257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı, maddi duran varlıkların maliyet bedellerinin, ekonomik olarak kullanılabilecekleri süre boyunca sistematik biçimde giderleştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılan düzenleyici bir hesaptır. Bu hesap; bina, tesis, makine, cihaz, taşıt, demirbaş ve amortismana tabi diğer maddi duran varlıklar için ayrılan amortismanların topluca izlendiği hesaptır. 257 hesap, maddi duran varlık hesaplarının maliyet bedelini doğrudan azaltmaz. Bunun yerine, ilgili duran varlığın altında eksi aktif karakterli bir düzenleyici hesap olarak yer alır ve varlığın net defter değerinin hesaplanmasını sağlar. Örneğin 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında 5.000.000 TL maliyet bedeliyle izlenen bir makine için 2.000.000 TL birikmiş amortisman bulunması halinde, makinenin net defter değeri 3.000.000 TL olur. 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı, maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde hesaben yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. İşleyişi: Ayrılan amortismanlar, ilgili gider veya maliyet hesapları karşılığında 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabına alacak kaydedilir. Satılan, devredilen veya kullanma yeteneğini kaybeden maddi duran varlıklara ait birikmiş amortismanlar ise 257 hesaba borç kaydedilir. İlgili maddi duran varlığın maliyet bedeli kendi varlık hesabına alacak kaydedilerek kayıtlardan çıkarılır. 257 Hesabının Muhasebe Niteliği 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı: Maddi duran varlıklar grubunda yer alır. Düzenleyici hesap niteliğindedir. Eksi aktif karakterlidir. Normal olarak alacak bakiyesi verir. Amortisman ayrıldığında alacaklandırılır. Varlık satıldığında, devredildiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kayıtlardan çıkarıldığında borçlandırılır. İlgili maddi duran varlığın net defter değerinin hesaplanmasını sağlar. Alt hesaplar maddi duran varlık grupları bazında ayrılmalıdır. Örnek alt hesaplar: 257.01 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Birikmiş Amortismanları 257.02 Binalar Birikmiş Amortismanları 257.03 Tesis, Makine ve Cihazlar Birikmiş Amortismanları 257.04 Taşıtlar Birikmiş Amortismanları 257.05 Demirbaşlar Birikmiş Amortismanları 257 Hesabının İşleyişi Dönem sonunda amortisman ayrılması: ↓ İlgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır. ↓ 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. Maddi duran varlığın satılması: ↓ 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı borçlandırılır. ↓ İlgili maddi duran varlık hesabı alacaklandırılır. Maddi duran varlığın hurdaya ayrılması veya kullanım yeteneğini kaybetmesi: ↓ 257 hesaptaki birikmiş amortisman kapatılır. ↓ İlgili maddi duran varlık hesabı kapatılır. ↓ Varsa kalan net defter değeri gider veya zarar hesabına aktarılır. 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Örnek 1: Üretim Makinesi İçin Amortisman Ayrılması (A) Makine Sanayi A.Ş.’nin üretim faaliyetlerinde kullandığı makine için dönem sonunda 500.000 TL amortisman hesaplanmıştır. Makine doğrudan üretimde kullanıldığı için amortisman gideri 730 Genel Üretim Giderleri Hesabında izlenmiştir. HesapBorçAlacak730 Genel Üretim Giderleri500.000730.06 Makine Amortisman Giderleri500.