Giriş Avukatlık mesleği, serbest meslek faaliyeti kapsamında yürütülen ve sürekli mesleki faaliyeti gerektiren bir alandır. Ancak bazı durumlarda meslek mensupları, belirli bir süre için mesleki faaliyetlerine ara vermek zorunda kalabilmektedir. Bu durumların başında, vatani görev nedeniyle yapılan askerlik yer almaktadır. Peki, bir avukat askerlik sebebiyle faaliyetini bırakıp sonrasında yeniden işe başladığında, bu süreç “geçici durdurma” mı sayılır, yoksa “işi bırakma” kapsamında mı değerlendirilir? Bu yazıda, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 25.04.2019 tarihli Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi esas alınarak, konunun Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır. İlgili Mevzuat Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri şu şekildedir: Madde 153 – İşe Başlamayı Bildirme:Vergiye tabi ticaret, sanat ve serbest meslek erbabı işe başladığında durumu vergi dairesine bildirmek zorundadır. Madde 155 – Serbest Meslek Erbabında İşe Başlama:Muayenehane, yazıhane, atölye gibi işyerleri açmak, tabela asmak, ilan yapmak veya mesleki teşekküllere kaydolmak, işe başlama sayılır. Madde 160 – İşi Bırakmanın Bildirilmesi:Mükellefler işi bıraktıklarında bu durumu vergi dairesine bildirmek zorundadır. Madde 161 – İşi Bırakmanın Tanımı:Vergiye tabi işlemlerin tamamen sona ermesi işi bırakmadır.Ancak işin geçici olarak durdurulması, işi bırakma sayılmaz. Olayın Özeti Avukat, 27.03.2017 tarihinde faaliyete başlamış, 05.12.2017 tarihinde işi terk etmiş ve belgelerini iptal ettirmiştir. 13.12.2017 tarihinde askerlik görevine başlamış, 13.06.2018 tarihinde terhis olmuş, 11.07.2018 tarihinde yeni ofis açarak yeniden işe başlamıştır. Vergi dairesi, bu süreçte geçen 2018 Ocak–Haziran aylarına ait KDV ve geçici vergi beyannamelerinin verilmesini istemiştir. Avukat ise askerlik nedeniyle faaliyette bulunmadığını belirterek bu talebin hukuka uygun olmadığını ifade etmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Görüşü İdare, yapılan inceleme sonucunda şu değerlendirmeyi yapmıştır: Mükellef, işi bırakma bildirimini zamanında yapmış, Serbest meslek makbuzlarını iptal ettirmiş, Vergi dairesi tarafından yoklama ile işin terk edildiği tespit edilmiştir. Buna rağmen, ilk mükellefiyetin kapatıldığı 04.12.2017 ile yeniden açıldığı 11.07.2018 tarihleri arasındaki süre, “geçici durdurma” olarak değerlendirilemez.Çünkü iş tamamen sona erdirilmiş, fiilen faaliyet durmuştur. Bu nedenle, bu süre “işi bırakma” kapsamında değerlendirilmiş ve askerlikte geçen dönemin vergi mükellefiyetinin devam ettiği bir dönem olarak kabul edilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç Gelir İdaresi Başkanlığı, olayın tüm koşullarını dikkate alarak şu sonuca ulaşmıştır:Askerlik nedeniyle mesleğe ara verilmiş olsa dahi, işin tamamen terk edilip belgelerin iptal edilmesi, işyeri kapatılması ve vergi dairesince durumun tespiti gibi işlemler yapıldığı için, bu durum geçici ara değil, işi bırakma olarak kabul edilmelidir. Dolayısıyla, askerlik süresine ilişkin KDV veya geçici vergi beyannamesi verilmesine gerek bulunmamaktadır. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler İşi bırakma bildirimi mutlaka yasal sürede yapılmalıdır. Kullanılmayan serbest meslek makbuzları iptal edilmelidir. Vergi dairesi yoklamasıyla işin terk edildiği tespit edilmelidir. Askerlik dönüşünde yeniden işe başlanması halinde, yeni bir mükellefiyet tesis edilmelidir. Baro kaydı dondurulmuş olsa bile, fiilen mesleki faaliyet yürütülmemesi gerekir. Sonuç Değerlendirmesi Askerlik görevi, anayasal bir yükümlülük olmakla birlikte, vergisel açıdan işin tamamen sona erdirilmesi durumunda “geçici durdurma” olarak nitelendirilemez. Bu nedenle, işi bırakma bildirimiyle mükellefiyet sona ermiş olur ve askerlikte geçen sürede beyannamelerin verilmesi zorunlu değildir. Ancak dönüşte yeniden işe başlama bildirimi verilmesiyle mükellefiyet yeniden tesis edilir. Soru – Cevap Tablosu SoruCevapAvukat askerlikte iken vergi mükellefiyeti devam eder mi?Hayır, iş tamamen terk edilip bildirimi yapılmışsa mükellefiyet sona erer.Askerlik nedeniyle faaliyetine ara veren avukat, geçici durdurma sayılır mı?Hayır, iş tamamen bırakılmışsa geçici değil, kesin terk sayılır.