271 Arama Giderleri Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri 271 Arama Giderleri Hesabı, maden, petrol ve benzeri doğal kaynakların bulunması amacıyla işletme tarafından gerçekleştirilen arama faaliyetlerine ilişkin harcamaların izlendiği özel tükenmeye tabi varlık hesabıdır. Bir maden sahasında ekonomik olarak işletilebilir rezerv bulunup bulunmadığının araştırılması, cevher yatağının konumunun belirlenmesi, rezervin niteliğinin incelenmesi, işletmeye giriş noktalarının tespit edilmesi, jeolojik veya jeofizik araştırmalar yapılması ve araştırma sondajlarının gerçekleştirilmesi için önemli tutarlarda harcama yapılabilir. Bu harcamaların temel özelliği, henüz üretim faaliyetine geçilmeden önce doğal kaynağın varlığını, miktarını, kalitesini ve ekonomik olarak işletilebilir olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmasıdır. Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre bu amaçla gerçekleştirilen harcamalar 271 Arama Giderleri Hesabında izlenir. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda üretilebilir cevher rezervi bulunamazsa, 271 hesapta biriktirilen arama giderleri artık işletmeye gelecekte ekonomik fayda sağlayamayacağından zarar olarak muhasebeleştirilir. Buna karşılık ekonomik olarak işletilebilir rezerv tespit edilmesi halinde arama giderleri özel tükenmeye tabi varlık niteliğini korur ve doğal kaynağın işletilmesi sürecinde ilgili muhasebe esaslarına göre tükenme payına konu edilir. 271 Arama Giderleri Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 271 Arama Giderleri Hesabı; arama amacı ile yapılan ve bununla ilgili giderlerin izlendiği hesaptır. Maden yatağının işletmeye elverişli olup olmadığının belirlenmesi ve giriş noktalarının saptanması için işletmeye geçmeden önce yapılan arama giderleri ile petrol araştırmasıyla ilgili olarak arazinin yerden ve havadan topoğrafik, jeolojik, jeofizik, jeoşimik ve benzeri yöntemlerle incelenmesine ve gerekli işlem, deneyim ve jeolojik bilgi almak amacıyla yapılan sondaj giderleri gibi harcamalar bu hesapta izlenir. Arama faaliyetleri sonucunda üretilebilir cevher rezervi saptanamaması halinde ise yapılan giderler zarar olarak kaydedilir. 271 Hesabının Muhasebe Niteliği 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR Ana hesap grubu altında sınıflandırılan hesabın ana hesap grubu; Belirli bir maddi varlıkla çok yakından ilgili bulunan veya tamamen tüketime tabi varlıklar için yapılan, üretim çalışmalarının zaman ve yoğunluğu ile sınırlı bir ömre sahip olan giderleri içerir. 271 Arama Giderleri Hesabı: Duran varlıklar grubunda yer alır. Özel tükenmeye tabi varlık niteliğindedir. Aktif karakterlidir. Normal olarak borç bakiyesi verir. Maden ve petrol arama faaliyetlerine ilişkin maliyetler borç tarafına kaydedilir. Üretim öncesi arama safhasındaki harcamaları kapsar. Arama sahası veya proje bazında alt hesaplarda takip edilmesi gerekir. Üretilebilir rezerv bulunamayan projelerde hesapta biriken tutarlar zarar kaydedilerek kapatılır. Ekonomik olarak işletilebilir rezerv bulunan projelerde maliyetler özel tükenmeye tabi varlık niteliğini korur. İlgili tükenme paylarının izlenmesinde 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabı kullanılır. Örnek alt hesaplar: 271.01 Maden Sahası Jeolojik Araştırma Giderleri 271.02 Jeofizik Araştırma Giderleri 271.03 Arama Sondajı Giderleri 271.04 Numune ve Laboratuvar Analiz Giderleri 271.05 Petrol Arama Giderleri 271.06 Topoğrafik Araştırma Giderleri 271.07 Jeoşimik Araştırma Giderleri 271 Hesabının İşleyişi Arama faaliyetine ilişkin gider oluştuğunda: 271 Arama