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)500.000257.03 Tesis, Makine ve Cihazlar Birikmiş Amortismanı500.000Toplam500.000500.000 Bu kayıt sonucunda makinenin maliyet bedeli 253 hesapta değişmeden kalmış, birikmiş amortisman tutarı 257 hesapta artmıştır. Örnek 2: Yönetim Binası İçin Amortisman Ayrılması (B) Danışmanlık Limited Şirketi’nin yönetim binası için dönem sonunda 300.000 TL amortisman hesaplanmıştır. Bina genel yönetim faaliyetlerinde kullanıldığı için amortisman gideri 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabında izlenmiştir. HesapBorçAlacak770 Genel Yönetim Giderleri300.000770.06 Bina Amortisman Giderleri300.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)300.000257.02 Binalar Birikmiş Amortismanı300.000Toplam300.000300.000 Bina maliyet bedeli 252 Binalar Hesabında, birikmiş amortisman ise 257 hesabın ilgili alt hesabında izlenmeye devam eder. Örnek 3: Taşıt İçin Amortisman Ayrılması (C) Lojistik A.Ş.’nin dağıtım faaliyetlerinde kullandığı kamyonet için 240.000 TL amortisman hesaplanmıştır. Taşıt pazarlama ve dağıtım faaliyetlerinde kullanıldığı için amortisman gideri 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabında izlenmiştir. HesapBorçAlacak760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri240.000760.06 Taşıt Amortisman Giderleri240.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)240.000257.04 Taşıtlar Birikmiş Amortismanı240.000Toplam240.000240.000 Örnek 4: Amortismana Tabi Makinenin Kârla Satılması (A) Makine Sanayi A.Ş., üretimde kullandığı bir makineyi satmıştır. Makinenin: Maliyet bedeli 3.000.000 TL, Birikmiş amortismanı 1.800.000 TL, Net defter değeri 1.200.000 TL, KDV hariç satış bedeli 1.500.000 TL’dir. Satış üzerinden yüzde 20 oranında 300.000 TL KDV hesaplanmış ve toplam 1.800.000 TL banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. HesapBorçAlacak102 Bankalar1.800.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı1.800.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)1.800.000257.03 Tesis, Makine ve Cihazlar Birikmiş Amortismanı1.800.000253 Tesis, Makine ve Cihazlar3.000.000253.01 Üretim Makinesi3.000.000391 Hesaplanan KDV300.000391.01 Hesaplanan KDV300.000679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar300.000679.01 Makine Satış Kârı300.000Toplam3.600.0003.600.000 Satış kârı: AçıklamaTutarKDV hariç satış bedeli1.500.000Maliyet bedeli3.000.000Birikmiş amortisman(1.800.000)Net defter değeri1.200.000Satış kârı300.000 olarak hesaplanmıştır. Örnek 5: Tamamen Amorti Edilmiş Demirbaşın Kayıtlardan Çıkarılması (B) Hizmet Limited Şirketi’nin kullanım ömrünü tamamlayan ofis mobilyalarının maliyet bedeli 250.000 TL, birikmiş amortismanı da 250.000 TL’dir. Demirbaşların ekonomik değeri kalmamış ve hurdaya ayrılarak kayıtlardan çıkarılmasına karar verilmiştir. HesapBorçAlacak257 Birikmiş Amortismanlar (-)250.000257.05 Demirbaşlar Birikmiş Amortismanı250.000255 Demirbaşlar250.000255.01 Ofis Mobilyaları250.000Toplam250.000250.000 Demirbaş tamamen amorti edildiği için net defter değeri sıfırdır. Bu nedenle ayrıca zarar kaydı yapılmamıştır. Ek Örnek: Net Defter Değeri Bulunan Demirbaşın Hurdaya Ayrılması (C) Teknoloji A.