Yurt dışındaki müşterilerden döviz cinsinden sipariş avansı alan şirketlerde kur artışı nedeniyle 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında kambiyo zararı oluşabilir. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 08.12.2022 tarihli özelgesine göre alınan sipariş avansları işletmeye finansman imkânı sağlayan bir borç niteliğindedir. Bu nedenle alınan sipariş avanslarının kur değerlemesinden doğan kambiyo zararları, diğer şartların da bulunması halinde finansman gider kısıtlaması hesabına dahil edilmelidir. (Gelir İdaresi Başkanlığı-Özelge:Alınan Sipariş Avansları” Hesabına İlişkin Kambiyo Zararının Finansman Gider Kısıtlamasına Tabi Olup Olmayacağı) Ancak bu sonuç, kambiyo zararının tamamının doğrudan yüzde 10’unun kanunen kabul edilmeyen gider olduğu anlamına gelmez. Finansman gider kısıtlaması uygulanırken yabancı kaynakların öz kaynakları aşan kısmı oranında hesaplama yapılır. KonuSonuçAlınan sipariş avansı yabancı kaynak mıdır?Evet340 hesap yabancı kaynak toplamına dahil edilir mi?EvetAvansın kur değerlemesinden doğan zarar finansman gideri midir?GİB özelge görüşüne göre evetKur zararının tamamının yüzde 10’u KKEG midir?Hayır, önce aşan yabancı kaynak oranı hesaplanırYabancı kaynak öz kaynağı aşmıyorsa kısıtlama var mı?HayırAvansın ana para tutarı doğrudan gider midir?HayırSadece avansa ait kur farkı zararı gider havuzuna girer mi?EvetYatırımın maliyetine eklenen finansman giderleriKısıtlama dışında2026 yılında uygulanan kısıtlama oranı%10 Özelgeye Konu Olay Nedir? Özelge talebinde bulunan şirket: Yurt dışına maden ihraç etmektedir. Bazı yabancı müşterilerinden döviz cinsinden sipariş avansı almaktadır. Bu tutarları kısa vadeli yabancı kaynaklar içerisinde bulunan 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında takip etmektedir. Kur artışı nedeniyle avans hesabında kambiyo zararı oluşmaktadır. Bu zararın Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11/1-i maddesindeki finansman gider kısıtlamasına girip girmediğini sormaktadır. İdare, alınan avansların hangi amaçla verilirse verilsin işletmeye finansman imkânı sağladığını ve işletme açısından borç niteliğinde olduğunu belirterek kur zararının finansman gider kısıtlamasında dikkate alınması gerektiği yönünde görüş vermiştir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Finansman Gider Kısıtlaması Nedir? Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11/1-i maddesine göre, kullanılan yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma isabet eden finansman giderlerinin belirli bölümü kurum kazancından indirilemez. Kısıtlamaya tabi başlıca giderler şunlardır: Faiz, Komisyon, Vade farkı, Kâr payı, Kur farkı, Faktoring iskonto bedeli, Yabancı kaynak kullanımına bağlı benzeri gider ve maliyet unsurları. 3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla kısıtlama oranı, 1 Ocak 2021’den itibaren başlayan vergilendirme dönemleri için yüzde 10 olarak belirlenmiştir. Güncel GİB açıklamalarında da bu oran yüzde 10 olarak uygulanmaya devam etmektedir. (Gelir İdaresi Başkanlığı-18 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 1)’NDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ) Finansman Gider Kısıtlamasının Uygulanması İçin Hangi Şartlar Aranır? Finansman gider kısıtlaması her kurumlar vergisi mükellefine ve her finansman giderine otomatik olarak uygulanmaz. ŞartAçıklamaKurumlar