Giderleri Hesabı borçlandırılır. İndirilebilir KDV bulunması halinde: 191 İndirilecek KDV Hesabı borçlandırılır. Ödeme veya borçlanma şekline göre: 102 Bankalar, 320 Satıcılar, 329 Diğer Ticari Borçlar veya ilgili hesap alacaklandırılır. Arama çalışmaları başarıyla sonuçlanır ve üretilebilir rezerv belirlenirse: 271 hesapta biriken tutarlar, doğal kaynağa ilişkin özel tükenmeye tabi maliyet olarak izlenmeye devam eder. Üretim sürecinde hesaplanan tükenme payları: İlgili gider veya maliyet hesabına borç, 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabına alacak kaydedilir. Arama çalışmaları başarısız olur ve üretilebilir rezerv bulunamazsa: Uygun zarar hesabı borçlandırılır. 271 Arama Giderleri Hesabı alacaklandırılarak kapatılır. 271 Arama Giderleri Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Aşağıdaki örneklerde KDV’ye tabi olduğu varsayılan mal ve hizmet alımlarında, örnekleme kolaylığı amacıyla yüzde 20 KDV kullanılmıştır. Örnek 1: Maden Sahasında Jeolojik Araştırma Hizmeti Alınması (A) Madencilik A.Ş., ruhsat sahibi olduğu bir sahada ekonomik olarak işletilebilir metal cevheri bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla jeolojik araştırma hizmeti satın almıştır. Jeoloji firmasının düzenlediği faturada: Hizmet bedeli 500.000 TL, KDV 100.000 TL, Toplam tutar 600.000 TL’dir. Fatura henüz ödenmemiştir. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri500.000271.01 Jeolojik Araştırma Giderleri500.000191 İndirilecek KDV100.000191.01 İndirilecek KDV100.000320 Satıcılar600.000320.01 Jeolojik Araştırma Firması600.000Toplam600.000600.000 Araştırma faaliyeti maden yatağının ekonomik olarak işletilebilir olup olmadığının belirlenmesine yönelik olduğundan 271 hesapta izlenmiştir. Örnek 2: Havadan Jeofizik Araştırma Yapılması (B) Maden Arama A.Ş., geniş bir ruhsat sahasının jeolojik yapısının incelenmesi amacıyla havadan jeofizik araştırma hizmeti almıştır. Araştırma kapsamında manyetik ve benzeri ölçümler yapılmıştır. Hizmet bedeli KDV hariç 800.000 TL, KDV tutarı 160.000 TL’dir. Toplam tutar banka aracılığıyla ödenmiştir. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri800.000271.02 Havadan Jeofizik Araştırma Giderleri800.000191 İndirilecek KDV160.000191.01 İndirilecek KDV160.000102 Bankalar960.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı960.000Toplam960.000960.000 Havadan gerçekleştirilen jeofizik inceleme, doğal kaynak rezervlerinin araştırılması amacıyla yapıldığından 271 Arama Giderleri Hesabına kaydedilmiştir. Örnek 3: Arama Sondajı Giderlerinin Kaydedilmesi (C) Madencilik A.Ş., jeolojik araştırmalarda belirlenen bölgede cevherin derinliğini, kalınlığını ve niteliğini tespit etmek amacıyla arama sondajları yaptırmıştır. Sondaj firmasından KDV hariç 1.500.000 TL tutarında hizmet alınmıştır. KDV 300.000 TL olup toplam 1.800.000 TL satıcıya borçlanılmıştır. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri1.500.000271.03 Arama Sondajı Giderleri1.500.000191 İndirilecek KDV300.000191.01 İndirilecek KDV300.000320 Satıcılar1.800.000320.02 Sondaj Hizmetleri Firması1.800.000Toplam1.800.0001.800.000 Arama sondajları henüz üretim amacıyla değil, rezervin belirlenmesi amacıyla yapıldığından maliyetler 271 hesapta izlenmiştir. Örnek 4: Numune Analizi ve Laboratuvar Giderlerinin Kaydı (A) Maden Arama A.Ş., arama sondajlarından elde edilen numunelerin mineral yapısını ve cevher tenörünü belirlemek amacıyla laboratuvar analiz hizmeti almıştır. Analiz hizmetinin KDV hariç bedeli 250.000 TL, KDV tutarı 50.000 TL’dir. Toplam 300.000 TL banka aracılığıyla ödenmiştir. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri250.000271.04 Numune ve Laboratuvar Analiz Giderleri250.000191 İndirilecek KDV50.000191.01 İndirilecek KDV50.000102 Bankalar300.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı300.000Toplam300.000300.000 Laboratuvar analizleri cevher rezervinin niteliğinin ve ekonomik değerinin belirlenmesine yönelik olduğundan 271 hesap kapsamında değerlendirilmiştir. Örnek 5: Arama Projesinde Çalışan Teknik Personel Giderlerinin Kaydı (B) Madencilik A.Ş.’nin arama projesinde görev yapan jeoloji mühendisleri, maden mühendisleri ve saha teknik personeline ilişkin 600.000 TL personel maliyeti oluşmuştur. Örneğin sadeleştirilmesi amacıyla toplam personel yükümlülüğü tek hesapta gösterilmiştir. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri600.000271.05 Arama Projesi Personel Giderleri600.000335 Personele Borçlar600.000335.01 Arama Projesi Personeline Borçlar600.000Toplam600.000600.000 Personelin yalnızca maden yatağının araştırılması ve rezervin belirlenmesi faaliyetinde çalıştığı varsayılmıştır. Gerçek uygulamada ücret bordrosuna ilişkin vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri ayrı hesaplarda ayrıntılı olarak izlenmelidir. Örnek 6: Petrol Arama Sahasında Topoğrafik ve Jeoşimik (jeokimya) Araştırma Yapılması (C) Enerji Arama A.Ş., petrol rezervi bulunma ihtimali bulunan bir bölgede yer ve yüzey özelliklerinin belirlenmesi amacıyla topoğrafik ve jeoşimik araştırma hizmeti satın almıştır. Hizmetin KDV hariç bedeli 900.000 TL, KDV tutarı 180.000 TL’dir. Fatura banka aracılığıyla ödenmiştir. HesapBorçAlacak271 Arama Giderleri900.000271.06 Petrol Sahası Topoğrafik ve Jeoşimik Araştırmaları900.000191 İndirilecek KDV180.000191.01 İndirilecek KDV180.000102 Bankalar1.080.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı1.080.000Toplam1.080.0001.080.000 Tekdüzen Hesap Planı açıklamasında petrol araştırmalarında arazinin topoğrafik, jeolojik, jeofizik ve jeoşimik yöntemlerle incelenmesine ilişkin harcamalar 271 hesap kapsamında sayılmıştır. Örnek 7: Arama Çalışmasının Başarısız Olması ve Giderlerin Zarar Yazılması (A) Madencilik A.Ş., (X) sahasında üç yıl boyunca çeşitli arama faaliyetleri gerçekleştirmiştir. Proje kapsamında 271 Arama Giderleri Hesabında biriken toplam tutar 4.000.000 TL’dir. Yapılan sondaj, jeolojik analiz ve rezerv değerlendirmeleri sonucunda ekonomik olarak işletilebilir ve üretilebilir bir cevher rezervi bulunmadığı kesinleşmiştir. Tekdüzen Hesap Planı açıklaması uyarınca arama giderleri zarar olarak kaydedilmiştir. HesapBorçAlacak689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar4.000.000689.01 Sonuçsuz Arama Projesi Zararı4.000.000271 Arama Giderleri4.000.000271.10 (X) Maden Sahası Arama Giderleri4.000.000Toplam4.000.0004.000.000 Bu kayıtla ekonomik fayda sağlamayacağı kesinleşen arama projesine ilişkin 271 hesabın bakiyesi kapatılmıştır. Örnek 8: Üretilebilir Rezerv Bulunan Maden Sahasına İlişkin Tükenme Payı (B) Madencilik A.Ş.’nin arama faaliyetleri başarıyla sonuçlanmış ve ekonomik olarak işletilebilir cevher rezervi belirlenmiştir. Maden işletmeye alındıktan sonra 271 hesapta izlenen arama giderlerinden ilgili döneme düşen 250.000 TL tükenme payı hesaplanmıştır. Üretim faaliyetleriyle ilgili olduğundan tutar genel üretim maliyetine alınmıştır. HesapBorçAlacak730 Genel Üretim Giderleri250.000730.06 Arama Giderleri Tükenme Payı250.000278 Birikmiş Tükenme Payları (-)250.000278.01 Arama Giderleri Birikmiş Tükenme Payı250.000Toplam250.000250.000 Bu kayıt sonucunda 271 hesaptaki arama maliyeti doğrudan azaltılmamış, ayrılan tükenme payı 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabında izlenmiştir. 