Ş.’nin kayıtlı maliyet bedeli 400.000 TL olan bir büro cihazının birikmiş amortismanı 280.000 TL’dir. Cihaz teknik olarak kullanılamaz hale gelmiş ve ekonomik değeri kalmadığından hurdaya ayrılmıştır. Net defter değeri: 400.000 – 280.000 = 120.000 TL’dir. HesapBorçAlacak257 Birikmiş Amortismanlar (-)280.000257.05 Demirbaşlar Birikmiş Amortismanı280.000689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar120.000689.01 Hurdaya Ayrılan Demirbaş Zararı120.000255 Demirbaşlar400.000255.02 Büro Cihazları400.000Toplam400.000400.000 Net Defter Değeri Nasıl Hesaplanır? Maddi duran varlığın net defter değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır: Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli – Birikmiş Amortisman Örnek: AçıklamaTutar253 Tesis, Makine ve Cihazlar5.000.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)(2.000.000)Net defter değeri3.000.000 257 hesabın temel amacı, duran varlığın maliyet bedelini değiştirmeden kullanılmamış net değerinin finansal tablolarda gösterilmesini sağlamaktır. Hangi Maddi Duran Varlıkların Amortismanı 257 Hesapta İzlenir? 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı genel olarak aşağıdaki maddi duran varlıkların amortismanlarının izlenmesinde kullanılır: 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri, 252 Binalar, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar, 254 Taşıtlar, 255 Demirbaşlar, Amortismana tabi diğer maddi duran varlıklar. 250 Arazi ve Arsalar Hesabında izlenen boş arazi ve arsalar için genel olarak amortisman ayrılmaz. Bu nedenle normal şartlarda 250 hesaba ilişkin birikmiş amortisman oluşmaz. Amortisman Gideri Hangi Hesaba Kaydedilir? Amortismanın gider hesabı, maddi duran varlığın işletmede hangi bölümde kullanıldığına göre belirlenir. Kullanım YeriÖrnek Gider veya Maliyet HesabıÜretim730 Genel Üretim GiderleriHizmet üretimi740 Hizmet Üretim MaliyetiAraştırma ve geliştirme750 Araştırma ve Geliştirme GiderleriPazarlama ve dağıtım760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım GiderleriGenel yönetim770 Genel Yönetim Giderleri Örneğin aynı tür iki otomobilden biri satış personeli tarafından kullanılırken diğeri genel müdürlükte kullanılabilir. Bu durumda her iki aracın amortisman karşılığı 257 hesapta izlenmesine rağmen gider hesapları farklı olabilir. Amortismanın 257 Hesaba Kaydedilme Mantığı Amortisman kaydı yapılırken duran varlığın maliyet hesabına doğrudan alacak kaydı yapılmaz. Örneğin 1.000.000 TL maliyet bedelli bir makine için 200.000 TL amortisman ayrıldığında: Yanlış yaklaşım: 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabını 200.000 TL azaltmak. Doğru yaklaşım: 253 hesabı 1.000.000 TL olarak korumak ve 200.000 TL’yi 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlemek. Böylece bilanço: AçıklamaTutar253 Tesis, Makine ve Cihazlar1.000.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)(200.000)Net defter değeri800.000 şeklinde gösterilir. Bu yöntem, maddi duran varlığın hem tarihi maliyetinin hem de bugüne kadar ayrılmış toplam amortismanının ayrı ayrı görülmesini sağlar. Normal Amortisman Yöntemi Normal amortisman yönteminde varlığın maliyet bedeli, faydalı ömrü boyunca eşit tutarlarda amortismana tabi tutulur. Örnek: Makine maliyeti: 1.000.000 TL Faydalı ömür: 5 yıl Amortisman oranı: yüzde 20 Yıllık amortisman: 1.000.000 x yüzde 20 = 200.000 TL Beş yıllık amortisman tablosu: YılAmortisman GideriBirikmiş AmortismanNet Defter Değeri1200.000200.000800.0002200.000400.000600.0003200.000600.000400.0004200.000800.000200.0005200.0001.000.0000 Her yıl ayrılan 200.000 TL amortisman, 257 hesabın alacağına kaydedilir. Azalan Bakiyeler Yönteminde 257 Hesap Azalan bakiyeler yönteminde amortisman tutarı, her dönem varlığın kalan net defter değeri üzerinden