vergisi mükellefi olunmasıDüzenleme esas olarak kurum kazancı bakımından uygulanırBilanço esasına göre defter tutulmasıYabancı kaynak ve öz kaynak karşılaştırması yapılabilmelidirYabancı kaynakların öz kaynakları aşmasıAşım yoksa kısıtlama uygulanmazFinansman giderinin bulunmasıYabancı kaynak bakiyesi tek başına KKEG oluşturmazGiderin yabancı kaynak kullanımıyla ilgili olmasıKullanım ve süre bağlantısı aranırGiderin yatırım maliyetine eklenmemiş olmasıYatırım maliyetine eklenenler kısıtlama dışındadırMükellefin istisna edilen finans kuruluşlarından olmamasıKanunda sayılan kurumlar kapsam dışındadır GİB Tebliğine göre yabancı kaynak, bilançodaki kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplamıdır. Dolayısıyla faizsiz ticari borçlar ve alınan avanslar da bilanço yabancı kaynak toplamına dahil edilir. Alınan Sipariş Avansı Neden Yabancı Kaynak Sayılır? Alınan sipariş avansı, gelecekte yapılacak bir mal teslimi veya hizmet ifası karşılığında müşteriden önceden tahsil edilen tutardır. Şirket bu tutarı teslim gerçekleşinceye kadar serbestçe kullanabilir. Ancak şirketin müşteriye karşı: Mal teslim etme, Hizmeti yerine getirme veya Şartları oluşursa avansı iade etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu nedenle alınan sipariş avansı öz kaynak değil, şirketin müşteriye karşı yükümlülüğünü gösteren bir yabancı kaynaktır. Özelgede de avansların üretici işletmeye finansman sağlama, satış fiyatını sabitleme veya satış garantisi oluşturma amacıyla verilebileceği; amaç ne olursa olsun işletmeye finansman imkânı sağladığı belirtilmiştir. 340 Hesabın Finansman Gider Kısıtlamasına İki Ayrı Etkisi Vardır Alınan sipariş avansları finansman gider kısıtlamasını iki ayrı yönden etkileyebilir. EtkiAçıklamaBilanço etkisi340 hesap yabancı kaynak toplamını artırırGelir tablosu etkisiKur artışı nedeniyle oluşan kambiyo zararı finansman giderleri toplamına girer Bu ayrım önemlidir. Avans bakiyesi nedeniyle hiç kambiyo zararı oluşmasa bile 340 hesap, yabancı kaynakların öz kaynakları aşmasına neden olabilir. Böyle bir durumda şirketin kredi faizi, satıcı kur farkı veya diğer finansman giderleri kısıtlamaya tabi hale gelebilir. Buna karşılık yabancı kaynaklar öz kaynakları aşmıyorsa, 340 hesapta yüksek kambiyo zararı bulunsa bile finansman gider kısıtlaması uygulanmaz. Döviz Cinsinden Alınan Avanslar Kur Değerlemesine Tabi midir? Vergi Usul Kanunu’nun 280’inci maddesi yabancı para cinsinden senetli ve senetsiz alacak ve borçların değerleme günü kuru üzerinden değerlenmesini öngörmektedir. Döviz cinsinden alınan avanslar da İdarenin görüşüne göre yabancı para borcu niteliğindedir. GİB’in 22.06.2022 tarihli özelgesinde: Döviz cinsinden alınan avansın tahsilat tarihindeki kurla kayda alınması, Geçici vergi ve hesap dönemi sonlarında değerlenmesi, Oluşan kur farkının gelir veya gider olarak dönem kazancına dahil edilmesi, Satış faturasında toplam döviz bedelinin fatura tarihindeki kurla Türk lirasına çevrilmesi gerektiği açıklanmıştır. Dövizli Avansın İlk Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? ABC Madencilik A.