264 Özel Maliyetler Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Tekdüzen Hesap Planı kapsamında 264 Özel Maliyetler Hesabı, işletmenin kiralayarak kullandığı gayrimenkullerin geliştirilmesi, ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması veya işletmenin kullanımına uygun hale getirilmesi amacıyla yaptığı ve kira süresi sonunda mal sahibine bırakılacak nitelikteki harcamaların izlendiği maddi olmayan duran varlık hesabıdır. Kiralanan bir mağazanın yeniden düzenlenmesi, kiralık fabrikanın elektrik ve mekanik altyapısının güçlendirilmesi, kiralanan ofise sabit bölme sistemleri yapılması veya kiralık işyerinde kalıcı tesisat oluşturulması gibi harcamalar, şartlarını taşıması halinde özel maliyet olarak değerlendirilebilir. 264 hesabın kullanılabilmesi bakımından harcamanın temel özelliği; işletmenin mülkiyetinde olmayan bir gayrimenkule yapılması ve kira süresinin sonunda sökülüp götürülmeyerek taşınmaz sahibine bırakılmasıdır. Bununla birlikte, normal bakım, onarım ve temizleme giderleri özel maliyet olarak değerlendirilmez. Bunlar niteliklerine göre ilgili dönemin gider hesaplarında muhasebeleştirilir. Verilen Tekdüzen Hesap Planı açıklamasına göre özel maliyet bedelleri: Kira süresi beş yıldan kısa ise kira süresi içerisinde, Kira süresi beş yıldan fazla ise beş yılda, eşit tutarlarla amorti edilir. Birikmiş amortismanlar 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında izlenir. 264 Özel Maliyetler Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 264 Özel Maliyetler Hesabı; kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan giderler ile normal bakım, onarım ve temizleme giderleri hariç olmak üzere, bu gayrimenkulün kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak varlıkların bedellerini kapsar. Hesabın işleyişi: Yapılan özel maliyet harcamaları 264 Özel Maliyetler Hesabına borç kaydedilir. İndirilebilir KDV bulunması halinde KDV, 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenir. Özel maliyet bedelleri kira süresine göre amorti edilir. Kira süresi beş yıldan fazla ise verilen hesap açıklamasına göre amortisman süresi beş yıl olarak uygulanır. Birikmiş amortismanlar 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabına alacak kaydedilir. Kira ilişkisinin sona ermesi ve özel maliyetin mal sahibine bırakılması halinde 264 ve 268 hesaplar kapatılır. 264 Hesabının Muhasebe Niteliği 264 Özel Maliyetler Hesabı: Duran varlıklar grubunda yer alır. Maddi olmayan duran varlıklar içerisinde izlenir. Aktif karakterlidir. Normal olarak borç bakiyesi verir. Kiralanan gayrimenkule yapılan aktifleştirilebilir harcamalarda borçlandırılır. Normal bakım ve onarım giderleri bu hesapta izlenmez. Kira sonunda mal sahibine bırakılacak nitelikteki yatırımları kapsar. Birikmiş amortismanları 268 hesapta izlenir. Kiralanan her gayrimenkul için ayrı alt hesap açılması uygundur. Örnek alt hesaplar:(Alt hesaplar isteğe bağlı olarak açılabilir.) 264.01 Merkez Ofis Özel Maliyetleri 264.02 İstanbul Mağazası Özel Maliyetleri 264.03 Kiralık Fabrika Özel Maliyetleri 264.04 Kiralık Depo Özel Maliyetleri 264.05 Ankara Şubesi Özel Maliyetleri 264 Hesabının İşleyişi Kiralanan taşınmaz için özel maliyet niteliğinde harcama yapıldığında: 264 Özel Maliyetler Hesabı borçlandırılır. İndirilebilir KDV varsa: 191 İndirilecek KDV Hesabı borçlandırılır. Ödeme veya borçlanma şekline göre: 102 Bankalar, 320 Satıcılar veya ilgili hesap alacaklandırılır. Dönem sonunda amortisman ayrıldığında: İlgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır. 