263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı, işletmede yeni ürünlerin ve teknolojilerin oluşturulması, mevcut ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi veya benzeri amaçlarla gerçekleştirilen araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ilişkin harcamalardan aktifleştirilen kısmının izlendiği maddi olmayan duran varlık hesabıdır. İşletmeler rekabet güçlerini artırmak, yeni ürün geliştirmek, üretim maliyetlerini azaltmak, mevcut ürünlerin teknik özelliklerini iyileştirmek veya yeni üretim yöntemleri oluşturmak amacıyla araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunabilir. Bu faaliyetler kapsamında personel ücretleri, proje malzemeleri, prototip geliştirme maliyetleri, test giderleri, mühendislik hizmetleri ve benzeri birçok harcama ortaya çıkabilir. Ancak yapılan her araştırma ve geliştirme harcamasının otomatik olarak 263 hesaba kaydedilmesi doğru değildir. Tekdüzen Hesap Planındaki hesap açıklamasında özellikle “aktifleştirilen kısmının” bu hesapta izleneceği belirtilmiştir. Hesabın genel işleyişinde ay içinde yapılan AR-GE 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı‘nda takip edilir. Dönem sonlarında devam eden projeler 751 yansıtma hesabıyla 263 Hesaba devredilir. Aktifleştirilmesine karar verilen araştırma ve geliştirme giderleri maliyet değerleri üzerinden 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Verilen hesap açıklamasına göre bu tutarlar 5 yıl içinde eşit taksitlerle itfa edilerek yok edilir. Birikmiş itfa payları 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında takip edilir. İşletmedeki Ar-Ge projesinin başarıyla tamamlanması ve projeye sonunda lisans, patent veya benzeri tescil belgesi alınması hallerinde 263 hesabındaki tutar, 260 Haklar Hesabına devredilir. 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı, işletmede yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan her türlü harcamalardan aktifleştirilen kısmının izlendiği hesaptır. Hesabın işleyişi: Aktifleştirilen araştırma ve geliştirme giderleri maliyet değerleriyle 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Aktifleştirilen tutarlar 5 yıl içinde eşit taksitlerle itfa edilir. Yıllık itfa payları ilgili gider veya maliyet hesabına borç kaydedilir. Birikmiş itfa payları 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabına alacak kaydedilir. İtfa süresi tamamlandığında 263 ve ilgili 268 alt hesapları karşılıklı olarak kapatılabilir. 263 Hesabının Muhasebe Niteliği 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı: Duran varlıklar grubunda yer alır. Maddi olmayan duran varlık niteliğindedir. Aktif karakterlidir. Normal olarak borç bakiyesi verir. Yalnızca aktifleştirilen Ar-Ge harcamaları bu hesapta izlenir. Maliyet değerleri üzerinden borçlandırılır. Verilen hesap açıklamasına göre 5 yılda eşit taksitlerle itfa edilir. Birikmiş itfa payları 268 hesapta izlenir. Proje bazında ayrı alt hesapların kullanılması uygun olur. Örnek alt hesaplar: 263.01 Yeni Ürün Geliştirme Projesi 263.02 Yeni Üretim Teknolojisi Projesi 263.03 Mevcut Ürün Geliştirme Projesi 263.04 Enerji Verimliliği Ar-Ge Projesi 263.05 Yazılım Geliştirme Projesi 263.06 Prototip Geliştirme Projesi 263 Hesabının İşleyişi Araştırma ve geliştirme faaliyetleri kapsamında ay içerisinde oluşan giderlerin muhasebeleştirilmesinde öncelikle 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı kullanılır. Ay