271 Arama Giderleri Kapsamında Hangi Harcamalar İzlenebilir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklama dikkate alındığında 271 hesap kapsamında aşağıdaki giderler yer alabilir: Jeolojik araştırma giderleri, Jeofizik araştırma giderleri, Jeoşimik araştırma giderleri, Topoğrafik araştırma giderleri, Havadan yapılan araştırma giderleri, Yerden yapılan araştırma giderleri, Arama sondajı giderleri, Numune alma giderleri, Numune analiz giderleri, Laboratuvar giderleri, Rezerv tespit çalışmalarına ilişkin teknik giderler, Arama projesinde çalışan teknik personel giderleri, Arama faaliyetiyle doğrudan ilgili dışarıdan sağlanan hizmetler, Giriş noktalarının belirlenmesine yönelik araştırma giderleri, Petrol araştırması amacıyla yapılan teknik incelemeler. Harcamanın 271 hesapta izlenebilmesi açısından temel unsur, harcamanın üretime geçilmeden önce doğal kaynağın aranması ve ekonomik olarak işletilebilir olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmasıdır. Arama Giderleri ile Üretim Giderleri Arasındaki Fark 271 Arama Giderleri Hesabının doğru kullanılabilmesi için arama faaliyeti ile üretim faaliyetinin ayrılması gerekir. Arama faaliyeti Amaç doğal kaynağın: Var olup olmadığını, Nerede bulunduğunu, Miktarını, Kalitesini, Ekonomik olarak işletilebilir olup olmadığını belirlemektir. Bu aşamadaki uygun harcamalar 271 Arama Giderleri Hesabında izlenir. Üretim faaliyeti Rezerv belirlenmiş, maden işletmeye açılmış ve cevher çıkarılmaya başlanmıştır. Bu aşamadaki: Cevher çıkarma giderleri, Üretim işçiliği, Üretim enerji giderleri, Üretimde kullanılan makine giderleri arama maliyeti değildir. Bunlar üretim maliyetleri kapsamında değerlendirilir. Arama Giderleri ile 272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri Arasındaki Fark 271 ve 272 hesapların ayrımı özellikle madencilik işletmelerinde önemlidir. Ölçüt271 Arama Giderleri272 Hazırlık ve Geliştirme GiderleriTemel amaçRezervi bulmakBulunan rezervi işletmeye hazırlamakFaaliyet aşamasıArama safhasıİşletmeye hazırlık ve geliştirme safhasıRezerv belirlenmiş mi?Henüz belirsiz olabilirGenel olarak rezerv belirlenmiştirÖrnekArama sondajıÜretime hazırlık galerileriHesap niteliğiÖzel tükenmeye tabi varlıkÖzel tükenmeye tabi varlıkBirikmiş tükenme payı278278 Basit ifadeyle: 271 = Rezervi arama 272 = Bulunan rezervi üretime hazırlama şeklinde ayrım yapılabilir. Arama Sondajı ile Üretim Sondajı Arasındaki Fark Sondaj işleminin amacı hesap seçimi açısından önemlidir. Arama sondajı Amaç: Rezerv bulunup bulunmadığını belirlemek, Jeolojik bilgi elde etmek, Cevher veya petrol tabakasının konumunu tespit etmek, Numune almaktır. Bu nitelikteki giderler 271 Arama Giderleri Hesabında izlenebilir. Üretim veya işletme sondajı Rezerv belirlenmiş ve sondaj doğal kaynağın üretimi amacıyla gerçekleştiriliyorsa artık arama safhasından çıkılmış olabilir. Bu durumda harcamanın 271 hesaba kaydedilmesi yerine üretim, hazırlık-geliştirme veya ilgili başka hesap kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Arama Sonucunda Üretilebilir Rezerv Bulunamazsa Ne Olur? 271 hesabın en önemli özelliklerinden biri budur. Tekdüzen Hesap Planı açıklamasında: “Arama faaliyetlerinin sonucunda üretilebilir cevher rezervi saptanamamışsa yapılan giderler zarar kaydedilir.” hükmü bulunmaktadır. Örneğin: 271 hesapta biriken arama giderleri: 3.500.000 TL Üretilebilir rezerv: Bulunamadı Bu durumda 3.500.000 TL’nin artık gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenmediğinden hesap kapatılır ve