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. Kira süresi sona erdiğinde: 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı borçlandırılır. 264 Özel Maliyetler Hesabı alacaklandırılır. Varsa henüz amorti edilmemiş net değer ayrıca değerlendirilir. 264 Özel Maliyetler Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Aşağıdaki örneklerde KDV’ye tabi olduğu varsayılan mal ve hizmet alımlarında yüzde 20 KDV oranı uygulanmıştır. Örnek 1: Kiralık Ofise Sabit Bölme ve Dekorasyon Yapılması (A) Danışmanlık A.Ş., beş yıl süreyle kiraladığı merkez ofisini faaliyetlerine uygun hale getirmek amacıyla sabit bölme duvarları, tavan sistemleri ve kalıcı iç düzenleme yaptırmıştır. Yapılan harcamanın KDV hariç bedeli 600.000 TL, KDV tutarı 120.000 TL’dir. Toplam tutar banka aracılığıyla ödenmiştir. Yapılan düzenlemelerin kira sonunda taşınmaz sahibine bırakılacağı kabul edilmiştir. HesapBorçAlacak264 Özel Maliyetler600.000264.01 Merkez Ofis Sabit Dekorasyon Giderleri600.000191 İndirilecek KDV120.000191.01 İndirilecek KDV120.000102 Bankalar720.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı720.000Toplam720.000720.000 Harcamalar taşınabilir mobilya niteliğinde olmayıp kiralık gayrimenkulün kullanım değerini sürekli olarak artırdığından 264 hesapta izlenmiştir. Örnek 2: Kiralık Fabrikaya Elektrik Altyapısı Yapılması (B) Üretim A.Ş., kiraladığı fabrikanın mevcut elektrik altyapısının yeni üretim makinelerini çalıştırmaya yeterli olmaması nedeniyle binaya kalıcı elektrik tesisatı yaptırmıştır. Tesisat hizmetinin KDV hariç bedeli 1.200.000 TL, KDV tutarı 240.000 TL’dir. Fatura henüz ödenmemiştir. HesapBorçAlacak264 Özel Maliyetler1.200.000264.02 Kiralık Fabrika Elektrik Altyapısı1.200.000191 İndirilecek KDV240.000191.01 İndirilecek KDV240.000320 Satıcılar1.440.000320.01 Elektrik Taahhüt Firması1.440.000Toplam1.440.0001.440.000 Elektrik tesisatı kira sonunda taşınmazdan sökülüp götürülmeyeceği ve gayrimenkul sahibine bırakılacağı için özel maliyet niteliğinde değerlendirilmiştir. Örnek 3: Kiralık Mağazaya Kalıcı Mekanik ve Havalandırma Sistemi Yapılması (C) Perakende A.Ş., sekiz yıl süreyle kiraladığı mağazada kullanılmak üzere sabit havalandırma ve mekanik tesisat yaptırmıştır. Harcamanın KDV hariç bedeli 900.000 TL, KDV tutarı 180.000 TL’dir. Toplam 1.080.000 TL banka aracılığıyla ödenmiştir. HesapBorçAlacak264 Özel Maliyetler900.000264.03 Mağaza Havalandırma ve Mekanik Tesisatı900.000191 İndirilecek KDV180.000191.01 İndirilecek KDV180.000102 Bankalar1.080.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı1.080.000Toplam1.080.0001.080.000 Kira süresi sekiz yıl olmakla birlikte, verilen hesap açıklamasına göre beş yıldan uzun kira sürelerinde özel maliyet bedeli beş yılda eşit tutarlarla amorti edilir. Örnek 4: Üç Yıllık Kiralanan İşyerine Yapılan Özel Maliyetin Amortismanı (A) Hizmet Limited Şirketi, 3 yıl süreyle kiraladığı ofise 600.000 TL tutarında özel maliyet harcaması yapmıştır. Kira süresinin üç yıl olması nedeniyle özel maliyet bedelinin üç yılda eşit tutarlarla amorti edildiği kabul edilmiştir. Yıllık amortisman: 600.000 TL / 3 yıl = 200.000 TL Ofis genel yönetim faaliyetlerinde kullanılmaktadır. HesapBorçAlacak770 Genel Yönetim Giderleri200.000770.06 Özel Maliyetler Amortisman Gideri200.000268 Birikmiş Amortismanlar (-)200.000268.04 Özel Maliyetler Birikmiş Amortismanı200.000Toplam200.000200.000 Örnek 5: Sekiz Yıllık Kira Sözleşmesinde Özel Maliyetin Beş Yılda Amorti Edilmesi (B) Perakende A.