veya dönem sonunda yapılan değerlendirmede, devam eden Ar-Ge projelerine ilişkin aktifleştirilmesine karar verilen giderler 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı aracılığıyla 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabına aktarılır. Muhasebe akışı üç aşamadan oluşur: 1. Aşama – Ar-Ge giderinin oluşması 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri borçlandırılır. Varsa indirilecek KDV 191 İndirilecek KDV hesabına borç kaydedilir. Satıcı veya ödeme hesabı alacaklandırılır. 2. Aşama – Aktifleştirilecek Ar-Ge giderinin 263 hesaba aktarılması 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri borçlandırılır. 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma hesabı alacaklandırılır. 3. Aşama – 750 ve 751 hesaplarının kapatılması 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma hesabı borçlandırılır. 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabı alacaklandırılır. Bu yöntemle dönem içerisinde 750 hesapta toplanan ve aktifleştirme şartlarını taşıyan Ar-Ge maliyetleri, dönem sonunda 263 hesaba aktarılmış olur. Dönem sonunda itfa payı ayrıldığında: İlgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır. 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Aşağıdaki örneklerde KDV’ye tabi mal ve hizmet alımlarında yüzde 20 KDV oranı kullanılmıştır. Örnek 1: Yeni Ürün Geliştirme Projesi İçin Mühendislik Hizmeti (A) Makine Sanayi A.Ş., geliştirmekte olduğu yeni üretim makinesi projesi kapsamında dışarıdan mühendislik hizmeti satın almıştır. Mühendislik hizmetinin KDV hariç bedeli 500.000 TL, yüzde 20 KDV tutarı 100.000 TL’dir. Fatura henüz ödenmemiştir. 1. Aşama: Ay İçinde Mühendislik Giderinin Kaydı HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri500.000 750.01 Dışarıdan Sağlanan Ar-Ge Hizmetleri500.000 191 İndirilecek KDV100.000 191.01 İndirilecek KDV100.000 320 Satıcılar 600.000320.01 Ar-Ge Mühendislik Firması 600.000Toplam600.000600.000 Ay sonunda projenin devam ettiği ve söz konusu 500.000 TL giderin aktifleştirilmesine karar verildiği kabul edilmiştir. 2. Aşama: Ar-Ge Giderinin 263 Hesaba Aktarılması HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri500.000 263.01 Yeni Ürün Geliştirme Projesi500.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 500.000751.01 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri 500.000Toplam500.000500.000 3. Aşama: 750 ve 751 Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma500.000 751.01 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri500.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 500.000750.01 Dışarıdan Sağlanan Ar-Ge Hizmetleri 500.000Toplam500.000500.000 Bu kayıtlar sonucunda 500.000 TL tutarındaki mühendislik gideri 750 hesaptan çıkarılarak 263 hesapta aktifleştirilmiştir. Uygulamada 2’nci ve 3’üncü aşamalar genele devam eden projeler için ay sonlarında veya dönem sonlarında yapılır. Örnek 2: Prototip Üretiminde Kullanılan Malzemeler (B) Teknoloji A.Ş., geliştirmekte olduğu yeni elektronik cihazın prototip üretiminde kullanılmak üzere KDV hariç 300.000 TL tutarında özel malzeme satın almıştır. KDV tutarı 60.000 TL’dir. Fatura toplamı 360.000 TL olup satıcıya borçlanılmıştır. 