zarar kaydedilir. Temel muhasebe mantığı: Zarar hesabı borç 271 Arama Giderleri alacak şeklindedir. Birden Fazla Arama Sahası Bulunması Bir madencilik işletmesi aynı anda birden fazla bölgede arama yapabilir. Örneğin: 271.01 Balıkesir Altın Arama Projesi 271.02 Sivas Bakır Arama Projesi 271.03 Eskişehir Krom Arama Projesi 271.04 Zonguldak Kömür Arama Projesi Her arama projesinin maliyeti ayrı izlenmelidir. Örneğin dönem sonunda: ProjeBiriken Arama GideriSonuçBalıkesir Sahası4.000.000Ekonomik rezerv bulunduSivas Sahası2.500.000Arama devam ediyorEskişehir Sahası1.800.000Ekonomik rezerv bulunamadı Bu durumda: Balıkesir projesi özel tükenmeye tabi varlık olarak izlenmeye devam eder. Sivas projesi 271 hesapta kalmaya devam eder. Eskişehir projesine ait 1.800.000 TL zarar kaydedilerek 271 hesaptan çıkarılır. Bu nedenle proje bazlı alt hesap kullanılması son derece önemlidir. Arama Projesinin Devam Etmesi Durumunda Ne Yapılır? Bilanço tarihinde arama çalışmaları henüz tamamlanmamış olabilir. Örneğin: Sondajlar devam ediyor olabilir. Laboratuvar sonuçları henüz gelmemiş olabilir. Rezerv hesabı tamamlanmamış olabilir. Teknik fizibilite çalışmaları devam ediyor olabilir. Bu durumda yalnızca projenin dönem sonunda tamamlanmamış olması nedeniyle 271 hesap kapatılmaz. Projenin devam ettiği ve yapılan harcamaların arama faaliyetiyle ilişkisini koruduğu durumda maliyetler ilgili 271 alt hesabında izlenmeye devam eder. Arama Projesi Başarılı Olursa Ne Olur? Araştırmalar sonucunda üretilebilir ve ekonomik olarak işletilebilir rezerv belirlenmişse arama projesi başarısız sayılmaz. Bu durumda 271 hesapta biriken maliyetler zarar yazılmaz. İşletme üretim aşamasına geçtiğinde söz konusu özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetleri ilgili mevzuat ve kullanılan muhasebe politikaları çerçevesinde tükenme payına konu edilir. Birikmiş tükenme payları: 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabında izlenir. 271 ile 278 Hesabın Birlikte Çalışması 271 hesapta başarılı bir maden arama projesine ilişkin toplam 5.000.000 TL maliyet bulunduğunu ve bugüne kadar 1.500.000 TL tükenme payı ayrıldığını varsayalım. AçıklamaTutar271 Arama Giderleri5.000.000278 Birikmiş Tükenme Payları (-)(1.500.000)Net defter değeri3.500.000 271 hesabın maliyet bedeli doğrudan azaltılmaz. Bugüne kadar ayrılan tükenme payları 278 hesapta ayrıca gösterilir. Tükenme Payı Nedir? Doğal kaynaklara ilişkin maliyetlerin üretim süreci içerisinde sistematik biçimde giderleştirilmesine tükenme payı denir. Maddi duran varlıklarda kullanılan amortisman kavramına benzer olmakla birlikte, doğal kaynaklarda ekonomik faydanın tüketilmesi kaynak miktarıyla doğrudan bağlantılı olabilir. Örneğin: Maden rezervleri, Petrol rezervleri, Doğal gaz rezervleri, Taş ocakları üretildikçe doğal kaynak azalır. Bu nedenle arama, hazırlık ve geliştirme gibi özel tükenmeye tabi maliyetlerin üretimle birlikte giderleştirilmesinde tükenme payı kavramı kullanılır. 271 Arama Giderleri ile 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Arasındaki Fark İsim benzerliği nedeniyle 271 Arama Giderleri ile 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri birbirine karıştırılmamalıdır. Ölçüt271 Arama Giderleri263 Araştırma ve Geliştirme GiderleriFaaliyetDoğal kaynak aramaYeni ürün ve teknoloji geliştirmeÖrnekMaden sondajıYeni makine prototipiHesap grubuÖzel tükenmeye tabi varlıklarMaddi olmayan duran varlıklarBirikmiş karşılık278 Birikmiş Tükenme Payları268 Birikmiş AmortismanlarBaşarısızlıkRezerv bulunmazsa zararEkonomik fayda kalmazsa ayrıca değerlendirilir Arama