Konunun Genel Çerçevesi Yurt dışında mukim şirketlerden alınan danışmanlık ve benzeri hizmetler karşılığında yapılan ödemelerin Türkiye’de stopaja tabi olup olmadığı, hizmetin niteliği, ifa edildiği yer ve ilgili ülke ile Türkiye arasında yürürlükte bulunan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları dikkate alınarak belirlenmektedir. Bu kapsamda, serbest meslek faaliyeti niteliği taşıyan hizmetlerde vergileme yetkisinin hangi devlete ait olduğu özellikle önem arz etmektedir. Bu yazıda, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelge çerçevesinde, Belçika mukimi bir şirketten alınan hizmetler için kurumlar vergisi stopajı yapılıp yapılmayacağı hususu yalnızca özelgede yer alan olayla sınırlı olarak ele alınmaktadır. Özelgeye Konu Olayın Özeti Özelgeye konu olayda, Türkiye’de mukim bir şirketin Belçika’da ticari faaliyette bulunmak amacıyla şirket kuruluşu için aracılık hizmeti alacağı Belçika mukimi bir firmaya toplam 8.700 Euro ödeme yaptığı belirtilmiştir. Bu tutarın 8.000 Euro’luk kısmı kurulan şirketteki paya isabet eden sermaye tutarı, kalan 700 Euro’luk kısmı ise noter ve diğer şirket kuruluş masraflarına ilişkindir. Belçika’da şirketin fiilen kurulduğu ifade edilmiştir. Şirket tarafından, Belçika’ya gönderilen bu ödemeler üzerinden Türkiye’de kurumlar vergisi stopajı yapılıp yapılmayacağı konusunda tereddüt oluştuğundan, konu hakkında idarenin görüşü talep edilmiştir. Kurumlar Vergisi Mevzuatı Açısından Değerlendirme Kurumlar Vergisi Kanununa göre, kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye’de bulunmayan kurumlar dar mükellefiyet esasına tabi tutulmakta ve yalnızca Türkiye’de elde edilen kazançları üzerinden vergilendirilmektedir. Dar mükellefiyete tabi kurum kazancı kapsamına, Türkiye’de elde edilen serbest meslek kazançları da girmektedir. Aynı Kanunda, dar mükellef kurumlara yapılan serbest meslek kazancı ödemeleri üzerinden, bu ödemeleri yapanlar tarafından kurumlar vergisi kesintisi yapılacağı hüküm altına alınmış ve bu tür ödemelerde stopaj oranı yüzde 20 olarak belirlenmiştir. Ancak bu genel kuralın uygulanması, Türkiye’nin taraf olduğu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ile sınırlandırılabilmektedir. Türkiye – Belçika Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması Kapsamında İnceleme Türkiye ile Belçika arasında yürürlükte bulunan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasında, serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin özel düzenlemeler yer almaktadır. Buna göre, Belçika mukimi bir teşebbüsün serbest meslek faaliyetlerinden elde ettiği gelir, kural olarak yalnızca Belçika’da vergilendirilmektedir. Ancak bu faaliyetlerin Türkiye’de icra edilmesi ve Belçika mukimi teşebbüsün Türkiye’de bir işyerine sahip olması veya faaliyet süresinin herhangi bir 12 aylık dönemde 183 günü aşması halinde, Türkiye’nin de vergileme hakkı doğabilmektedir. Bu durumda dahi, Türkiye’nin vergileme yetkisi yalnızca Türkiye’de icra edilen faaliyetlere veya işyerine atfedilebilen kazançla sınırlıdır. Örnek ile Uygulamanın Açıklanması Türkiye’de faaliyet gösteren Akdeniz Yatırım Danışmanlık Anonim Şirketi, Belçika’da yeni bir ticari yapılanma oluşturmak amacıyla Brüksel Corporate Services SRL unvanlı Belçika mukimi bir firmadan danışmanlık ve şirket kuruluşuna ilişkin destek hizmeti almıştır. Bu kapsamda firmaya gönderilen 8.700 Euro’nun 8.000 Euro’luk kısmı kurulan şirkete sermaye olarak aktarılmış, 700 Euro’luk kısmı ise noter ve kuruluş işlemlerine ilişkin masrafların karşılanması amacıyla ödenmiştir. Belçika mukimi şirket, söz konusu hizmetleri Türkiye’ye gelmeksizin ve tamamen Belçika’da ifa etmiştir. Bu durumda, alınan hizmetler serbest meslek faaliyeti niteliğinde olmakla birlikte, Türkiye’de icra edilen bir faaliyet veya Türkiye’de oluşan bir işyeri bulunmadığından, elde edilen gelir üzerindeki vergileme hakkı yalnızca Belçika’ya aittir. Dolayısıyla, Akdeniz Yatırım Danışmanlık Anonim Şirketi tarafından yapılan ödemeler üzerinden Türkiye’de kurumlar vergisi stopajı yapılması gerekmemektedir. Mukimlik Belgesi ve Tevsik Yükümlülüğü Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması hükümlerinden yararlanılabilmesi için, Belçika mukimi şirketin Belçika’da tam mükellef olduğunu ve tüm dünya kazançları üzerinden bu ülkede vergilendirildiğini gösteren mukimlik belgesinin temin edilmesi gerekmektedir. Bu belgenin, yetkili Belçika makamlarınca düzenlenmiş olması ve Türkçe tercümesinin usulüne uygun şekilde tasdik edilmesi şarttır. Mukimlik belgesinin ibraz edilememesi halinde ise iç mevzuat hükümlerinin uygulanacağı tabiidir. Sonuç Belçika mukimi şirketten alınan ve Türkiye’ye gelinmeksizin yurt dışında ifa edilen şirket kuruluşu ve danışmanlık hizmetleri, serbest meslek faaliyeti kapsamında değerlendirilmekte; ancak Türkiye’de icra edilen bir faaliyet veya işyeri bulunmadığından, bu hizmetler karşılığında yapılan ödemeler üzerinden kurumlar vergisi stopajı yapılması gerekmemektedir. Bu değerlendirme, yalnızca özelgede yer verilen somut olay çerçevesinde geçerlidir. Soru ve Cevap Tablosu SoruCevapBelçika mukimi şirketten alınan hizmetler stopaja tabi midir?Hizmet Türkiye’de ifa edilmezse stopaj yapılmaz.