299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı, Tekdüzen Hesap Planında 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda bulunan ve amortismana tabi nitelik taşıyan varlıklar için ayrılmış amortismanların birikimli olarak izlendiği düzenleyici hesaptır. Hesap, ilgili duran varlığın maliyet bedelini doğrudan azaltmadan bugüne kadar ayrılmış amortisman tutarının ayrı olarak gösterilmesini sağlar. Bu sayede: Duran Varlığın Kayıtlı Değeri – 299 Birikmiş Amortismanlar = Net Defter Değeri şeklinde varlığın net kayıtlı değeri hesaplanabilir. 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda bulunan her hesap amortismana tabi değildir. Örneğin: 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV, 292 Diğer KDV, 293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar, 295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar, 298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) doğrudan amortismana tabi kıymet hesapları değildir. 299 hesap, özellikle 29 hesap grubu içerisinde amortismana tabi bir duran varlık bulunması halinde kullanılmaktadır. Bu kapsamda, kullanım dışına çıkarılarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına aktarılan bir maddi duran varlığın brüt maliyetinin 294 hesapta, daha önce ayrılmış birikmiş amortismanlarının ise 299 hesapta ayrı olarak takip edilmesi mümkündür. Ayrıca 297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar hesabında amortismana tabi nitelikte bir kıymet bulunması halinde, bu varlık için ayrılan amortismanlar da 299 hesapta izlenebilir. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Nedir? Tekdüzen Hesap Planındaki açıklamaya göre: 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı, 29 Diğer Duran Varlıklar grubundaki amortismana tabi varlıklar için ayrılan amortismanların izlendiği hesaptır. Hesabın temel çalışma mantığı şöyledir: 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda amortismana tabi bir varlık için amortisman ayrıldığında ilgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. Varlık işletmenin kayıtlarından çıkarıldığında o varlığa ait birikmiş amortisman tutarı kadar 299 hesap borçlandırılır. İlgili duran varlık hesabı alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılır. Varlığın net defter değeri bulunuyorsa satış, imha veya başka elden çıkarma şekline göre kalan tutar ayrıca muhasebeleştirilir. 299 Hesabının Muhasebe Niteliği 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı: 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda yer alır. Düzenleyici hesap niteliğindedir. Eksi aktif karakterlidir. Normal olarak alacak bakiyesi verir. Amortisman ayrıldığında alacaklandırılır. İlgili varlık kayıtlardan çıkarıldığında borçlandırılır. Varlığın maliyet bedelini doğrudan azaltmaz. Net defter değerinin hesaplanmasını sağlar. 257 ve 268 Birikmiş Amortismanlar hesaplarına benzer çalışma mantığına sahiptir. Ancak yalnızca 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda amortismana tabi nitelik taşıyan kıymetleri düzenler. Varlık, proje ve amortismana tabi kıymet bazında alt hesaplarda izlenmesi uygundur. Örnek alt hesaplar: 299.01 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanları 299.02 Elden Çıkarılacak Makineler Birikmiş Amortismanları 299.03 Elden Çıkarılacak Taşıtlar Birikmiş Amortismanları 299.04 Elden Çıkarılacak Demirbaşlar Birikmiş Amortismanları 299.05 Diğer Amortismana Tabi Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanları 299 Hesabının İşleyişi 29 grubunda amortismana tabi bir varlık için amortisman ayrıldığında: İlgili: 730 Genel Üretim Giderleri, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri veya işlemin niteliğine uygun maliyet/gider hesabı borçlandırılır. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. 29 grubundaki varlık kayıtlardan çıkarıldığında: 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı borçlandırılır. İlgili 29 grubundaki varlık hesabı alacaklandırılır. Kalan net defter değeri varsa satış veya başka elden çıkarma sonucuna göre ilgili hesaplara kaydedilir. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Muhasebe Kayıt Örnekleri Örnek 1: Diğer Çeşitli Duran Varlık İçin Amortisman Ayrılması (A) Hizmet A.Ş.’nin 297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabında izlediği amortismana tabi bir kıymet için cari dönemde 120.000 TL amortisman hesaplanmıştır. Varlığın genel yönetim faaliyetlerinde kullanıldığı varsayılmıştır. HesapBorçAlacak770 Genel Yönetim Giderleri120.000770.06 Amortisman Giderleri120.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)120.000299.01 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanı120.000Toplam120.000120.000 Bu kayıtla ilgili varlığın maliyet bedeli 297 hesapta korunmuş, döneme ait amortisman 299 hesapta biriktirilmiştir. Örnek 2: Üretim Faaliyetinde Kullanılan Diğer Duran Varlığa Amortisman Ayrılması (B) Sanayi A.Ş.’nin 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda izlediği amortismana tabi bir kıymetin üretim faaliyetleriyle ilişkili olduğu ve cari dönem amortismanının 250.000 TL olduğu varsayılmıştır. HesapBorçAlacak730 Genel Üretim Giderleri250.000730.06 Amortisman Giderleri250.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)250.000299.05 Diğer Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanı250.000Toplam250.000250.000 Amortisman gideri varlığın işletmedeki kullanım yerine göre ilgili maliyet hesabına kaydedilmiştir. Örnek 3: Pazarlama Faaliyetinde Kullanılan Diğer Duran Varlığa Amortisman Ayrılması (C) Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.’nin 29 grubunda amortismana tabi olarak izlediği bir duran varlık için cari dönemde 90.000 TL amortisman ayrılmıştır. Varlığın pazarlama ve dağıtım faaliyetlerinde kullanıldığı kabul edilmiştir. HesapBorçAlacak760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri90.000760.06 Amortisman Giderleri90.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)90.000299.05 Diğer Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanı90.000Toplam90.00090.000 Örnek 4: Kullanım Dışı Kalan Makinenin 294 Hesaba ve Birikmiş Amortismanının 299 Hesaba Aktarılması (A) Makine Sanayi A.Ş.’nin 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında: Maliyet bedeli 2.000.000 TL, Birikmiş amortismanı 1.400.000 TL, Net defter değeri 600.000 TL olan bir üretim makinesi bulunmaktadır. Makine teknolojik nedenlerle işletmenin kullanımından çıkarılmış ve elden çıkarılmasına karar verilmiştir. Bu örnekte 294 hesabın brüt maliyet bedeliyle, buna ait birikmiş amortismanın ise 299 hesapta ayrı olarak izlenmesi yöntemi kullanılmıştır. HesapBorçAlacak294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar2.000.000294.04 Elden Çıkarılacak Üretim Makinesi2.000.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)1.400.000257.03 Üretim Makinesi Birikmiş Amortismanı1.400.000253 Tesis, Makine ve Cihazlar2.000.000253.01 Üretim Makinesi2.000.