Ş., yabancı müşterisinden 100.000 ABD doları sipariş avansı almıştır. Avansın alındığı tarihte kurun 32 TL olduğunu varsayalım. Avansın Türk lirası karşılığı: 100.000 USD × 32 TL = 3.200.000 TL HesapBorçAlacak102 Bankalar3.200.000 TL340 Alınan Sipariş Avansları3.200.000 TL Avans tahsilatı mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleşmeden yapılan bir ön ödeme olduğundan bu aşamada hasılat kaydedilmez. Aynı nedenle salt avans tahsilatı için fatura düzenlenmesi ve KDV hesaplanması gerekmez. (Gelir İdaresi Başkanlığı-Özelge-Hakedişe ait faturada, daha önce alınan yabancı para cinsinden avans tutarının Türk Lirası karşılığının hesaplanmasında esas alınacak döviz kuru hk.) Dönem Sonunda Kur Artarsa Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? Dönem sonunda ABD doları kurunun 35 TL’ye yükseldiğini varsayalım. Avansın dönem sonu değeri: 100.000 USD × 35 TL = 3.500.000 TL Kur farkı zararı: 3.500.000 TL − 3.200.000 TL = 300.000 TL HesapBorçAlacak656 Kambiyo Zararları300.000 TL340 Alınan Sipariş Avansları300.000 TL Bu kayıt sonucunda: 340 hesap 3.500.000 TL’ye yükselir. 300.000 TL kambiyo zararı ticari bilanço kârını azaltır. Finansman gider kısıtlaması şartları varsa bu tutar finansman gideri havuzuna dahil edilir. GİB’in özelge görüşü, alınan sipariş avansına ait bu kambiyo zararının finansman gider kısıtlamasında dikkate alınması gerektiği yönündedir. Kur Düşerse Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? Avansın değerlemesinde kur düşmüşse şirket lehine kambiyo kârı oluşur. Örneğin avans 3.500.000 TL olarak kayıtlıyken değerleme tutarı 3.400.000 TL’ye düşmüşse: HesapBorçAlacak340 Alınan Sipariş Avansları100.000 TL646 Kambiyo Kârları100.000 TL Kambiyo kârı finansman gider kısıtlamasına konu edilmez. Ancak aynı yabancı kaynağa ilişkin olarak aynı hesap dönemi içinde oluşan kur farkı gelir ve giderleri mahsuplaştırılabilir; net kur farkı zararı kalması halinde bu net tutar finansman gider kısıtlamasına dahil edilir. Farklı yabancı kaynaklara ait finansman gelir ve giderlerinin topluca birbirinden mahsup edilmesi ise mümkün değildir. Finansman Gider Kısıtlaması Nasıl Hesaplanır? Hesaplama beş aşamada yapılır. 1. Toplam yabancı kaynak belirlenir Kısa vadeli yabancı kaynaklar + Uzun vadeli yabancı kaynaklar 2. Öz kaynak tutarı belirlenir Finansman gider kısıtlaması öncesindeki Vergi Usul Kanunu bilançosundaki öz kaynak tutarı esas alınır. 3. Aşan yabancı kaynak hesaplanır Toplam yabancı kaynak − Öz kaynak 4. Aşan kısma isabet eden finansman gideri hesaplanır Toplam finansman gideri × Aşan yabancı kaynak / Toplam yabancı kaynak 5. KKEG tutarı bulunur Aşan kısma isabet eden finansman gideri × %10 GİB Tebliğinde de aynı yöntem kullanılmakta; önce öz kaynağı aşan yabancı kaynak oranı, daha sonra bu orana isabet eden finansman giderinin yüzde 10’u hesaplanmaktadır. (Gelir İdaresi Başkanlığı-18 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 1)’NDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ) Ayrıntılı Finansman Gider Kısıtlaması Örneği ABC Madencilik A.Ş.’nin dönem sonu bilanço bilgileri şöyledir: Bilanço kalemiTutarKısa vadeli yabancı kaynaklar15.000.000 TLUzun vadeli yabancı kaynaklar5.000.000 TLToplam yabancı kaynak20.000.000 TLÖz kaynak12.000.000 TLÖz kaynağı aşan yabancı kaynak8.000.000 TL Aşan yabancı kaynak oranı: 8.000.000 / 20.000.000 = %40 Dönemin finansman giderleri: Finansman gideriTutarBanka kredisi faizleri500.000 TLSatıcı hesaplarından doğan kur farkı zararı200.000 TLAlınan sipariş avansı kur farkı zararı300.000 TLToplam finansman gideri1.000.000 TL Aşan yabancı kaynağa isabet eden finansman