hesaplanır. Bu yöntemde de muhasebe kaydının temel mantığı değişmez: Amortisman gideri ilgili gider veya maliyet hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir. Yalnızca yıllık amortisman tutarının hesaplanma yöntemi değişir. Binek Otomobillerde Kıst Amortisman Binek otomobiller açısından vergi mevzuatında kıst amortisman uygulaması bulunabilir. Bu durumda taşıtın aktife girdiği ilk yılda, yıllık amortismanın tamamı yerine kalan aylara isabet eden tutar ayrılır. İlk yılda ayrılamayan amortisman tutarı, son yılın amortismanına eklenir. Kıst amortisman uygulamasının kapsamı ve güncel binek otomobil amortisman sınırları, ilgili hesap döneminde yürürlükte bulunan vergi mevzuatına göre değerlendirilmelidir. Muhasebe kaydı yine: İlgili gider hesabı borç, 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı alacak şeklinde yapılır. Sonradan Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Amortismanı Bir maddi duran varlığın: Faydalı ömrünü uzatan, Kapasitesini artıran, Ekonomik yararını yükselten, Teknik özelliklerini geliştiren harcamalar maliyet bedeline eklenebilir. Bu durumda 253, 254, 255 veya ilgili varlık hesabının maliyeti artar. Sonraki dönemlerde amortisman hesaplanırken yeni maliyet bedeli ve ilgili vergi düzenlemeleri dikkate alınır. Birikmiş amortismanlar ise 257 hesapta takip edilmeye devam eder. Tamamen Amorti Edilmiş Varlık Kullanılmaya Devam Edebilir mi? Evet. Bir maddi duran varlığın net defter değerinin sıfır olması, varlığın fiilen kullanılamaz olduğu anlamına gelmez. Örneğin maliyet bedeli 500.000 TL olan ve 500.000 TL birikmiş amortisman ayrılmış bir makine işletmede kullanılmaya devam edebilir. Bu durumda: 253 hesapta 500.000 TL, 257 hesapta 500.000 TL bakiye bulunmaya devam eder. Net defter değeri sıfırdır. Varlık yalnızca satıldığında, hurdaya ayrıldığında veya kullanım dışı bırakıldığında maliyet ve birikmiş amortisman hesapları kapatılır. 257 Hesap Satış İşlemlerinde Neden Borçlandırılır? Bir varlık satıldığında, daha önce ayrılmış amortisman artık işletmenin aktifinde bulunan bir varlığı düzenlememektedir. Bu nedenle birikmiş amortisman hesabının kapatılması gerekir. Örneğin: Makine maliyeti: 1.000.000 TL Birikmiş amortisman: 700.000 TL Net defter değeri: 300.000 TL Makine satıldığında: 253 hesap 1.000.000 TL alacaklandırılır. 257 hesap 700.000 TL borçlandırılır. Böylece hem varlık maliyeti hem de buna ait birikmiş amortisman finansal tablolardan çıkarılmış olur. 257 Birikmiş Amortismanlar ile 268 Birikmiş Amortismanlar Arasındaki Fark Ölçüt257 Birikmiş Amortismanlar (-)268 Birikmiş Amortismanlar (-)Düzenlediği varlıkMaddi duran varlıklarMaddi olmayan duran varlıklarÖrnek varlıklarBina, makine, taşıt, demirbaşHak, lisans, yazılımHesap karakteriEksi aktifEksi aktifNormal bakiyeAlacakAlacakAmortisman ayrıldığındaAlacakAlacakVarlık elden çıkarıldığındaBorçBorç 257 hesap maddi duran varlıkları, 268 hesap ise maddi olmayan duran varlıkları düzenler. 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 257 hesap yalnızca amortismana tabi maddi duran varlıkların birikmiş amortismanlarını izlemek için kullanılmalıdır. Hesap eksi aktif karakterlidir. Normal olarak alacak bakiyesi verir. Amortisman ayrıldığında 257 hesap alacaklandırılır. Varlık satıldığında veya kayıtlardan çıkarıldığında ilgili birikmiş amortisman 257 hesaba borç kaydedilir. Maddi duran varlığın maliyet bedeli amortisman nedeniyle doğrudan azaltılmamalıdır. Her maddi duran varlık grubu için ayrı 257 alt hesabı açılmalıdır. Mümkünse her önemli sabit kıymet için birikmiş amortisman detayı ayrı tutulmalıdır. Amortisman gideri varlığın fiilen kullanıldığı bölüme göre ilgili gider veya maliyet hesabına kaydedilmelidir. 