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)1.400.000299.02 Elden Çıkarılacak Makine Birikmiş Amortismanı1.400.000Toplam3.400.0003.400.000 Aktarım sonrasında: 294 Brüt değer: 2.000.000 TL 299 Birikmiş amortisman: (1.400.000 TL) Net defter değeri: 600.000 TL olarak izlenmektedir. Bu yöntem 299 hesabın 294 hesapla olan fonksiyonel ilişkisini açık şekilde göstermektedir. Örnek 5: Kullanım Dışı Taşıtın 294 ve 299 Hesaplara Aktarılması (B) Lojistik A.Ş.’nin kullanımına son verdiği kamyonun: Maliyet bedeli 1.500.000 TL, Birikmiş amortismanı 1.100.000 TL, Net defter değeri 400.000 TL’dir. Taşıt elden çıkarılmak üzere 294 hesap grubuna aktarılmıştır. HesapBorçAlacak294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar1.500.000294.05 Elden Çıkarılacak Taşıt1.500.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)1.100.000257.04 Taşıt Birikmiş Amortismanı1.100.000254 Taşıtlar1.500.000254.01 Kamyon1.500.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)1.100.000299.03 Elden Çıkarılacak Taşıt Birikmiş Amortismanı1.100.000Toplam2.600.0002.600.000 Bu kayıtla taşıtın maliyeti 254 hesaptan 294 hesaba, birikmiş amortismanı ise 257 hesaptan 299 hesaba aktarılmıştır. Örnek 6: Tamamen Amorti Edilmiş Diğer Duran Varlığın Kayıtlardan Çıkarılması (C) Hizmet A.Ş.’nin 297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabında 500.000 TL maliyetle izlenen bir varlığın tamamı amorti edilmiştir. 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabında da aynı varlık için 500.000 TL bulunmaktadır. Varlığın ekonomik ömrü sona ermiş ve kayıtlardan çıkarılmasına karar verilmiştir. HesapBorçAlacak299 Birikmiş Amortismanlar (-)500.000299.01 Diğer Çeşitli Duran Varlık Birikmiş Amortismanı500.000297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar500.000297.01 Ekonomik Ömrü Sona Eren Varlık500.000Toplam500.000500.000 Net defter değeri sıfır olduğundan ayrıca kâr veya zarar oluşmamıştır. Örnek 7: 294 Hesapta İzlenen Makinenin Kârla Satılması ve 299 Hesabın Kapatılması Örnek 4’te: 294 hesapta 2.000.000 TL brüt değerle, 299 hesapta 1.400.000 TL birikmiş amortismanla izlenen makinenin net defter değeri 600.000 TL’dir. Makinenin KDV hariç 750.000 TL bedelle satıldığı ve örnekte KDV oranının yüzde 20 olduğu varsayılmıştır. KDV: 750.000 × %20 = 150.000 TL Toplam tahsilat: 900.000 TL Satış kârı: 750.000 – 600.000 = 150.000 TL HesapBorçAlacak102 Bankalar900.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı900.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)1.400.000299.02 Elden Çıkarılacak Makine Birikmiş Amortismanı1.400.000294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar2.000.000294.04 Elden Çıkarılacak Üretim Makinesi2.000.000391 Hesaplanan KDV150.000391.01 Hesaplanan KDV150.000679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar150.000679.01 Maddi Duran Varlık Satış Kârı150.000Toplam2.300.0002.300.000 Varlığın satılmasıyla hem 294 hesabın brüt maliyet bakiyesi hem de 299 hesabındaki birikmiş amortismanı tamamen kapatılmıştır. Satış işleminin güncel KDV ve vergi sonuçları somut kıymetin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Örnek 8: 294 Hesapta İzlenen Taşıtın Zararına Satılması ve 299 Hesabın Kapatılması Örnek 5’te: 294 hesapta 1.500.000 TL maliyet, 299 hesapta 1.100.000 TL birikmiş amortisman bulunmaktadır. Taşıtın net defter değeri: 1.500.000 – 1.100.000 = 400.000 TL Taşıtın KDV hariç 300.000 TL bedelle satıldığı ve örnekte yüzde 20 KDV uygulandığı varsayılmıştır. KDV: 300.000 × %20 = 60.000 TL Toplam tahsilat: 360.000 TL Satış zararı: 400.000 – 300.000 = 100.000 TL HesapBorçAlacak102 Bankalar360.000102.01 Türk Lirası Mevduat Hesabı360.