gideri: 1.000.000 TL × %40 = 400.000 TL Finansman gider kısıtlaması: 400.000 TL × %10 = 40.000 TL HesaplamaTutarToplam finansman gideri1.000.000 TLAşan yabancı kaynak oranı%40Aşan kısma isabet eden finansman gideri400.000 TLKısıtlama oranı%10KKEG40.000 TL Bu örnekte alınan sipariş avansına ait 300.000 TL kur zararının KKEG hesabına etkisi: 300.000 TL × %40 × %10 = 12.000 TL Dolayısıyla avans kur zararının tamamının yüzde 10’u olan 30.000 TL değil, aşan yabancı kaynak oranına isabet eden kısmının yüzde 10’u olan 12.000 TL, toplam KKEG’nin avans kaynaklı bölümüdür. Yabancı Kaynak Öz Kaynağı Aşmıyorsa Ne Olur? Şirketin: Toplam yabancı kaynakları 10.000.000 TL, Öz kaynakları 12.000.000 TL, Alınan sipariş avansına ait kur zararı 500.000 TL olsa bile yabancı kaynaklar öz kaynakları aşmadığı için finansman gider kısıtlaması uygulanmaz. KalemTutarToplam yabancı kaynak10.000.000 TLÖz kaynak12.000.000 TLAşan yabancı kaynak0 TLFinansman gider kısıtlaması0 TL Kur zararı genel şartlarla ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınır; KVK 11/1-i kapsamında ilave KKEG hesaplanmaz. Avansın Kendisi Yüzde 10 Kısıtlamaya Tabi midir? Hayır. Finansman gider kısıtlaması yabancı kaynağın ana para tutarı üzerinden hesaplanan bir vergi değildir. 340 Alınan Sipariş Avansları bakiyesi: Yabancı kaynak toplamına dahil edilir. Aşan yabancı kaynak oranını etkiler. Ancak ana para bakiyesi doğrudan KKEG yapılmaz. Kısıtlamaya tabi olan, bu yabancı kaynağa ilişkin olarak oluşan kur farkı zararı ve benzeri finansman gideridir. KalemFinansman gider kısıtlamasındaki durumuAlınan avansın ana parasıGider değildir340 hesap bakiyesiYabancı kaynak toplamına dahildirKur farkı zararıFinansman gideri havuzuna dahil edilirKur farkı kârıKısıtlamaya tabi değildirTeslim sonrası satış hasılatıFinansman gideri değildirAvansın iadesiİade tutarı gider değildir; kur farkı ayrıca değerlendirilir Faizsiz Alınan Avanslar da Kapsama Girer mi? Evet. Avans nedeniyle müşteriye faiz ödenmemesi, 340 hesabın yabancı kaynak niteliğini ortadan kaldırmaz. Finansman gider kısıtlamasının uygulanabilmesi için yabancı kaynağın mutlaka banka kredisi veya faizli borç olması gerekmez. Alınan avansın kendisi faizsiz olsa bile: Bilançoda yabancı kaynak olarak yer alır. Kur değerlemesinden zarar doğarsa bu zarar finansman gideri kabul edilir. Diğer şartlarla birlikte kısıtlama hesabına girer. Özelgede, avansların işletmeye finansman imkânı sağlaması yeterli görülmüş ve hangi amaçla verildiğinin sonucu değiştirmediği belirtilmiştir. İhracat Avansı Olması Sonucu Değiştirir mi? Hayır. Avansın yurt dışındaki müşteriden alınması ve ileride ihracat teslimine mahsup edilecek olması, finansman gider kısıtlaması bakımından özel bir istisna sağlamaz. Özelge doğrudan maden ihracatı nedeniyle yabancı müşterilerden alınan dövizli sipariş avansları için verilmiştir. Buna rağmen avans kur zararının kısıtlama kapsamında olduğu kabul edilmiştir. Avans türüFinansman gider kısıtlamasıYurt içi müşteriden TL avansKur farkı yoktur; bakiye yabancı kaynaktırYurt içi müşteriden dövizli avansKur zararı oluşursa kapsama girebilirYabancı müşteriden ihracat avansıKur zararı oluşursa kapsama girerHizmet ihracı avansıAynı esaslar geçerlidirFaizsiz avansYabancı kaynak niteliği devam eder Mal Teslim Edildiğinde Avans Nasıl Kapatılır? Avansın tamamının 100.000 ABD dolarlık ihracat