Ş.’nin sekiz yıl süreyle kiraladığı mağazaya yaptığı özel maliyet harcamasının toplamı 900.000 TL’dir. Verilen Tekdüzen Hesap Planı açıklamasına göre kira süresi beş yıldan fazla olduğundan amortisman süresi beş yıl olarak alınmıştır. (Vergi kanunlarına göre amortisman süresi 5 yıldan fazla olabileceğini göz önünde bulundurunuz) Yıllık amortisman: 900.000 TL / 5 yıl = 180.000 TL Mağaza satış faaliyetlerinde kullanılmaktadır. HesapBorçAlacak760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri180.000760.06 Özel Maliyetler Amortisman Gideri180.000268 Birikmiş Amortismanlar (-)180.000268.04 Özel Maliyetler Birikmiş Amortismanı180.000Toplam180.000180.000 Örnek 6: Kira Süresinin Sonunda Tamamen Amorti Edilmiş Özel Maliyetin Kapatılması (C) Danışmanlık A.Ş.’nin kiraladığı ofise yaptığı özel maliyetlerin maliyet bedeli 500.000 TL’dir. Kira süresinin sonunda özel maliyetlerin tamamı amorti edilmiş ve 268 hesapta 500.000 TL birikmiş amortisman oluşmuştur. Yapılan tesis ve düzenlemeler sözleşme gereğince taşınmaz sahibine bırakılmıştır. HesapBorçAlacak268 Birikmiş Amortismanlar (-)500.000268.04 Özel Maliyetler Birikmiş Amortismanı500.000264 Özel Maliyetler500.000264.01 Merkez Ofis Özel Maliyetleri500.000Toplam500.000500.000 Özel maliyetin tamamı amorti edilmiş olduğundan ilave bir gider veya zarar ortaya çıkmamıştır. Örnek 7: Kira Sözleşmesinin Erken Sona Ermesi (A) Teknoloji A.Ş., beş yıllık kira sözleşmesine dayanarak kiraladığı işyerinde 1.000.000 TL tutarında özel maliyet harcaması yapmıştır. İki yıl sonunda kira sözleşmesi erken sona ermiş ve özel maliyet niteliğindeki tesisler taşınmaz sahibine bırakılmıştır. Bu tarihe kadar ayrılan birikmiş amortisman 400.000 TL’dir. Net defter değeri: 1.000.000 – 400.000 = 600.000 TL olarak hesaplanmıştır. Örnekte kalan net değerin işletmeye artık ekonomik fayda sağlamadığı kabul edilmiştir. HesapBorçAlacak268 Birikmiş Amortismanlar (-)400.000268.04 Özel Maliyetler Birikmiş Amortismanı400.000689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar600.000689.01 Erken Sona Eren Kira Özel Maliyet Zararı600.000264 Özel Maliyetler1.000.000264.05 Kiralık İşyeri Özel Maliyetleri1.000.000Toplam1.000.0001.000.000 Kira sözleşmesinin erken sona ermesinin vergisel sonuçları ve kalan özel maliyet bedelinin gider niteliği işlem özelinde ayrıca değerlendirilmelidir. Örnek 8: Kiralık Depoya Yapılan Yükleme Alanı Düzenlemesi (B) Lojistik A.Ş., kiraladığı deponun kullanımını geliştirmek amacıyla binaya bağlı sabit yükleme rampası, güçlendirme ve zemin düzenlemesi yaptırmıştır. Harcamanın KDV hariç bedeli 750.000 TL, KDV tutarı 150.000 TL’dir. Toplam tutar banka aracılığıyla ödenmiştir. Yapılan düzenlemenin kira sonunda taşınmaz sahibine bırakılacağı kabul edilmiştir. HesapBorçAlacak264 Özel Maliyetler750.000264.06 Kiralık Depo Yükleme Alanı Düzenlemesi750.000191 İndirilecek KDV150.000191.01 İndirilecek KDV150.000102 Bankalar900.