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)1.100.000299.03 Elden Çıkarılacak Taşıt Birikmiş Amortismanı1.100.000689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar100.000689.01 Maddi Duran Varlık Satış Zararı100.000294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar1.500.000294.05 Elden Çıkarılacak Taşıt1.500.000391 Hesaplanan KDV60.000391.01 Hesaplanan KDV60.000Toplam1.560.0001.560.000 Bu kayıtla 294 ve 299 hesapların ilgili taşıt bakiyeleri tamamen kapatılmıştır. 299 Hesabın Temel Muhasebe Akışı 299 hesabın çalışma sistemini üç temel aşamada göstermek mümkündür. 1. Amortisman Ayrılması HesapBorçAlacak770 Genel Yönetim Giderleri100.000770.06 Amortisman Giderleri100.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)100.000299.01 Birikmiş Amortismanlar100.000Toplam100.000100.000 2. Maddi Duran Varlığın 29 Grubuna Aktarılması Örneğin maliyeti 1.000.000 TL, birikmiş amortismanı 700.000 TL olan makine kullanım dışı bırakılmış olsun: HesapBorçAlacak294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar1.000.000294.04 Elden Çıkarılacak Makine1.000.000257 Birikmiş Amortismanlar (-)700.000257.03 Makine Birikmiş Amortismanı700.000253 Tesis, Makine ve Cihazlar1.000.000253.01 Makine1.000.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)700.000299.02 Elden Çıkarılacak Makine Birikmiş Amortismanı700.000Toplam1.700.0001.700.000 3. Varlık Kayıtlardan Çıkarıldığında Varlığa ait: 299 Birikmiş Amortismanlar (-) borçlandırılır. İlgili 29 grubu varlık hesabı: alacaklandırılır. Kalan net defter değerinin satış, imha veya diğer elden çıkarma sonucuna göre gerekli gelir veya zarar kayıtları yapılır. 294 ve 299 Hesapların Birlikte Çalışması 299 hesabın en önemli kullanım alanlarından biri, 294 hesapta izlenen amortismana tabi maddi duran varlıkların birikmiş amortismanlarının ayrı olarak gösterilmesidir. Örneğin: AçıklamaTutar294 Elden Çıkarılacak Makine3.000.000299 Birikmiş Amortismanlar (-)(2.100.000)Net defter değeri900.000 Bu yöntemde: Makinenin brüt maliyeti 294 hesapta, Bugüne kadar ayrılan amortisman 299 hesapta, Aradaki fark net defter değeri olarak ayrı ayrı görülebilir. 294 Hesaba Net Değerle Aktarım ile 299 Kullanımı Arasındaki İlişki Uygulamada elden çıkarılacak bir maddi duran varlığın 294 hesaba net defter değeriyle aktarılması şeklinde kayıt yaklaşımına da rastlanabilir. Örneğin: Maliyet: 2.000.000 TL Birikmiş amortisman: 1.400.000 TL Net değer: 600.000 TL Bu yöntemde 294 hesap yalnızca 600.000 TL ile izlenirse ayrıca 299 hesabında birikmiş amortisman takibi yapılmaz. Ancak 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabının Tekdüzen Hesap Planındaki fonksiyonunu açık biçimde gösterebilmek için, bu yazıdaki 294 örneklerinde: Brüt maliyet → 294, Birikmiş amortisman → 299 yaklaşımı kullanılmıştır. Bu yöntem brüt maliyet ile birikmiş amortismanın ayrı ayrı görülebilmesini sağlar. 257 ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesapları Arasındaki Fark 257 ve 299 hesapların çalışma prensibi benzer olmakla birlikte düzenledikleri varlık grupları farklıdır. Ölçüt257 Birikmiş Amortismanlar (-)299 Birikmiş Amortismanlar (-)Hesap grubu25 Maddi Duran Varlıklar29 Diğer Duran VarlıklarHesap karakteriEksi aktifEksi aktifNormal bakiyeAlacakAlacakAmortisman kaydındaAlacakAlacakVarlık çıkışındaBorçBorçÖrnek253 Makine294’e aktarılmış amortismana tabi varlık Örneğin makine işletmede aktif biçimde kullanılırken: 253 / 257 hesap ilişkisi bulunabilir. Makine kullanım dışı bırakılıp brüt değerle 294 hesaba aktarıldığında: 294 / 299 hesap ilişkisi kurulabilir. 