Faaliyetinde Kullanılan Makine ve Cihazlar 271 Hesaba Kaydedilir mi? Arama faaliyetlerinde kullanılan her makine veya cihaz doğrudan 271 hesaba kaydedilmez. Örneğin işletme uzun yıllar kullanmak üzere: Sondaj makinesi, Arazi aracı, Jeofizik ölçüm cihazı, Laboratuvar cihazı satın almışsa bu kıymetler kendi niteliklerine uygun maddi duran varlık hesaplarında izlenir. Örneğin: Sondaj makinesi → 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Arazi aracı → 254 Taşıtlar Ölçüm cihazı → Şartlarına göre 253 veya 255 Bu varlıkların arama faaliyetlerine düşen amortismanlarının proje maliyetine yüklenip yüklenmeyeceği ayrıca değerlendirilir. Arama Giderlerinde KDV Arama faaliyetleri kapsamında satın alınan KDV’ye tabi mal ve hizmetlere ilişkin ve indirim şartlarını taşıyan KDV: 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenir. Örneğin: Jeolojik araştırma hizmeti: 500.000 TL KDV: 100.000 TL Toplam: 600.000 TL Bu durumda: 500.000 TL → 271 Arama Giderleri 100.000 TL → 191 İndirilecek KDV olarak kaydedilir. İndirilemeyen KDV bulunması halinde bu tutarın maliyet veya gider niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Arama Giderlerinin Belgelendirilmesi Arama giderleri yüksek tutarlara ulaşabileceğinden proje bazında güçlü bir belge sistemi kurulması önemlidir. Arama faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki belgelerin uygun olanları saklanmalıdır: Maden veya petrol arama ruhsatları, Arama projesi, Jeolojik raporlar, Jeofizik araştırma raporları, Jeoşimik analizler, Topoğrafik haritalar, Sondaj raporları, Sondaj logları, Numune analizleri, Laboratuvar raporları, Rezerv değerlendirme raporları, Teknik personel çalışma kayıtları, Faturalar, Sözleşmeler, Hakediş raporları, Ödeme belgeleri. Özellikle başarısız projelerin zarar yazılması halinde, üretilebilir rezerv bulunamadığını ortaya koyan teknik raporların bulunması önem taşır. 271 Hesapta Alt Hesap Kullanımı Arama maliyetlerinin proje ve gider türü bazında izlenmesi yararlı olur. Örnek: 271.01 Balıkesir Maden Arama Projesi 271.01.001 Jeolojik Araştırma 271.01.002 Jeofizik Araştırma 271.01.003 Sondaj Giderleri 271.01.004 Numune Analizleri 271.01.005 Personel Giderleri 271.02 Sivas Maden Arama Projesi 271.02.001 Topoğrafik Araştırma 271.02.002 Jeoşimik Araştırma 271.02.003 Sondaj Giderleri 271.03 Petrol Arama Projesi Bu yöntem sayesinde her saha için: Toplam arama maliyeti, Aramanın hangi aşamada olduğu, Rezerv bulunup bulunmadığı, Projenin başarılı veya başarısız olduğu, Birikmiş tükenme payı, Net defter değeri ayrı ayrı izlenebilir. 271 Arama Giderleri Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 271 hesap doğal kaynakların aranması amacıyla yapılan harcamalarda kullanılmalıdır. Harcamanın üretime geçilmeden önce gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Maden yatağının işletmeye elverişli olup olmadığını belirlemeye yönelik giderler bu hesapta izlenebilir. Maden giriş noktalarının belirlenmesine ilişkin arama giderleri 271 hesap kapsamında değerlendirilebilir. Topoğrafik, jeolojik, jeofizik ve jeoşimik araştırmalar ayrı alt hesaplarda izlenebilir. Arama sondajları ile üretim sondajları birbirinden ayrılmalıdır. Petrol araştırmalarına ilişkin uygun teknik inceleme ve sondaj giderleri bu hesap kapsamında değerlendirilebilir. Her arama sahası için ayrı alt hesap açılmalıdır. Farklı sahaların maliyetleri birbirine karıştırılmamalıdır. Projenin başarılı veya başarısız olduğu teknik raporlarla belirlenmelidir. Üretilebilir rezerv bulunamayan projelere ilişkin 271 bakiyeleri zarar kaydedilerek kapatılmalıdır. Arama faaliyeti dönem sonunda devam ediyorsa proje sonucu kesinleşmeden giderler otomatik olarak zarar yazılmamalıdır. Üretilebilir rezerv bulunan sahalara ilişkin arama maliyetleri özel tükenmeye tabi varlık olarak izlenmeye devam edilmelidir. Üretim başladıktan sonra hesaplanan tükenme payları 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabında takip edilmelidir. 