1. Aşama: Ay İçinde Ar-Ge Malzeme Giderinin Kaydı HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri300.000 750.02 Ar-Ge Malzeme Giderleri300.000 191 İndirilecek KDV60.000 191.01 İndirilecek KDV60.000 320 Satıcılar 360.000320.01 Elektronik Malzeme Tedarikçisi 360.000Toplam360.000360.000 Ay sonunda prototip geliştirme projesinin devam ettiği ve 300.000 TL tutarındaki giderin aktifleştirileceği belirlenmiştir. 2. Aşama: Aktifleştirilen Giderin 263 Hesaba Devri HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri300.000 263.02 Prototip Geliştirme Projesi300.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 300.000751.02 Aktifleştirilen Malzeme Giderleri 300.000Toplam300.000300.000 3. Aşama: Yansıtma Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma300.000 751.02 Aktifleştirilen Malzeme Giderleri300.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 300.000750.02 Ar-Ge Malzeme Giderleri 300.000Toplam300.000300.000 Uygulamada 2’nci ve 3’üncü aşamalar genele devam eden projeler için ay sonlarında veya dönem sonlarında yapılır. Örnek 3: Ar-Ge Projesinde Çalışan Personelin Ücret Giderleri (C) Yazılım A.Ş.’nin yeni bir yazılım geliştirme projesinde görev yapan mühendis ve yazılımcılarına ilişkin ay içerisinde 800.000 TL personel maliyeti oluşmuştur. Örneğin sadeleştirilmesi amacıyla ücret ve ilgili yükümlülüklerin toplam tutarı tek hesap altında gösterilmiştir. 263 ve 750 hesabın işleyişine değinildiğinden 360 ve 361 hesaplar ihmal edilmiştir. 1. Aşama: Ar-Ge Personel Giderinin Kaydı HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri800.000 750.03 Ar-Ge Personel Giderleri800.000 335 Personele Borçlar 800.000335.01 Ar-Ge Personeline Borçlar 800.000Toplam800.000800.000 Ay sonunda personel giderlerinin tamamının devam eden ve aktifleştirme şartlarını taşıyan yazılım geliştirme projesiyle doğrudan ilgili olduğu kabul edilmiştir. 2. Aşama: Personel Giderlerinin 263 Hesaba Aktarılması HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri800.000 263.03 Yazılım Geliştirme Projesi800.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 800.000751.03 Aktifleştirilen Personel Giderleri 800.000Toplam800.000800.000 3. Aşama: 750 ve 751 Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma800.000 751.03 Aktifleştirilen Personel Giderleri800.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 800.000750.03 Ar-Ge Personel Giderleri 800.000Toplam800.000800.000 Örnek 4: Ar-Ge Projesine İlişkin Test ve Laboratuvar Giderleri (A) Elektronik Sanayi A.Ş., geliştirdiği ürünün dayanıklılık ve güvenlik testleri için bağımsız bir laboratuvardan hizmet almıştır. Test hizmetinin KDV hariç bedeli 240.000 TL, KDV tutarı 48.000 TL’dir. 1. Aşama: Laboratuvar Giderinin Kaydı HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri240.000 750.04 Test ve Laboratuvar Giderleri240.000 191 İndirilecek KDV48.000 191.01 İndirilecek KDV48.000 320 Satıcılar 288.000320.02 Test ve Laboratuvar Firması 288.000Toplam288.000288.000 2. Aşama: Aktifleştirilecek Test Giderinin 263 Hesaba Devri HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri240.000 263.04 Elektronik Ürün Geliştirme Projesi240.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 240.000751.04 Aktifleştirilen Test Giderleri 240.000Toplam240.000240.000 3. Aşama: 750 ve 751 Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma240.000 751.04 Aktifleştirilen Test Giderleri240.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 240.000750.04 Test ve Laboratuvar Giderleri 240.000Toplam240.000240.000 Örnek 5: Dışarıdan Alınan Teknik Danışmanlık Hizmeti (B) Kimya Sanayi A.