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı900.000Toplam900.000900.000 Hangi Harcamalar 264 Özel Maliyetler Hesabında İzlenebilir? Kiralanan gayrimenkule yapılan bir harcamanın 264 hesap kapsamında değerlendirilebilmesi için harcamanın niteliği önemlidir. Özel maliyet kapsamında değerlendirilebilecek harcamalara örnek olarak: Kiralık işyerine sabit bölme duvarları yapılması, Kalıcı elektrik tesisatı kurulması, Mekanik tesisat yapılması, Sabit havalandırma sistemi kurulması, Kiralık mağazada kalıcı iç mimari düzenlemeler yapılması, Kiralık fabrikanın üretime uygun hale getirilmesi, Sabit yükleme rampası yapılması, Kiralık depoda kalıcı zemin güçlendirmesi yapılması, Sabit yangın güvenlik sistemi kurulması, Tesisin ekonomik değerini sürekli olarak artıran yapısal iyileştirmeler gösterilebilir. Temel ölçüt, yapılan harcamanın kiralanan gayrimenkulü geliştirmesi veya kullanım değerini sürekli olarak artırması ve kira sonunda mal sahibine bırakılmasıdır. Hangi Harcamalar Özel Maliyet Değildir? Tekdüzen Hesap Planı açıklaması normal bakım, onarım ve temizleme giderlerini açıkça özel maliyet kapsamı dışında bırakmaktadır. Örneğin: Boya ve badana, Olağan temizlik, Küçük tesisat tamirleri, Kırık cam değiştirilmesi, Periyodik klima bakımı, Küçük elektrik arızalarının giderilmesi, Kapı kilidinin değiştirilmesi, Musluk veya batarya tamiri, Normal çatı bakımı gibi giderler, yapılan işlemin niteliğine göre dönem gideri olarak muhasebeleştirilebilir. Bakım ve Onarım ile Özel Maliyet Arasındaki Fark Özel maliyet ile bakım-onarım giderinin ayrılması muhasebe uygulaması açısından önemlidir. ÖlçütBakım ve OnarımÖzel MaliyetAmaçMevcut durumu korumakDeğeri veya kullanım imkânını artırmakEkonomik faydaMevcut seviyeyi sürdürürUzun süreli ek fayda sağlarMuhasebeleştirmeDönem gideri264 hesapta aktifleştirmeAmortismanYokKira süresine göreÖrnekBoya, küçük tamirSabit elektrik tesisatı Örneğin kiralık fabrikanın bozuk elektrik prizlerinin değiştirilmesi bakım gideri olabilirken, fabrikanın üretim kapasitesini destekleyecek tamamen yeni yüksek güçlü elektrik altyapısı yapılması özel maliyet niteliğinde olabilir. Kiralık Gayrimenkule Alınan Mobilyalar 264 Hesaba Kaydedilir mi? Genel olarak hayır. Kiralanan ofis için satın alınan: Masa, Koltuk, Dolap, Taşınabilir raf, Bilgisayar, Yazıcı gibi işletmenin sökerek başka yere götürebileceği varlıklar özel maliyet değildir. Bu kıymetler kendi niteliklerine göre 255 Demirbaşlar veya diğer ilgili maddi duran varlık hesaplarında izlenir. Örneğin kiralık ofis için: Masa ve koltuk → 255 Demirbaşlar Sabit bölme duvarı → 264 Özel Maliyetler Taşınabilir klima → Niteliğine göre 255 Demirbaşlar Binaya entegre merkezi iklimlendirme sistemi → Şartlarına göre 264 Özel Maliyetler olarak değerlendirilebilir. Kiralık Fabrikaya Kurulan Makine 264 Hesaba mı Kaydedilir? Hayır. Makine işletmenin mülkiyetindeyse ve kira sonunda sökülerek başka bir yere taşınabiliyorsa 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında izlenir. Örneğin: Kiralık fabrikaya kurulan CNC makinesi → 253 Tesis, Makine ve Cihazlar CNC makinesinin çalışması için binaya yapılan ve kira sonunda binada kalacak sabit güç tesisatı → 264 Özel Maliyetler Bu iki harcama birbirinden ayrılmalıdır. 264 Özel Maliyetler Hesabında Amortisman Süresi Tekdüzen Hesap Planı açıklamasına göre özel maliyetler: Kira süresi içerisinde, kira süresinin beş yıldan fazla olması durumunda ise beş yılda eşit tutarlarla amorti edilir. Örneğin süresi 1 yıl olarak belirlenmiş ve taraflarca iptal edilinceye kadar her yıl yenilenen bir kira kontratı varsa özel maliyetler 5 yılda itfa edilebilir. Örnekler: Kira Süresiİtfa Süresi2 yıl2 yıl3 yıl3 yıl4 yıl4 yıl5 yıl5 yıl7 yıl5 yıl10 yıl5 yıl Örnek Hesaplama Özel maliyet bedeli: 1.000.000 TL Kira süresi: 4 yıl Yıllık amortisman: 1.000.000 / 4 = 250.000 TL YılAmortismanBirikmiş AmortismanNet Defter Değeri1250.000250.000750.0002250.000500.000500.0003250.000750.000250.0004250.0001.000.0000 264 ve 268 Hesapların Birlikte Gösterimi Örneğin işletmenin: 264 Özel Maliyetler hesap bakiyesi 1.500.000 TL, 268 Özel Maliyetler Birikmiş Amortismanı 600.000 TL ise: AçıklamaTutar264 Özel Maliyetler1.500.000268 Birikmiş Amortismanlar (-)(600.000)Net defter değeri900.000 şeklinde net değer oluşur. 