268 ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesapları Arasındaki Fark HesapDüzenlediği Varlık Grubu257 Birikmiş Amortismanlar (-)Maddi duran varlıklar268 Birikmiş Amortismanlar (-)Maddi olmayan duran varlıklar299 Birikmiş Amortismanlar (-)29 Diğer Duran Varlıklardaki amortismana tabi kıymetler Dolayısıyla hangi birikmiş amortisman hesabının kullanılacağı, amortismana tabi varlığın bilançoda hangi hesap grubunda izlendiğine göre belirlenir. 278 Birikmiş Tükenme Payları ile 299 Hesap Arasındaki Fark 278 hesap amortisman değil tükenme payı hesabıdır. Ölçüt278 Birikmiş Tükenme Payları (-)299 Birikmiş Amortismanlar (-)Düzenlediği grupÖzel tükenmeye tabi varlıklarDiğer duran varlıklarGiderleştirmeTükenme payıAmortismanNormal bakiyeAlacakAlacakÖrnek271/272Amortismana tabi 29 grubu varlık 298 ile 299 Hesap Arasındaki Fark 298 ve 299 hesapların her ikisi de 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda eksi aktif düzenleyici hesap niteliğindedir. Ancak amaçları farklıdır. Ölçüt298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)299 Birikmiş Amortismanlar (-)KonuStok değer kaybıAmortismanİlgili varlıkUzun vadeli/elden çıkarılacak stokAmortismana tabi duran varlıkNormal bakiyeAlacakAlacakKarşılık hesaplamaDeğer düşüklüğüFaydalı ömür/amortismanAmaçDeğer kaybını göstermekBirikmiş amortismanı göstermek Örneğin 293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar için amortisman ayrılmaz. Değer düşüklüğü varsa 298 hesap gündeme gelir. Buna karşılık amortismana tabi bir 29 grubu duran varlık için 299 hesap kullanılır. 29 Grubundaki Her Varlığa Amortisman Ayrılır mı? Hayır. Bu husus özellikle önemlidir. 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda bulunan her hesap amortismana tabi değildir. Örneğin: 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV → Amortismana tabi değildir. 292 Diğer KDV → Amortismana tabi değildir. 293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar → Amortismana tabi değildir. 295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar → Amortismana tabi değildir. 298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) → Zaten düzenleyici hesaptır. 299 yalnızca 29 grubunda bulunan amortismana tabi nitelikteki varlıklar için kullanılır. 299 Hesapta Net Defter Değeri Nasıl Hesaplanır? Örneğin: 294 Elden Çıkarılacak Makine: 2.500.000 TL 299 Birikmiş Amortismanlar: 1.800.000 TL Net defter değeri: 2.500.000 – 1.800.000 = 700.000 TL şeklinde hesaplanır. Bu sayede varlığın: İlk/brüt kayıtlı değeri, Bugüne kadar ayrılan amortismanı, Kalan net değeri ayrı ayrı takip edilir. Birikmiş Amortisman Varlığın Değerini Doğrudan Azaltır mı? Hayır. 299 hesabın kullanıldığı yöntemde ilgili varlık maliyet bedeli üzerinden ayrı hesapta izlenmeye devam eder. Örneğin: 297 varlık maliyeti: 1.000.000 TL 299 birikmiş amortisman: 400.000 TL Net değer: 600.000 TL olur. 297 hesabın bakiyesi 600.000 TL’ye indirilmez. Brüt maliyet 1.000.000 TL olarak korunur; birikmiş amortisman ayrı olarak 299 hesapta gösterilir. 299 Hesap Varlık Satıldığında Neden Borçlandırılır? Birikmiş amortisman ilgili varlığa bağlı düzenleyici bir tutardır. Varlık artık işletmenin aktifinde bulunmadığında bu varlığa ait birikmiş amortismanın da hesapta kalmaması gerekir. Bu nedenle satış veya başka şekilde elden çıkarma halinde: 299 Birikmiş Amortismanlar (-) borç kaydıyla ilgili birikmiş amortisman kapatılır. Elden Çıkarılacak Varlığa Amortisman Ayrılmaya Devam Edilir mi? Bir maddi duran varlığın kullanımına tamamen son verilmesi ve elden çıkarılmak üzere 294 hesaba aktarılması sonrasında amortisman ayrılmasına devam edilip edilmeyeceği, işletmenin uyguladığı muhasebe/finansal raporlama sistemi ile yürürlükteki vergi mevzuatına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle: “294 hesaba aktarılan bütün kıymetlere mutlaka amortisman ayrılmaya devam edilir.” şeklinde genel bir kural oluşturulmamalıdır. 