Ş., yeni bir üretim formülü geliştirdiği Ar-Ge projesi kapsamında teknik danışmanlık hizmeti almıştır. Danışmanlık bedeli KDV hariç 350.000 TL, KDV tutarı 70.000 TL’dir. 1. Aşama: Teknik Danışmanlık Giderinin Kaydı HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri350.000 750.05 Teknik Danışmanlık Giderleri350.000 191 İndirilecek KDV70.000 191.01 İndirilecek KDV70.000 320 Satıcılar 420.000320.03 Teknik Danışmanlık Firması 420.000Toplam420.000420.000 2. Aşama: Devam Eden Projeye İlişkin Giderin Aktifleştirilmesi HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri350.000 263.05 Yeni Formül Geliştirme Projesi350.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 350.000751.05 Aktifleştirilen Danışmanlık Giderleri 350.000Toplam350.000350.000 3. Aşama: 750 ve 751 Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma350.000 751.05 Aktifleştirilen Danışmanlık Giderleri350.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 350.000750.05 Teknik Danışmanlık Giderleri 350.000Toplam350.000350.000 Örnek 6: Ay İçindeki Farklı Ar-Ge Giderlerinin Toplu Olarak Aktifleştirilmesi (C) Teknoloji A.Ş.’nin devam eden yeni ürün geliştirme projesi için Haziran ayında 750 hesapta aşağıdaki giderler oluşmuştur: Gider TürüTutarAr-Ge personel giderleri600.000Malzeme giderleri250.000Test giderleri150.000Teknik danışmanlık giderleri200.000Toplam1.200.000 Ay sonunda yapılan incelemede bu giderlerin tamamının devam eden projeye ilişkin olduğu ve aktifleştirileceği belirlenmiştir. Ay Sonunda 263 Hesaba Aktarım HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri1.200.000 263.06 Yeni Ürün Geliştirme Projesi1.200.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 1.200.000751.06 Aktifleştirilen Ar-Ge Projesi Giderleri 1.200.000Toplam1.200.0001.200.000 750 ve 751 Hesaplarının Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma1.200.000 751.06 Aktifleştirilen Ar-Ge Projesi Giderleri1.200.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 1.200.000750.99 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri 1.200.000Toplam1.200.0001.200.000 Bu yöntem özellikle ay boyunca birçok farklı giderin oluştuğu Ar-Ge projelerinde kullanılabilir.   Örnek 7: Ar-Ge Harcamalarının Bir Kısmının Aktifleştirilmesi (A) Teknoloji Sanayi A.Ş.’nin Temmuz ayında 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabında 1.000.000 TL gider birikmiştir. Dönem sonunda yapılan değerlendirmede: 700.000 TL’nin devam eden ve aktifleştirme koşullarını taşıyan geliştirme projesine, 300.000 TL’nin ise aktifleştirilmeyecek araştırma faaliyetlerine ilişkin olduğu belirlenmiştir. Bu durumda yalnızca 700.000 TL 263 hesaba aktarılır. Aktifleştirilecek Bölümün 263 Hesaba Devri HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri700.000 263.07 Geliştirme Projesi700.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 700.000751.07 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri 700.000Toplam700.000700.000 Aktifleştirilmeyen 300.000 TL ise dönem gideri niteliğini korur. Bu örnekte 750 hesabın tamamının 751 hesabıyla kapatılması yerine, aktifleştirilen ve aktifleştirilmeyen tutarların maliyet muhasebesi kapanış sistemi içerisinde ayrı ayrı dikkate alınması gerekir. Örnek 8: Aktifleştirilen Ar-Ge Giderlerinin İtfa Edilmesi (A) Makine Sanayi A.