bedeline ait olduğunu ve fatura tarihinde kurun 36 TL olduğunu varsayalım. Fatura tarihindeki satış bedeli: 100.000 USD × 36 TL = 3.600.000 TL Avans daha önce 3.500.000 TL olarak değerlenmişse, teslim tarihine kadar oluşan 100.000 TL ilave kambiyo zararı önce kaydedilir: HesapBorçAlacak656 Kambiyo Zararları100.000 TL340 Alınan Sipariş Avansları100.000 TL Ardından ihracat faturasıyla avans kapatılır: HesapBorçAlacak340 Alınan Sipariş Avansları3.600.000 TL601 Yurt Dışı Satışlar3.600.000 TL Dövizli satış faturasında bedelin Türk lirası karşılığının belirlenmesinde satış veya fatura tarihindeki kur esas alınır. Daha önce alınan avansın bulunması, toplam satış bedelinin fatura tarihindeki kur üzerinden hasılat kaydedilmesi gereğini değiştirmez. (Gelir İdaresi Başkanlığı-Özelge) Avans Satış Bedelinin Bir Kısmını Karşılıyorsa Nasıl Kayıt Yapılır? İhracat bedelinin 150.000 ABD doları, alınan avansın ise 100.000 ABD doları olduğunu varsayalım. Fatura tarihindeki kur 36 TL’dir. (150.000 USD x 36 = 5.400.000 TL) AçıklamaTutarToplam ihracat bedeli5.400.000 TLAvansla karşılanan bölüm3.600.000 TLKalan müşteri alacağı1.800.000 TL HesapBorçAlacak340 Alınan Sipariş Avansları3.600.000 TL120 Alıcılar1.800.000 TL601 Yurt Dışı Satışlar5.400.000 TL Kalan 50.000 ABD dolarlık alacak, tahsil edilinceye kadar VUK 280 kapsamında değerlenmeye devam eder. Avans İade Edilirse Kur Farkı Ne Olur? Siparişin iptal edilmesi ve avansın müşteriye iade edilmesi halinde, iade tarihine kadar avans hesabının kur değerlemesi yapılmalıdır. Örneğin: Avansın kayıtlı değeri: 3.500.000 TL İade tarihindeki değeri: 3.700.000 TL ise 200.000 TL kur farkı zararı oluşur. HesapBorçAlacak656 Kambiyo Zararları200.000 TL340 Alınan Sipariş Avansları200.000 TL İade kaydı: HesapBorçAlacak340 Alınan Sipariş Avansları3.700.000 TL102 Bankalar3.700.000 TL İade nedeniyle oluşan net kambiyo zararı da yabancı kaynağın kullanımına ve süresine bağlı olduğundan, özelgedeki yaklaşım çerçevesinde finansman gider kısıtlaması hesabında dikkate alınmalıdır. Aynı Avansa Ait Kur Kârı ile Kur Zararı Mahsup Edilebilir mi? Aynı yabancı kaynağa ilişkin olarak bir hesap dönemi içinde oluşan kur farkı gelir ve giderleri mahsuplaştırılabilir. Örneğin aynı avans için: Dönem içi hareketTutarBirinci geçici vergi döneminde kur zararı200.000 TLİkinci geçici vergi döneminde kur kârı80.000 TLAynı hesap dönemindeki net kur zararı120.000 TL Yıllık finansman gider kısıtlaması hesabında aynı kaynağa ilişkin net 120.000 TL kur zararı dikkate alınabilir. Bununla birlikte örneğin banka kredisine ait kur kârının, müşteri avansına ait kur zararından genel olarak mahsup edilmesi mümkün değildir. Tebliğ yalnızca aynı yabancı kaynağa ilişkin ve aynı hesap dönemi içindeki kur farklarının netleştirilmesine izin vermektedir. Geçici Vergi Dönemlerinde Hesaplama Yapılır mı? Evet. Finansman gider kısıtlamasına tabi mükellefler, her geçici vergi dönemi sonunda düzenlenen Vergi Usul Kanunu bilançosuna göre yabancı kaynak ve öz kaynak karşılaştırması yapmalıdır. Yıllık hesaplamada ise: Normal hesap dönemine tabi şirketlerde 31 Aralık bilançosu, Özel hesap dönemine tabi şirketlerde özel hesap döneminin son günü bilançosu esas alınır. 