271 Arama Giderleri ile 272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri birbirine karıştırılmamalıdır. Arama için satın alınan bağımsız makine, taşıt ve cihazlar doğrudan 271 hesaba kaydedilmemelidir. İndirilebilir KDV 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenmelidir. Arama maliyetleri ruhsat ve proje bazında takip edilmelidir. Sondaj, numune ve laboratuvar sonuçları muhasebe kayıtlarıyla ilişkilendirilmelidir. Uzun süre sonuçlandırılmayan arama projeleri dönem sonlarında teknik ve ekonomik açıdan yeniden değerlendirilmelidir. Sonuçsuz projelerin zarar kaydının teknik belgelerle desteklenmesi önemlidir. Sık Sorulan Sorular 1. 271 Arama Giderleri Hesabı ne için kullanılır? Maden, petrol ve benzeri doğal kaynakların bulunması ve ekonomik olarak işletilebilir olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılan arama giderlerinin izlenmesinde kullanılır. 2. 271 hesap aktif mi pasif mi çalışır? 271 hesap aktif karakterlidir ve normal olarak borç bakiyesi verir. 3. Jeolojik araştırma giderleri hangi hesapta izlenir? Doğal kaynak arama faaliyeti kapsamında yapılan jeolojik araştırma giderleri 271 Arama Giderleri Hesabında izlenebilir. 4. Arama sondajı giderleri 271 hesaba kaydedilir mi? Maden veya petrol rezervinin varlığını ve özelliklerini tespit etmek amacıyla yapılan arama sondajlarının giderleri 271 hesap kapsamında izlenebilir. 5. Arama sonucunda cevher bulunamazsa ne yapılır? Tekdüzen Hesap Planı açıklamasına göre üretilebilir cevher rezervi saptanamaması halinde yapılan arama giderleri zarar kaydedilir. 6. Arama projesi dönem sonunda hâlâ devam ediyorsa giderler zarar mı yazılır? Hayır. Projenin başarısız olduğu kesinleşmemişse ve arama faaliyeti devam ediyorsa maliyetler ilgili 271 alt hesabında izlenmeye devam edebilir. 7. 271 ile 272 hesap arasındaki fark nedir? 271 hesap doğal kaynağın bulunmasına yönelik arama giderlerini; 272 hesap ise rezerv belirlendikten sonra üretime yönelik hazırlık ve geliştirme giderlerini izler. 8. Arama giderlerinin birikmiş tükenme payları hangi hesapta izlenir? Üretime geçen başarılı projelerde ayrılan tükenme payları 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) Hesabında izlenir. 9. Arama faaliyetinde kullanılan sondaj makinesi 271 hesaba kaydedilir mi? Uzun süre kullanılacak ve işletmeye ait bağımsız bir sondaj makinesi maddi duran varlık niteliğindedir ve kullanım amacına göre 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında izlenebilir. 10. Petrol arama giderleri 271 hesapta izlenebilir mi? Evet. Verilen hesap açıklamasında petrol araştırmasına ilişkin topoğrafik, jeolojik, jeofizik, jeoşimik incelemeler ve araştırma sondajları açıkça 271 hesap kapsamında belirtilmiştir. 11. Farklı maden sahalarının arama giderleri aynı alt hesapta takip edilmeli midir? Muhasebe ve proje kontrolü açısından her arama sahasının ayrı alt hesaplarda izlenmesi daha uygun olur. 12. 271 Arama Giderleri ile 263 Ar-Ge Giderleri aynı nitelikte midir? Hayır. 271 hesap doğal kaynakların aranmasına ilişkin özel tükenmeye tabi maliyetleri, 263 hesap ise yeni ürün ve teknolojilerin geliştirilmesine ilişkin aktifleştirilen Ar-Ge maliyetlerini izler. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.