250 Arazi ve Arsalar Hesabında izlenen boş arazi ve arsalar için genel olarak amortisman ayrılmaz. Varlık kullanıma hazır hale gelmeden amortisman ayrılmamalıdır. Yapılmakta olan yatırımlar tamamlanıp ilgili duran varlık hesabına aktarıldıktan sonra amortisman uygulaması değerlendirilmelidir. Faydalı ömür ve amortisman oranları ilgili mevzuata göre belirlenmelidir. Varlığın maliyet bedeli ile birikmiş amortismanı ayrı ayrı izlenmelidir. Satışta net defter değeri, maliyet bedelinden birikmiş amortisman düşülerek hesaplanmalıdır. Satış kârı veya zararı KDV hariç satış bedeli ile net defter değeri karşılaştırılarak belirlenmelidir. Tamamen amorti edilmiş ancak kullanılmaya devam eden varlıklar kayıtlardan çıkarılmamalıdır. İz bedelle takip edilebilir. Hurdaya ayırma işlemlerinde teknik rapor ve yetkili organ kararı hazırlanmalıdır. Doğal afet veya fevkalade değer kaybı durumlarında özel amortisman hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir. Binek otomobillerde kıst amortisman ve amortisman gider kısıtlamaları ayrıca dikkate alınmalıdır. Vergi amortismanı ile finansal raporlama amortismanı arasında fark bulunması halinde bu farklar ayrıca takip edilmelidir. Sık Sorulan Sorular 1. 257 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı ne için kullanılır? Maddi duran varlıklar için bugüne kadar ayrılmış toplam amortismanların izlenmesinde kullanılır. 2. 257 hesap aktif mi pasif mi çalışır? 257 hesap duran varlıklar içerisinde yer alan eksi aktif karakterli bir düzenleyici hesaptır. 3. 257 hesabın normal bakiyesi nedir? Normal olarak alacak bakiyesi verir. 4. Amortisman ayrıldığında 257 hesap nasıl çalışır? İlgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı alacaklandırılır. 5. Varlığın maliyet hesabı amortisman nedeniyle azaltılır mı? Hayır. Maliyet bedeli ilgili maddi duran varlık hesabında korunur. Amortisman ayrı olarak 257 hesapta izlenir. 6. Maddi duran varlığın net defter değeri nasıl hesaplanır? Maliyet bedelinden birikmiş amortisman tutarı düşülerek hesaplanır. 7. Maddi duran varlık satıldığında 257 hesap nasıl çalışır? Satılan varlığa ait birikmiş amortisman tutarı kadar 257 hesap borçlandırılarak kapatılır. 8. Tamamen amorti edilmiş varlık kayıtlardan çıkarılır mı? Varlık fiilen kullanılmaya devam ediyorsa kayıtlardan çıkarılmaz. Maliyet ve birikmiş amortisman hesaplarında izlenmeye devam eder. 9. Arazi ve arsalar için 257 hesap kullanılır mı? Boş arazi ve arsalar için genel olarak amortisman ayrılmadığından normal şartlarda 257 hesap kullanılmaz. 10. Demirbaşlar için ayrılan amortisman hangi hesapta izlenir? Demirbaşların birikmiş amortismanları 257 hesabın ilgili alt hesabında izlenir. 11. 257 ve 268 hesap arasındaki fark nedir? 257 hesap maddi duran varlıklara, 268 hesap ise maddi olmayan duran varlıklara ilişkin birikmiş amortismanları izler. 12. Hurdaya ayrılan varlığın net defter değeri varsa ne yapılır? 257 hesaptaki birikmiş amortisman kapatılır, ilgili duran varlık hesabı alacaklandırılır ve kalan net defter değeri işlemin niteliğine göre gider veya zarar hesabına aktarılır. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.