264 hesaptaki maliyet doğrudan amortisman nedeniyle azaltılmaz. Birikmiş amortismanlar 268 hesapta ayrı izlenir. 252 Binalar ile 264 Özel Maliyetler Arasındaki Fark Ölçüt252 Binalar264 Özel MaliyetlerGayrimenkul mülkiyetiİşletmeye aitKiralanmışHarcamanın konusuİşletmeye ait binaBaşkasına ait kiralık taşınmazHesap grubuMaddi duran varlıkMaddi olmayan duran varlıkAmortisman hesabı257268Kira sonunda bırakılmaSöz konusu değilTemel özelliklerden biridir İşletmenin kendi binasına yaptığı kalıcı değer artırıcı harcamalar 252 Binalar Hesabının maliyetine eklenebilirken, kiralanan binaya yapılan ve kira sonunda mal sahibine bırakılan yatırımlar 264 hesap kapsamında değerlendirilebilir. 255 Demirbaşlar ile 264 Özel Maliyetler Arasındaki Fark Ölçüt255 Demirbaşlar264 Özel MaliyetlerVarlıkİşletmeye ait taşınabilir kıymetKiralık gayrimenkule yapılan sabit yatırımTaşınabilir mi?Genellikle evetGenellikle hayırKira sonundaİşletme götürebilirMal sahibine bırakılırÖrnekMasa, koltuk, dolapSabit bölme, tesisatAmortisman hesabı257268 253 Tesis, Makine ve Cihazlar ile 264 Özel Maliyetler Arasındaki Fark Ölçüt253 Tesis, Makine ve Cihazlar264 Özel MaliyetlerMülkiyetİşletmeye aitKiralık taşınmaza bağlıTaşınabilirlikSökülüp taşınabilir olabilirGayrimenkulde kalırÖrnekÜretim makinesiMakine için yapılan sabit bina altyapısıAmortisman hesabı257268 264 Özel Maliyetler ile 262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri Arasındaki Fark Ölçüt262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri264 Özel MaliyetlerHarcama amacıKuruluş, şube açılışı, sürekli genişlemeKiralanan gayrimenkulü geliştirmeFiziksel yatırımGenellikle yokOlabilirGayrimenkulle ilişkiZorunlu değilKiralık gayrimenkulle doğrudan ilişkiliÖrnekŞube organizasyon gideriŞubeye sabit elektrik tesisatıBirikmiş amortisman268268 Yeni şube açılışında yapılan tüm harcamaların 262 hesaba alınması doğru değildir. Örneğin: Şube kuruluş danışmanlığı → Şartlarına göre 262 Kiralık şubeye yapılan sabit tesisat → 264 Şubeye alınan masa ve koltuk → 255 şeklinde sınıflandırma yapılabilir. Kira Süresi Uzatılırsa Ne Yapılır? Özel maliyet bedelinin amortisman süresi belirlenirken mevcut kira sözleşmesi önem taşır. Kira sözleşmesinin sonradan uzatılması halinde: İlk sözleşme süresi, Uzatma kararının tarihi, Kalan net defter değeri, Önceden ayrılan amortismanlar, Yeni kira süresi birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle sözleşme değişikliklerinin mevcut amortisman planına etkisi, yürürlükteki vergi ve muhasebe düzenlemelerine göre ayrıca incelenmelidir. Kira Sözleşmesi Erken Sona Ererse Ne Olur? Kira sözleşmesinin beklenenden önce sona ermesi durumunda özel maliyet bedelinin tamamı amorti edilmemiş olabilir. Örneğin: Özel maliyet: 1.000.000 TL Birikmiş amortisman: 400.000 TL Net defter değeri: 600.000 TL Kira sona ermiş ve özel maliyet mal sahibine bırakılmışsa işletmenin artık bu varlıktan yararlanması mümkün değildir. Bu durumda kalan net değerin gider veya zarar olarak değerlendirilmesi