2026 yılında kurum geçici vergi dönemleri itibarıyla da finansman gider kısıtlamasının dikkate alınması gerekir. GİB’in 2026 vergi takviminde kurum geçici vergi beyanları dönemler itibarıyla ayrıca yer almaktadır. Geçici Vergide Hesaplanan KKEG ile Yıllık Hesaplama Aynı Olmak Zorunda mıdır? Hayır. Her geçici vergi döneminin sonundaki: Yabancı kaynak, Öz kaynak, Finansman gideri, Kur farkı geliri ve zararı farklı olabileceğinden kısıtlama tutarı da değişebilir. Yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplama 31 Aralık bilançosu ve hesap döneminin tamamına ait finansman giderleri üzerinden yeniden yapılır. Geçici vergi dönemlerinde hesaplanan tutarlar yıllık sonuç için sabit ve nihai bir KKEG tutarı oluşturmaz. Yatırımın Maliyetine Eklenen Kur Farkları Kapsama Girer mi? Hayır. Kurumlar Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Genel Tebliği uyarınca yatırımın maliyetine eklenen yabancı kaynak giderleri finansman gider kısıtlamasının dışında tutulmuştur. Yatırım kavramı bu uygulamada, kullanılmaya hazır hale gelinceye kadar yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenenler dahil olmak üzere amortismana tabi iktisadi kıymetleri ifade etmektedir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Ancak alınan müşteri avansına ait kur farkının doğrudan yatırım maliyetine eklenmesi olağan bir uygulama değildir. Böyle bir ilişki kurulacaksa: Avans ile yatırım arasındaki doğrudan bağlantı, Maliyet bedeli hükümleri, Muhasebe politikası, Zorunlu veya ihtiyari aktifleştirme şartları ayrıca incelenmelidir. Verilen Sipariş Avansları da Aynı Şekilde Değerlendirilir mi? Hayır. Alınan ve verilen sipariş avansları bilanço yönünden farklıdır. Avans türüBilanço niteliğiAlınan sipariş avansıYabancı kaynakVerilen sipariş avansıVarlıkAlınan avansın kur zararıÖzelgeye göre finansman gideriVerilen avansın kur zararıAvansın ve edinilecek kıymetin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir Verilen avansın kendisi yabancı kaynak değildir. Ancak verilen avans banka kredisiyle finanse edilmişse, kullanılan krediye ait faiz ve kur farkları finansman gider kısıtlamasına ayrıca girebilir. KKEG İçin Muhasebe Kaydı Yapılması Gerekir mi? Finansman gider kısıtlaması nedeniyle oluşan KKEG, ticari muhasebe giderinin kayıtlardan çıkarılması anlamına gelmez. Örnekteki 300.000 TL kambiyo zararı 656 hesapta gider olarak kalır. Finansman gider kısıtlaması sonucunda hesaplanan tutar: Kurumlar vergisi beyannamesinde KKEG olarak matraha ilave edilir. İstenirse yardımcı veya 9’lu nazım hesaplarda takip edilir. Ticari gelir tablosundaki 656 hesap azaltılmaz. Bu nedenle finansman gider kısıtlaması ticari bilanço kârı ile mali kâr arasında sürekli bir fark oluşturur. Finansman Gider Kısıtlaması Kontrol Tablosu KontrolEvet/HayırŞirket bilanço esasına göre defter tutuyor mu?Finansman gider kısıtlamasından istisna bir kurum mu?Toplam yabancı kaynak öz kaynağı aşıyor mu?340 Alınan Sipariş Avansları toplam yabancı kaynağa dahil edildi mi?Dövizli avanslar dönem sonunda değerlendi mi?Avans kur farkı zararları finansman gideri havuzuna alındı mı?Aynı avansa ait kur kârı ve zararı doğru netleştirildi mi?Farklı kaynaklara ait kur gelirleri yanlışlıkla mahsup edildi mi?Yatırım maliyetine eklenen giderler ayrıştırıldı mı?Aşan yabancı kaynak oranı doğru hesaplandı mı?Kısıtlama oranı yüzde 10 olarak uygulandı mı?KKEG kurumlar vergisi beyannamesine eklendi mi?Geçici vergi ve yıllık hesaplamalar ayrı yapıldı mı? Uygulamada En Çok Yapılan Hatalar Hatalı uygulamaDoğru