299 hesabın önemli fonksiyonlarından biri, kıymetin 29 grubuna aktarıldığı tarihe kadar oluşmuş birikmiş amortismanların ayrı şekilde izlenmesini sağlamaktır. Tamamen Amorti Edilmiş Varlık 299 Hesapta Takip Edilebilir mi? Evet. Örneğin: 297 varlık maliyeti: 800.000 TL 299 birikmiş amortisman: 800.000 TL Net defter değeri: 0 TL olabilir. Varlık fiziken işletmede bulunmaya devam ettiği sürece maliyet ve birikmiş amortisman hesapları açık kalabilir. Varlık kayıtlardan çıkarıldığında ise: 299 borç 297 alacak kaydıyla iki hesap karşılıklı kapatılır. 299 Hesapta Alt Hesap Kullanımı 299 hesabın ilgili varlık hesabıyla paralel şekilde alt hesaplarda izlenmesi önemlidir. Örnek: 299.01 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Birikmiş Amortismanları 299.01.001 A Varlığı Birikmiş Amortismanı 299.01.002 B Varlığı Birikmiş Amortismanı 299.02 Elden Çıkarılacak Makineler 299.02.001 CNC Makinesi Birikmiş Amortismanı 299.02.002 Paketleme Makinesi Birikmiş Amortismanı 299.03 Elden Çıkarılacak Taşıtlar 299.04 Elden Çıkarılacak Demirbaşlar Bu yöntem sayesinde her varlığın: Brüt maliyeti, Birikmiş amortismanı, Net defter değeri, Amortisman başlangıç tarihi, 29 grubuna aktarım tarihi, Elden çıkarma tarihi ayrı ayrı takip edilebilir. 299 Hesabın Dönem Sonu Kontrolü 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı dönem sonlarında ilgili 29 grubu duran varlık hesaplarıyla birlikte incelenmelidir. Her alt hesap için şu sorular cevaplandırılmalıdır: 299 bakiyesi hangi varlığa aittir? İlgili varlık halen kayıtlarda bulunuyor mu? Brüt maliyet ile birikmiş amortisman tutarı uyumlu mu? Birikmiş amortisman varlığın maliyetini aşmış mı? Tamamen amorti edilmiş varlık var mı? Elden çıkarılmış ancak 299 bakiyesi kapatılmamış kıymet bulunuyor mu? 294 hesaba aktarılmış varlığın 257 bakiyesi doğru şekilde 299’a taşınmış mı? Varlık satıldığında 294 ve 299 birlikte kapatılmış mı? Amortisman giderleri doğru maliyet veya gider hesaplarına kaydedilmiş mi? Alt hesaplar maddi duran varlık kayıtlarıyla mutabık mı? Özellikle 299 hesapta bakiye bulunup karşılığında aktif tarafta ilgili bir varlık bulunmaması muhasebe açısından araştırılması gereken bir durumdur. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı Kullanılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 299 hesap 29 Diğer Duran Varlıklar grubundaki amortismana tabi kıymetler için kullanılır. Hesap eksi aktif karakterlidir. Normal olarak alacak bakiyesi verir. Amortisman ayrıldığında 299 hesap alacaklandırılır. Varlık kayıtlardan çıkarıldığında 299 hesap borçlandırılır. İlgili varlığın maliyet bedeli doğrudan azaltılmaz. Net defter değeri, varlık hesabından 299 birikmiş amortisman düşülerek hesaplanır. 29 grubunda bulunan her hesap amortismana tabi değildir. 291, 292, 293 ve 295 gibi hesaplara sırf 29 grubunda yer aldıkları için amortisman ayrılmaz. 298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı ile 299 Birikmiş Amortismanlar birbirine karıştırılmamalıdır. 299 amortisman, 298 ise stok değer düşüklüğü karşılığı hesabıdır. 257 ve 299 hesapların çalışma mantıkları benzerdir. 