İşi bırakma bildirimi yapılmazsa ne olur?Vergi mükellefiyeti devam eder ve beyanname verme yükümlülüğü sürer.Askerlik sonrası yeniden işe başlayan avukat ne yapmalıdır?Yeniden işe başlama bildirimi vererek yeni mükellefiyet tesis ettirmelidir.Baro kaydı dondurulmazsa vergi mükellefiyeti devam eder mi?Hayır, fiilen faaliyet yoksa ve iş terk bildirimi yapılmışsa devam etmez.İşi terk eden serbest meslek erbabı belgelerini ne yapmalıdır?Kullanılmamış belgelerini iptal ettirmelidir.Askerlikte geçen süreye ilişkin KDV beyannamesi verilmesi gerekir mi?Hayır, faaliyetin durduğu dönemde beyanname verilmez.VUK 161. maddeye göre geçici durdurma nedir?İşlerin kısa süreyle durması, tamamen bırakılmaması durumudur.Askerlik dönüşünde aynı adreste işe başlanabilir mi?Evet, ancak yeni işe başlama bildirimi yapılmalıdır.Bu konuda Gelir İdaresi’nin görüşü nedir?Askerlik süresinin işin geçici durdurulması kapsamında olmadığı yönündedir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.  GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü    Sayı:27192137-105[155-2018/430]-E.2705925.04.2019Konu:Avukatın askerlikten önce işi terk etmesi ve dönüşte yeniden işe başlaması durumunda askerlikte geçen sürenin geçici ayrılma kapsamında olup olmayacağı.      İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun tetkikinden; 27.03.2017 tarihinde iş yeri açarak avukatlık mesleğini yapmaya başladığınız, işlerinizin yolunda gitmemesinden dolayı iş yerinizi tamamen kapatarak 05.12.2017 tarihinde fiilen işi terk ettiğiniz, işi bırakma bildirimini kanunu süresi içerisinde vergi dairesine verdiğiniz ve kullanmakta olduğunuz serbest meslek makbuzlarını iptal ettirdiğiniz, işi terk durumunuzun vergi dairesi yoklama memurlarınca tespit edilerek tutanağa bağlandığı, 13.12.2017 tarihinde vatani görevinizi yapmak üzere askere gittiğiniz, 13.06.2018 tarihinde askerden döndükten sonra yeni bir ofis kiralayarak 11.07.2018 tarihinde yeniden avukatlık yapmak için işe başladığınız, işe başlama bildirimini zamanında vergi dairesine verdiğiniz ve halen faaliyete devam ettiğiniz, ilk mükellefiyetiniz ile ikinci mükellefiyetinizin birbirinin devamı olmadığı, her iki mükellefiyetiniz arasında askerlik süresinden daha uzun bir zaman olduğu, ancak … Vergi Dairesi Müdürlüğünce her iki faaliyetim arasındaki askerde geçen ve geçmeyen sürelerin işi terk kapsamında sayılmayacağının ve fiilen faaliyetimin olmadığı 2018 Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ait KDV beyanlarının ve Geçici Vergi beyanlarının verilmesi gerektiğinin tarafınıza sözlü olarak iletildiğinden bahisle, işi terk etme bildiriminde bulunmanıza, fiilen işinizi terk etmenize ve vergi dairesince durumun tespit edilip tutanak düzenlenmesine rağmen, işi bırakmanızın vergi dairesince kabul edilmemesi ve bahsi geçen dönemlere ait beyanları istemesinde isabet olup olmadığı konusunda Başkanlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; – “İşe Başlamayı Bildirme” başlıklı 153 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Aşağıda yazılı mükelleflerden işe başlıyanlar keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar: 1. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı; 2. Serbest meslek erbabı; 3. Kurumlar Vergisi mükellefleri; 4. Kolektif ve âdi şirket ortaklarıyle komandit şirketlerin komandite ortakları.“, – “Serbest Meslek Erbabında İşe Başlamanın Belirtileri” başlıklı 155 inci maddesinde, “Serbest meslek erbabı için aşağıdaki hallerden her hangi biri “İşe başlama”yı gösterir: 1. Muayenehane, yazıhane, atelye gibi özel iş yerleri açmak; 2. Çalışılan yere tabela, levha gibi mesleki faaliyette bulunulduğunu ifade eden alametleri asmak; 3. Her ne şekilde olursa olsun devamlı olarak mesleki faaliyette bulunduğunu gösteren ilanlar yapmak; 4. Serbest olarak mesleki faaliyette bulunmak üzere mesleki teşekküllere kaydolunmak. Mesleki teşekküllere kaydolunanlardan görevleri veya durumları icabı bilfiil mesleki faaliyette bulunmayacak olanlar bildirmelerinde bu ciheti de açıklarlar.“, – “İşi Bırakmanın Bildirilmesi” başlıklı 160 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, “153 üncü maddede yazılı mükelleflerden işi bırakanlar, keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.“, – “İşi Bırakmanın Tarifi” başlıklı 161 inci maddesinde, “Vergiye tabi olmayı gerektiren muamelelerin tamamen durdurulması ve sona ermesi işi bırakmayı ifade eder. İşlerin her hangi bir sebep yüzünden geçici bir süre için durdurulması işi bırakma sayılmaz.“ hükümlerine yer almaktadır. Ayrıca, mezkûr Kanunun 160 ıncı maddesi gereğince, işlerini terk ettiğini vergi dairesine bildiren mükelleflerce kullanılmamış olarak ellerinde kalan belgelerle ilgili olarak mükellefler ve vergi daireleri tarafından yapılması gereken işlemlere ilişkin açıklamalar 246 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (E) bölümü ile … açıklanmıştır. Bunun yanı sıra, Kanunun 155 inci maddesi uygulamasında, maddede belirtilen işe başlama sayılan hallerden herhangi birinin gerçekleşmiş olması, serbest meslek erbabı bakımından vergi mükellefiyeti tesisi için yeterli olmakla birlikte, sadece mesleki odaya kaydolma şartını sağlayanların görevleri veya durumları icabı fiilen mesleki faaliyette bulunamayacaklarını vergi dairesine bildirmiş olmaları halinde, vergi mükellefiyetleri tesis edilmemektedir. Diğer taraftan, konuya ilişkin olarak, adı geçen Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan 19.09.2018 tarih ve 28189 sayılı yazıda; 27.03.2017 tarihinde işe başladığınız, 04.12.2017 tarihinde işi terk ederek bastırmış olduğunuz belgeleri iptal ettirdiğiniz, mesleki teşekkül (baro) kaydınızın devam ettiği (dondurulmadığı), ancak askerde olacağınız süre içerisinde kendinize görev tevdii edilmemesi talebinde bulunduğunuz, 11.07.2018 tarihinde başka bir adreste tekrar faaliyete başladığınız belirtilmiştir. Buna göre, yukarıda yer verilen düzenleme ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesi neticesinde, ilgili düzenlemeler çerçevesinde yükümlülüklerin yerine getirildiği (işi bırakma bildiriminin verilmesi, kullanılmayan belgelerin iptalinin sağlanması, fiilen mesleki faaliyette bulunmadığınızın vergi dairesince tespit edilmiş olması v.b.) hususları dikkate alındığında, somut durumda, ilk mükellefiyetinizin kapatılma tarihi (04.12.2017) ile ikinci mükellefiyetinizin tesis tarihi (11.07.2018) arasında geçen dönemin, Kanunun 161 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında (işin geçici olarak durdurulması kapsamında) değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim.    (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Yurtdışındaki Grup Şirketinden Alınan Yönetim Danışmanlığı Hizmetlerinde Kur Farkı ve Değerleme Uygulaması E-Faturada Birim Fiyat KDV Dahil Yazılabilir mi? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.