. Banka yoluyla yapılan ödemelerde 102 Bankalar Hesabı alacaklandırılır. Ayni sermaye yoluyla yapılan ödemelerde devredilen varlığın ilgili hesabı alacaklandırılır. Ayni sermaye işlemlerinde Türk Ticaret Kanunundaki değerleme ve tescil şartları dikkate alınmalıdır. Taahhüt iptal edildiğinde 246 hesap borçlandırılır ve 245 hesap alacaklandırılır. Her bağlı ortaklık için ayrı alt hesap açılmalıdır. Taksitli ödemelerde her taksit, ödendiği tarihte 246 hesaptan düşülmelidir. Sermaye taahhütlerinin banka dekontları, yönetim kurulu kararları, genel kurul kararları ve ticaret sicili belgeleriyle desteklenmesi gerekir. Bağlı ortaklık niteliğinin sona ermesi halinde yatırım ve sermaye taahhüdü hesapları yeniden sınıflandırılmalıdır. Yabancı para cinsinden sermaye taahhütlerinde değerleme ve kur farkı işlemleri ayrıca incelenmelidir. 246 hesabın bakiyesi, ilgili bağlı ortaklığa ilişkin toplam sermaye payını aşamaz. Sık Sorulan Sorular 1. 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) Hesabı ne için kullanılır? İşletmenin bağlı ortaklıklarına ilişkin olarak üstlendiği ancak henüz yerine getirmediği sermaye taahhütlerinin izlenmesinde kullanılır. 2. Sermaye taahhüdünde bulunulduğunda 246 hesap nasıl çalışır? Toplam bağlı ortaklık payı 245 hesaba borç, henüz ödenmemiş sermaye taahhüdü ise 246 hesaba alacak kaydedilir. 3. Sermaye taahhüdü ödendiğinde 246 hesap borç mu çalışır? Evet. Taahhüt yerine getirildikçe 246 hesap borçlandırılır. 4. 246 hesabın normal bakiyesi nedir? Hesabın normal bakiyesi alacak bakiyesidir. 5. 246 hesap aktif mi pasif mi karakterlidir? Mali duran varlıklar grubunda yer alan eksi aktif karakterli bir düzenleyici hesaptır. 6. Sermaye taahhüdü ödendiğinde 245 hesap yeniden kullanılır mı? Hayır. Ödeme sırasında yalnızca 246 hesap borçlandırılır ve ödeme yapılan varlık hesabı alacaklandırılır. 7. Sermaye taahhüdü taksitler halinde ödenebilir mi? Evet. Her taksit ödendiğinde, ödenen tutar kadar 246 hesap borçlandırılır. 8. Ayni sermaye taahhüdü 246 hesapta izlenir mi? Evet. Bağlı ortaklığa ilişkin ayni sermaye taahhüdü de yerine getirilene kadar 246 hesapta izlenir. 9. Sermaye taahhüdü iptal edilirse hangi kayıt yapılır? İptal edilen tutar kadar 246 hesap borçlandırılır ve 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı alacaklandırılır. 10. Bağlı ortaklık iştirak niteliğine dönüşürse 246 hesap ne olur? 246 hesaptaki ödenmemiş taahhüt, yatırımın iştirak niteliğini taşıması halinde 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) Hesabına aktarılır. 11. 243 ve 246 hesap arasındaki temel fark nedir? 243 hesap iştiraklere, 246 hesap ise bağlı ortaklıklara ilişkin ödenmemiş sermaye taahhütlerini izler. 12. 246 hesap bilançoda nasıl gösterilir? 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabının altında indirim kalemi olarak eksi tutarla gösterilir. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.