257, 25 Maddi Duran Varlıklar grubunu; 299 ise 29 Diğer Duran Varlıklar grubundaki amortismana tabi kıymetleri düzenler. Maddi duran varlık 294 hesaba brüt değerle aktarılıyorsa mevcut birikmiş amortismanın 257’den 299’a aktarılması gerekir. 294 ve 299 hesap birlikte kullanıldığında varlığın brüt ve net değeri ayrı ayrı görülebilir. Varlık satıldığında ilgili 299 bakiyesi mutlaka kapatılmalıdır. Tamamen amorti edilmiş varlık kayıtlardan çıkarılırken 299 hesap borçlandırılır. 299 hesabın varlık bazında alt hesaplarla izlenmesi önemlidir. Birikmiş amortisman tutarı ilgili varlığın amortismana tabi maliyetini aşmamalıdır. Elden çıkarılmış varlıklara ait 299 bakiyeleri hesapta bırakılmamalıdır. 294 hesaba aktarılan kıymetlerde amortismanın devam edip etmeyeceği somut olayın muhasebe ve vergi kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Dönem sonunda 294, 297 ve 299 hesaplar varlık bazında mutabık hale getirilmelidir. Sık Sorulan Sorular 1. 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı ne için kullanılır? 29 Diğer Duran Varlıklar grubunda bulunan amortismana tabi kıymetler için ayrılan birikmiş amortismanların izlenmesinde kullanılır. 2. 299 hesap aktif mi pasif mi çalışır? 299 hesap duran varlıkları düzenleyen eksi aktif karakterli bir hesaptır ve normal olarak alacak bakiyesi verir. 3. Amortisman ayrıldığında 299 hesap nasıl çalışır? İlgili gider veya maliyet hesabı borçlandırılır ve 299 Birikmiş Amortismanlar (-) Hesabı alacaklandırılır. 4. 257 ile 299 hesap arasındaki fark nedir? 257 hesap 25 Maddi Duran Varlıklar grubundaki kıymetlerin, 299 ise 29 Diğer Duran Varlıklar grubundaki amortismana tabi kıymetlerin birikmiş amortismanlarını izler. 5. Kullanım dışı makine 294 hesaba aktarılırken 299 hesap kullanılabilir mi? Evet. Varlık 294 hesapta brüt maliyetle izlenecekse, daha önce 257 hesapta bulunan birikmiş amortisman 299 hesaba aktarılabilir. 6. 294 ve 299 hesap birlikte nasıl çalışır? 294 hesapta varlığın brüt kayıtlı değeri, 299 hesapta ise buna ait birikmiş amortisman izlenir. İki hesap arasındaki fark varlığın net defter değerini verir. 7. 29 grubundaki her varlığa amortisman ayrılır mı? Hayır. Yalnızca amortismana tabi nitelik taşıyan varlıklar için 299 hesap kullanılır. KDV, stok veya peşin vergi gibi kıymetlere amortisman ayrılmaz. 8. 298 ile 299 hesap arasındaki fark nedir? 298 stok değer düşüklüğü karşılıklarını, 299 ise amortismana tabi diğer duran varlıkların birikmiş amortismanlarını izler. 9. Varlık satıldığında 299 hesap nasıl kapatılır? Varlığa ait birikmiş amortisman tutarı kadar 299 hesap borçlandırılır ve varlığın kayıtlı değeri ilgili 29 grubu hesabından çıkarılır. 10. Tamamen amorti edilmiş varlığın 299 bakiyesi ne olur? Varlık halen kayıtlarda bulunuyorsa birikmiş amortisman da 299 hesapta kalabilir. Varlık kayıtlardan çıkarıldığında ilgili 299 bakiyesi de kapatılır. 11. 299 hesaptaki tutara yeniden amortisman ayrılır mı? Hayır. 299 zaten birikmiş amortisman hesabıdır. Amortisman, ilgili duran varlığın amortismana tabi değeri üzerinden hesaplanır ve yeni dönem tutarı 299 hesabın alacağına eklenir. 12. 299 hesap dönem sonunda nasıl kontrol edilmelidir? İlgili 294, 297 veya diğer amortismana tabi 29 grubu varlık hesaplarıyla karşılaştırılmalı; brüt maliyet, birikmiş amortisman, net defter değeri ve elden çıkarılan varlıklara ait bakiyelerin kapatılıp kapatılmadığı kontrol edilmelidir. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: Tekdüzen Hesap Planı Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.