Ş.’nin daha önce 750 ve 751 hesapları kullanılarak 263 hesaba aktardığı tamamlanmış Ar-Ge projesinin maliyet bedeli 1.500.000 TL’dir. Verilen hesap açıklaması doğrultusunda tutarın 5 yılda eşit taksitlerle itfa edildiği kabul edilmiştir. Yıllık itfa payı: 1.500.000 TL / 5 yıl = 300.000 TL HesapBorçAlacak730 Genel Üretim Giderleri300.000 730.06 Ar-Ge Giderleri İtfa Payı300.000 268 Birikmiş Amortismanlar (-) 300.000268.03 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Birikmiş İtfa Payı 300.000Toplam300.000300.000 263 hesapta bulunan maliyet bedeli doğrudan azaltılmaz. Ayrılan itfa payları 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında izlenir. Ar-Ge Harcamalarının Muhasebeleştirilmesinde Temel Kayıt Sistemi Ar-Ge projelerinde kullanılacak temel muhasebe akışı aşağıdaki gibi özetlenebilir. 1. Ay İçerisinde Giderlerin 750 Hesapta Toplanması Örneğin dışarıdan KDV hariç 100.000 TL Ar-Ge hizmeti alınması: HesapBorçAlacak750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri100.000 750.01 Ar-Ge Hizmet Giderleri100.000 191 İndirilecek KDV20.000 191.01 İndirilecek KDV20.000 320 Satıcılar 120.000320.01 Ar-Ge Hizmet Tedarikçisi 120.000Toplam120.000120.000 2. Ay veya Dönem Sonunda Aktifleştirilecek Tutarın 263 Hesaba Devri HesapBorçAlacak263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri100.000 263.01 Devam Eden Ar-Ge Projesi100.000 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma 100.000751.01 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri 100.000Toplam100.000100.000 3. 750 ve 751 Hesaplarının Karşılıklı Kapatılması HesapBorçAlacak751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma100.000 751.01 Aktifleştirilen Ar-Ge Giderleri100.000 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 100.000750.01 Ar-Ge Hizmet Giderleri 100.000Toplam100.000100.000 Böylece işlem sonunda: Ay içerisinde Ar-Ge harcamaları 750 hesapta toplanmış, Aktifleştirilecek bölüm 751 aracılığıyla 263 hesaba aktarılmış, 750 ve 751 hesapları karşılıklı kapatılmış, Aktifleştirilen Ar-Ge maliyeti 263 hesapta izlenmeye başlanmış olur. 750, 751 ve 263 Hesaplarının Birlikte Çalışması Hesapİşlevi750 Araştırma ve Geliştirme GiderleriDönem içerisinde oluşan Ar-Ge giderlerini toplar751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma750 hesapta toplanan giderlerin ilgili hesaplara aktarılmasını sağlar263 Araştırma ve Geliştirme GiderleriAktifleştirilen Ar-Ge maliyetlerini izler268 Birikmiş Amortismanlar (-)Aktifleştirilen Ar-Ge giderlerinin birikmiş itfa paylarını izler Muhasebe süreci bu nedenle: 750 → 751 → 263 → 268 ilişkisi dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Ar-Ge Giderleri Muhasebeleştirilirken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Ay içerisinde gerçekleşen Ar-Ge giderleri öncelikle 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabında toplanmalıdır. Mal ve hizmet alımlarında indirilebilir KDV 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenmelidir. Ar-Ge giderleri personel, malzeme, dışarıdan sağlanan hizmet, test ve benzeri alt hesaplarda ayrı takip edilmelidir. Ay veya dönem sonunda hangi Ar-Ge giderlerinin aktifleştirileceği belirlenmelidir. Aktifleştirilecek giderler 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı aracılığıyla 263 hesaba aktarılmalıdır. Aktifleştirilen tutar kadar 263 hesap borç, 751 hesap alacak çalıştırılmalıdır. Yansıtma işlemi sonrasında 751 hesap borç, 750 hesap alacak kaydedilerek maliyet hesapları kapatılmalıdır. Aktifleştirilmeyen Ar-Ge giderleri 263 hesaba