yaklaşımAlınan avansı borç saymamak340 hesap yabancı kaynaktırFaizsiz avansı kısıtlama dışında görmekFaiz bulunmasa da avans yabancı kaynaktırKur zararının doğrudan yüzde 10’unu KKEG yapmakÖnce aşan yabancı kaynak oranı uygulanmalıdırAvansın ana para tutarının yüzde 10’unu KKEG yapmakKısıtlama ana paraya değil finansman giderine uygulanırİhracat avansını otomatik istisna saymakİhracat avansı için özel istisna yokturYabancı kaynak öz kaynağı aşmadığı halde KKEG hesaplamakAşım yoksa kısıtlama yokturBütün kur kârlarını bütün kur zararlarından düşmekSadece aynı kaynağa ait kur farkları netleştirilebilir340 hesabı yabancı kaynak toplamına almamakKısa vadeli yabancı kaynaklara dahil edilmelidirKur farkını değerlememekDövizli avans borç olarak dönem sonunda değerlenirAvans tahsilinde hasılat ve KDV kaydetmekTeslim veya hizmet gerçekleşmeden vergiyi doğuran olay oluşmazKKEG nedeniyle 656 hesabı azaltmakTicari gider kaydı korunur, KKEG beyannamede eklenirGeçici vergi hesabını yıllık dönemde aynen kullanmakYıllık bilanço üzerinden yeniden hesaplama yapılır Sık Sorulan Sorular 340 Alınan Sipariş Avansları yabancı kaynak toplamına dahil edilir mi? Evet. Finansman gider kısıtlamasında yabancı kaynak, bilançodaki kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların toplamıdır. 340 hesap kısa vadeli yabancı kaynaklar içinde yer aldığından karşılaştırmaya dahil edilir. Alınan sipariş avansına ait kambiyo zararı finansman gideri midir? GİB’in 08.12.2022 tarihli özelge görüşüne göre evet. Avans işletmeye finansman imkânı sağladığı için avansın kur değerlemesinden doğan zarar finansman gider kısıtlamasında dikkate alınmalıdır. Kur zararının tamamının yüzde 10’u KKEG midir? Hayır. Önce yabancı kaynakların öz kaynakları aşan kısmının toplam yabancı kaynaklara oranı hesaplanır. Finansman giderlerinin bu orana isabet eden bölümünün yüzde 10’u KKEG yapılır. Yabancı kaynaklar öz kaynakların altındaysa kur zararı kısıtlanır mı? Hayır. Finansman gider kısıtlaması yalnızca yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde uygulanır. Avans faizsiz alınmışsa sonuç değişir mi? Hayır. Özelgeye göre avansın faizsiz olması veya hangi ticari amaçla alınması yabancı kaynak niteliğini değiştirmez. İhracat amacıyla alınan avanslar kapsam dışında mıdır? Hayır. Özelge doğrudan ihracat nedeniyle alınan dövizli avanslara ilişkindir ve kur zararının kısıtlama hesabına dahil edilmesi gerektiği yönündedir. Avans tahsil edildiğinde fatura düzenlenir mi? Salt avans tahsilatı mal teslimi veya hizmet ifası değildir. Bu nedenle avans aşamasında fatura ve KDV doğmaz. Fatura, teslim veya hizmet gerçekleştiğinde düzenlenir. Aynı avansa ait kur kârı ile zararı mahsup edilebilir mi? Aynı hesap dönemi içinde aynı yabancı kaynağa ilişkin kur farkı kâr ve zararları netleştirilebilir. Net zarar kalırsa bu tutar finansman gider kısıtlamasına dahil edilir. Özelge bütün şirketler için bağlayıcı mıdır? Hayır. Özelgeler VUK 413 kapsamında talepte bulunan mükellefin sunduğu olay ve bilgilere göre verilir. Diğer mükellefler açısından kanun veya genel tebliğ niteliğinde değildir; ancak Gelir İdaresinin konuya ilişkin yaklaşımını gösterir. Sonuç Döviz cinsinden alınan sipariş avansları, bilançoda yabancı kaynak niteliğindedir. Avansın 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenmesi, bu tutarın finansman gider kısıtlamasındaki toplam yabancı kaynak hesabına dahil edilmesini gerektirir. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 08.12.2022 tarihli özelge görüşüne göre: Alınan sipariş avansları işletmeye finansman imkânı sağlar. Avanslar işletme açısından borç niteliğindedir. Dövizli avansların değerlemesinden doğan kambiyo zararları finansman gideri niteliğindedir. Finansman gider kısıtlamasının diğer şartları varsa bu zararlar hesaplamaya dahil edilir. Bununla birlikte avansa ait kur zararının tamamının doğrudan yüzde 10’u KKEG yapılmaz. Öncelikle: Toplam yabancı kaynak belirlenir. Öz kaynakla karşılaştırılır. Öz kaynağı aşan yabancı kaynak oranı hesaplanır. Finansman giderlerinin aşan kısma isabet eden bölümü bulunur. Bu tutarın yüzde 10’u KKEG olarak matraha eklenir. Yabancı kaynakların öz kaynakları aşmaması halinde, avans kur zararı bulunsa dahi finansman gider kısıtlaması uygulanmaz. Ancak 340 hesap, tek başına yabancı kaynak toplamını artırarak şirketin kısıtlama kapsamına girmesine veya kısıtlama oranının yükselmesine neden olabilir. Yasal Dayanak Tablosu MevzuatMadde veya bölümKonu5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 6Safi kurum kazancının tespiti5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 11/1-iFinansman gider kısıtlaması193 sayılı Gelir Vergisi KanunuMadde 40Ticari kazançtan indirilebilecek giderler213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 175Muhasebe usul ve esasları213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 262Maliyet bedeli213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 280Yabancı paralar ile dövizli alacak ve borçların değerlemesi213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 413Özelge düzeni3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıİlgili düzenlemeFinansman gider kısıtlaması oranının yüzde 10 olarak belirlenmesi1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel TebliğiBölüm 11.13Finansman gider kısıtlamasıAynı TebliğBölüm 11.13.1Kapsama giren mükelleflerAynı TebliğBölüm 11.13.2Kısıtlamanın uygulanacağı dönemAynı TebliğBölüm 11.13.4Kapsama giren gider ve maliyet unsurlarıAynı TebliğBölüm 11.13.8Finansman gelirleri ve kur farklarının netleştirilmesi1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği340 Alınan Sipariş AvanslarıGelecekte yapılacak teslim ve hizmetler için alınan avansların izlenmesiTekdüzen Hesap Planı646 Kambiyo KârlarıDövizli işlemlerden doğan kur kârlarıTekdüzen Hesap Planı656 Kambiyo ZararlarıDövizli işlemlerden doğan kur zararlarıAnkara Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi08.12.2022 tarih ve E-38418978-125[6-2021/21-İ]-573035Alınan sipariş avansına ait kambiyo zararının finansman gider kısıtlamasıİstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi22.06.2022 tarih ve 11395140-105[VUK-1-21647]-704173Dövizli avansların değerlemesi ve fatura tarihindeki kur uygulaması Özelgeler, Vergi Usul Kanunu’nun 413’üncü maddesi kapsamında talepte bulunan mükellefin bildirdiği olay ve şartlara göre verilir. Diğer mükellefler bakımından İdarenin görüşünü göstermekle birlikte genel düzenleyici işlem niteliğinde değildir. Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Finansman Gider Kısıtlaması Hesaplama Aracı Kaynak: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/28357?utm_source=chatgpt.com Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.