gündeme gelir. Vergisel kabul edilebilirlik ayrıca incelenmelidir. Mal Sahibi Özel Maliyet Bedelini Öderse Ne Olur? Bazı kira sözleşmelerinde kiracı tarafından yapılan yatırımın kira sonunda mal sahibi tarafından bedeli ödenerek devralınması kararlaştırılabilir. Böyle bir durumda: Mal sahibinden alınacak tutar, Özel maliyetin kalan net defter değeri, KDV uygulaması, Fatura düzenleme yükümlülüğü, Oluşan kâr veya zarar ayrıca değerlendirilmelidir. Bu durum, bedelsiz biçimde mal sahibine bırakılan klasik özel maliyet uygulamasından farklıdır. Mal sahibine bedel karşılığı bir devir varsa devreden işletmenin fatura düzenlemesi gerekir Kiralanan Arsa Üzerine Yapılan Yapılar İşletmenin kiraladığı arsa üzerinde kendi faaliyetleri için yaptığı ve sözleşme sonunda arsa sahibine kalacak yapı ve tesislerin muhasebeleştirilmesinde işlemin hukuki ve ekonomik niteliği özellikle değerlendirilmelidir. Aşağıdaki unsurlar önem taşır: Yapının mülkiyeti, Üst hakkı bulunup bulunmadığı, Kira sözleşmesinin içeriği, Yapının sözleşme sonunda kime ait olacağı, İşletmenin yapıyı söküp götürme hakkı, Kullanım süresi. Yapılan yatırımın kiralanan gayrimenkulün kullanımına yönelik ve sözleşme sonunda mal sahibine bırakılacak nitelikte olması halinde 264 hesabın kullanılması gündeme gelebilir. Özel Maliyet Harcamalarında KDV KDV’ye tabi mal veya hizmet alımları nedeniyle yüklenilen ve indirim şartlarını taşıyan KDV: 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenir. Örneğin: Özel maliyet harcaması: 500.000 TL KDV: 100.000 TL Toplam fatura: 600.000 TL Aktifleştirilecek özel maliyet: 500.000 TL İndirilecek KDV: 100.000 TL olur. İndirilemeyen KDV bulunması halinde bu tutarın maliyet veya gider olarak değerlendirilmesi ayrıca incelenmelidir. Özel Maliyetlerin Alt Hesaplarda İzlenmesi Birden fazla kiralık işyeri bulunan işletmelerde her taşınmaz için ayrı alt hesap açılması yararlıdır. Örnek: 264.01 İstanbul Merkez Ofis 264.01.001 Sabit Bölme Sistemleri 264.01.002 Elektrik Tesisatı 264.01.003 Havalandırma Sistemi 264.02 Ankara Şubesi 264.02.001 İç Mimari Düzenleme 264.02.002 Mekanik Tesisat 264.03 İzmir Mağazası 264.03.001 Mağaza Sabit Dekorasyonu 264.03.002 Yangın ve Güvenlik Tesisatı Bu sistem sayesinde her kiralık taşınmazın: Özel maliyet tutarı, Kira süresi, Amortisman başlangıç tarihi, Birikmiş amortismanı, Net defter değeri, Kira sona erme tarihi ayrı ayrı takip edilebilir. 264 Özel Maliyetler Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 264 hesap işletmenin mülkiyetinde olmayan, kiralanmış gayrimenkullere yapılan yatırımlar için değerlendirilmelidir. Harcama kiralanan gayrimenkulün geliştirilmesini veya ekonomik değerinin sürekli artırılmasını sağlamalıdır. Kira sonunda mal sahibine bırakılacak nitelikte olması önemlidir. Normal bakım, onarım ve temizleme giderleri 264 hesaba alınmamalıdır. Taşınabilir mobilya ve demirbaşlar 255 Demirbaşlar Hesabında izlenmelidir. İşletmeye ait makineler 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında takip edilmelidir. Kiralık binaya yapılan kalıcı makine altyapısı şartlarına göre 264 hesapta izlenebilir. Yapılan harcamalar maliyet bedelleriyle 264 hesaba borç kaydedilir. İndirilebilir KDV 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenmelidir. Her kiralık gayrimenkul için ayrı 264 alt hesabı açılması uygun olur. Kira sözleşmesinin başlangıç ve bitiş tarihleri muhasebe kayıtlarıyla birlikte takip edilmelidir. Özel maliyetlerin amortisman süresi kira süresi dikkate alınarak belirlenmelidir. Verilen hesap açıklamasına göre kira süresi beş yıldan uzun ise amortisman süresi beş yıldır. Kira süresi beş yıldan kısa ise özel maliyet kira süresi içinde eşit tutarlarla amorti edilir. Birikmiş amortismanlar 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında izlenmelidir. 