aktarılmamalıdır. Bir giderin Ar-Ge faaliyetiyle ilgili olması tek başına aktifleştirilmesi için yeterli değildir. Proje bazında alt hesap kullanılmalıdır. Personel çalışma süreleri proje bazında takip edilmelidir. Prototip ve test giderleri ilgili Ar-Ge projesiyle ilişkilendirilmelidir. Aktifleştirilen Ar-Ge giderleri 263 hesapta maliyet değeriyle takip edilmelidir. Verilen hesap açıklamasına göre 263 hesapta bulunan tutarlar 5 yılda eşit taksitlerle itfa edilir. Birikmiş itfa payları 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında izlenmelidir. Tamamlanmayan ve devam eden projelerin 263 hesap bakiyeleri dönem sonlarında proje bazında kontrol edilmelidir. Başarısız olan veya ekonomik yarar sağlamayacağı kesinleşen projeler ilgili döneminde gider hesaplarına aktarılır. Araştırma Gideri ile Geliştirme Gideri Arasındaki Fark Araştırma ve geliştirme kavramları uygulamada birlikte kullanılmakla beraber ekonomik içerikleri farklı olabilir. Araştırma Yeni bilimsel veya teknik bilgi edinmeye yönelik çalışmalar olarak düşünülebilir. Örnekler: Yeni teknoloji alternatiflerinin araştırılması, Yeni malzemelerin incelenmesi, Teknik fizibilite çalışmaları, Alternatif üretim yöntemlerinin araştırılması. Bu aşamada projenin başarıya ulaşacağı ve gelecekte ekonomik fayda sağlayacağı henüz kesinleşmemiş olabilir. Geliştirme Araştırma sonuçlarının veya mevcut bilginin yeni ya da önemli ölçüde geliştirilmiş ürün, süreç veya teknoloji oluşturmak amacıyla uygulanmasıdır. Örnekler: Çalışabilir prototip hazırlanması, Yeni ürün tasarımının tamamlanması, Üretim sürecinin geliştirilmesi, Yeni yazılımın uygulamaya hazırlanması, Teknik testlerin tamamlanması. Tekdüzen Hesap Planı 263 hesap açıklaması araştırma ve geliştirme harcamalarından aktifleştirilen kısmın bu hesapta izleneceğini belirtmektedir. Her Ar-Ge Gideri 263 Hesapta Aktifleştirilir mi? Hayır. 263 hesap, tüm araştırma ve geliştirme harcamalarının otomatik olarak kaydedildiği bir hesap değildir. Hesap açıklamasındaki: “her türlü harcamalardan, aktifleştirilen kısmının izlendiği hesaptır” ifadesi önemlidir. Dolayısıyla işletmenin yaptığı Ar-Ge harcamaları iki farklı şekilde değerlendirilebilir: Dönem gideri olarak muhasebeleştirilen Ar-Ge giderleri, Aktifleştirilerek 263 hesapta izlenen Ar-Ge giderleri. Aktifleştirme şartları işletmenin tabi olduğu vergi mevzuatı ve finansal raporlama çerçevesine göre ayrıca değerlendirilmelidir. 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri ile 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Arasındaki Fark 263 ve 750 hesapların aynı isim benzerliğine rağmen işlevleri farklıdır. Ölçüt263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri750 Araştırma ve Geliştirme GiderleriHesap grubuMaddi olmayan duran varlıklarFaaliyet giderleriTemel amaçAktifleştirilen Ar-Ge maliyetlerini izlemekDönemin Ar-Ge giderlerini izlemekBilanço etkisiAktifte gösterilirDönem sonucu üzerinden etkilerİtfa268 hesap aracılığıylaDevam etmeyen projeler için doğrudan dönem gideridirSüreBirden fazla döneme yayılırİlgili döneme aittir. Devam eden projeler 263 Hesaba aktarılır Bir Ar-Ge harcamasının doğrudan dönem gideri mi yoksa aktifleştirilecek maliyet mi olduğu ayrıca değerlendirilmelidir. 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri ile 260 Haklar Arasındaki Fark Ölçüt260 Haklar263 Araştırma ve Geliştirme GiderleriTemel unsurBedelle edinilen hukuki hakİşletmenin yürüttüğü Ar-Ge projesiÖrnekPatent, lisans, markaYeni ürün geliştirmeEdinim şekliGenellikle dışarıdan satın almaİçeride üretilen ürün Patent, lisans, marka tescil belgesine bağlanırsa 263 Hesaptaki tutar 260 hesaba nakledilirİşletme bünyesinde veya proje kapsamında oluşmaİçeride üretilen ürün Patent, lisans, marka tescil belgesine bağlanırsa 263 Hesaptaki tutar 260 hesaba nakledilirHesap türüMaddi olmayan duran varlıkMaddi olmayan duran varlıkBirikmiş amortisman268268 Örneğin işletme başka bir şirketten patent satın alırsa 260 Haklar Hesabını; kendi yürüttüğü proje sonucunda aktifleştirilebilir Ar-Ge maliyetleri oluşursa 263 hesabı kullanabilir. Ar-Ge Projesi Sonucunda Patent Alınırsa Ne Olur? İşletmenin kendi Ar-Ge çalışmaları sonucunda patent alınması durumunda, Ar-Ge maliyetleri ile patent hakkının muhasebe niteliği birlikte değerlendirilmelidir. Öncelikle: 263 hesapta biriken Ar-Ge giderlerinin niteliği, Patent başvuru ve tescil giderleri, Ortaya çıkan hakkın ayrı bir varlık niteliği taşıyıp taşımadığı, Uygulanan muhasebe ve finansal raporlama düzeni incelenmelidir. Patent hakkının bağımsız bir hak olarak muhasebeleştirilmesini gerektiren durumda 260 Haklar Hesabına aktarım veya ayrı izleme gündeme gelebilir. 263 Araştırma ve Geliştirme Giderlerinin İtfası Verilen Tekdüzen Hesap Planı açıklamasına göre aktifleştirilen Ar-Ge giderleri 5 yıl içinde eşit taksitlerle itfa edilir. Örneğin: Aktifleştirilen Ar-Ge maliyeti: 2.000.000 TL İtfa süresi: 5 yıl Yıllık itfa tutarı: 2.000.000 / 5 = 400.000 TL Yılİtfa PayıBirikmiş İtfaNet Defter Değeri1400.000400.0001.600.0002400.000800.0001.200.0003400.0001.200.000800.0004400.0001.600.000400.0005400.0002.000.0000 263 ile 268 Hesapların Birlikte Gösterimi Örneğin bir Ar-Ge projesinin: Maliyet bedeli 2.500.000 TL, Birikmiş itfa payı 1.000.000 TL ise finansal tablolardaki net değer: AçıklamaTutar263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri2.500.000268 Birikmiş Amortismanlar (-)(1.000.000)Net defter değeri1.500.000 olacaktır. 263 hesaptaki maliyet doğrudan azaltılmaz. Birikmiş itfa ayrı olarak 268 hesapta izlenir. Ar-Ge Projesi İçin Satın Alınan Makine 263 Hesapta mı İzlenir? Ar-Ge faaliyetinde kullanılmak üzere satın alınan her maddi duran varlık 263 hesaba kaydedilmez. Örneğin Ar-Ge laboratuvarında kullanılmak üzere 1.500.000 TL bedelle test cihazı satın alınmışsa bu cihazın kendisi maddi duran varlık niteliğindedir. Kullanım amacına göre: 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında izlenebilir. Cihazın Ar-Ge faaliyetlerinde kullanılmasına ilişkin amortisman gideri ise şartlarına göre Ar-Ge projesinin maliyetine yüklenebilir veya 750 Araştırma ve Geliştirme Giderlerinde izlenebilir. Dolayısıyla: Makinenin kendisi 253, Ar-Ge projesi için aktifleştirilebilir kullanım maliyeti 263 hesapla ilişkilendirilebilir. Ar-Ge Projesi İçin Satın Alınan Yazılım Lisansı Ar-Ge projesinde kullanılmak üzere dışarıdan uzun süreli yazılım lisansı satın alınmışsa, yazılımın niteliğine göre 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerekebilir. Yazılımın yalnızca belirli bir Ar-Ge projesinin geliştirilmesinde tüketilen maliyet niteliğinde olması halinde maliyetin projeye yüklenmesi ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle yazılım maliyetlerinin sınıflandırılmasında: Lisansın süresi, Ayrı kullanılabilirliği, Başka projelerde kullanılıp kullanılamayacağı, Ar-Ge pr