264 hesaptaki maliyet doğrudan amortisman nedeniyle azaltılmamalıdır. Kira süresi sonunda tamamen amorti edilen 264 ve 268 hesaplar karşılıklı kapatılmalıdır. Kira sözleşmesinin erken sona ermesi halinde kalan net defter değeri ayrıca değerlendirilmelidir. Mal sahibinden bedel alınarak yapılan devirlerde satış ve KDV hükümleri ayrıca incelenmelidir. Kira sözleşmesi, faturalar, teknik projeler ve teslim belgeleri muhasebe kayıtlarının dayanağı olarak saklanmalıdır. Uzun süre kapatılmayan özel maliyet hesaplarının kira sözleşmeleri dönem sonlarında kontrol edilmelidir. Sık Sorulan Sorular 1. 264 Özel Maliyetler Hesabı ne için kullanılır? Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerlerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan ve kira sonunda mal sahibine bırakılacak harcamaların izlenmesinde kullanılır. 2. 264 hesap aktif mi pasif mi çalışır? 264 hesap aktif karakterlidir ve normal olarak borç bakiyesi verir. 3. Kiralık ofise yapılan sabit dekorasyon hangi hesapta izlenir? Kira sonunda taşınmaz sahibine bırakılacak ve gayrimenkulün kullanım değerini artıran sabit dekorasyon giderleri şartlarına göre 264 Özel Maliyetler Hesabında izlenebilir. 4. Kiralık işyerinin boya gideri 264 hesaba kaydedilir mi? Normal boya, bakım ve onarım giderleri genel olarak özel maliyet sayılmaz ve ilgili dönem gider hesabında izlenir. 5. Kiralık ofise alınan masa ve koltuklar 264 hesaba kaydedilir mi? Hayır. İşletmenin söküp götürebileceği masa, koltuk ve benzeri taşınabilir varlıklar şartlarına göre 255 Demirbaşlar Hesabında izlenir. 6. Özel maliyetler kaç yılda amorti edilir? Verilen hesap açıklamasına göre kira süresi beş yıldan kısa ise kira süresi içinde; kira süresi beş yıldan fazla ise beş yılda eşit tutarlarla amorti edilir. 7. Özel maliyetlerin birikmiş amortismanı hangi hesapta izlenir? 268 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabında izlenir. 8. Kira süresi üç yıl ise özel maliyet kaç yılda amorti edilir? Verilen hesap açıklamasına göre üç yıllık kira süresinde özel maliyet üç yılda eşit tutarlarla amorti edilir. 9. Kira süresi sekiz yıl ise özel maliyet kaç yılda amorti edilir? Verilen hesap açıklamasına göre kira süresi beş yıldan fazla olduğundan özel maliyet beş yılda amorti edilir. 10. Kira sözleşmesi erken sona ererse özel maliyet ne olur? Kalan net defter değeri ve işletmenin bu harcamadan artık ekonomik yarar sağlayıp sağlamadığı değerlendirilir. Yararlanma sona ermişse kalan değerin gider veya zarar olarak kaydedilmesi gündeme gelebilir. 11. Kiralık fabrikaya alınan üretim makinesi 264 hesapta mı izlenir? Makine işletmenin mülkiyetindeyse ve sökülerek başka yere taşınabiliyorsa 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında izlenir. Binaya yapılan ve kira sonunda mal sahibine bırakılacak kalıcı altyapı ise 264 hesapta değerlendirilebilir. 12. Özel maliyet harcamalarındaki KDV maliyete eklenir mi? İndirim şartlarını taşıyan KDV 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenir. İndirilemeyen KDV’nin maliyet veya gider niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.