Şirket kuruluş danışmanlığı serbest meslek faaliyeti midir?Evet, serbest meslek faaliyeti olarak kabul edilir.Serbest meslek kazançlarında genel stopaj oranı kaçtır?Yüzde 20’dir.Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması stopajı kaldırabilir mi?Evet, şartlar sağlanırsa kaldırabilir.Hizmet Belçika’da ifa edilirse vergileme hakkı kime aittir?Belçika’ya aittir.Türkiye’nin vergileme hakkı ne zaman doğar?Türkiye’de işyeri oluşursa veya 183 gün aşılırsa.Sermaye olarak gönderilen tutar stopaja tabi midir?Hayır, sermaye ödemesi stopaja tabi değildir.Kuruluş masrafları için yapılan ödemeler stopaj gerektirir mi?Hayır, bu olayda gerektirmez.Mukimlik belgesi neden önemlidir?Anlaşma hükümlerinden yararlanmak için gereklidir.Mukimlik belgesi ibraz edilmezse ne olur?İç mevzuat hükümleri uygulanır. ÖRNEK ÖZELGE T.C.HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞIGelir İdaresi BaşkanlığıAntalya DefterdarlığıGelir Kanunları Grup Müdürlüğü Sayı :E-49327596-125[GVK.ÖZ.2022.203]-271204 24.09.2024Konu :Belçika mukimi şirketten alınan hizmetler için kurumlar vergisi stopajı yapılıp yapılmayacağı. 24.09.2024 İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Belçika’da ticari faaliyet yapmak amacıyla şirket kurmak içinaracılık yapacak olan … ünvanlı firmaya 8.700 Euro gönderdiğinizi, göndermiş olduğunuz tutarın 8.000Euro’sunun şirketteki payınıza isabet eden sermaye tutarı olup, kalan 700 Euro’nun ise noter ve diğerşirket kuruluş masrafları için gönderildiğini ve … ünvanlı şirketin kurulduğunu belirterek, şirket kurmakamacı ile Belçika’ya göndermiş olduğunuz ödemeler üzerinden stopaj yapıp yapmayacağınız hakkındaBaşkanlığımız görüşü talep edilmektedir. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; birinci maddedesayılı kurumlardan kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye’de bulunmayanların, sadece Türkiye’deelde ettikleri kazançları üzerinden vergilendirileceği hükme bağlanmış, üçüncü fıkrasında ise darmükellefiyet mevzuuna giren kurum kazancının hangi kazanç ve iratlardan oluştuğu belirtilmiştir. Anılanmaddenin üçüncü fıkrasının (c) bendinde Türkiye’de elde edilen serbest meslek kazançlarının, (e)bendinde de Türkiye’de elde edilen diğer kazanç ve iratların dar mükellefiyette kurum kazancı olarakvergilendirileceği hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun’un 30’uncu maddesinde, dar mükellefiyete tabi kurumların maddede bentler halindesayılan kazanç ve iratları üzerinden, bu kazanç ve iratları avanslar da dahil olmak üzere nakden veyahesaben ödeyen veya tahakkuk ettirenler tarafından kurumlar vergisi kesintisi yapılacağı belirtilmiş olup,maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, serbest meslek kazançlarından nakden veya hesaben ödenenveya tahakkuk ettirilen bedeller üzerinden kurumlar vergisi kesintisi yapılacağı hükme bağlanmıştır. Vergikesintisi oranları, 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca 03.02.2009 tarihinden itibaren,serbest meslek kazançlarından %20 olarak belirlenmiştir. ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMASI YÖNÜNDEN: Türkiye Cumhuriyeti ile Belçika Krallığı Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde ÇifteVergilendirmeyi Önleme Anlaşması 01/01/1992 tarihinden itibaren uygulanmakta olup söz konusuAnlaşmanın “Serbest Meslek Faaliyetleri” başlıklı 14 üncü maddesinin 2 nci ve 3 üncü fıkrasında; “2.Bir Akit Devlet teşebbüsünün serbest meslek faaliyetleri veya benzer nitelikdeki diğer faaliyetlerdolayısıyla elde ettiği gelir, yalnız bu Devlette vergilendirilebilecektir. Bununla beraber, eğer bufaaliyetler diğer Devlette icra edilirse ve (a) Teşebbüs, bu faaliyetleri icra etmek üzere bu diğer Devlette bir işyerine sahip olursa veya (b) Faaliyetlerin icra edildiği süre veya süreler, herhangi bir kesintisiz 12 aylık dönemde toplam183 günü aşarsa, sözkonusu gelir, aynı zamanda bu diğer Akit Devlette de vergilendirilebilir Böyle bir durumda olayına göre, ya yalnızca sözkonusu işyerine atfedilebilen gelir ya da yalnızcabu diğer Devlette icra edilen faaliyetlere atfedilebilen gelir, bu diğer Devlette vergilendirilebilir. Her ikidurumda da bu teşebbüs, sözkonusu gelir dolayısıyla bu diğer Akit Devlette 7 nci madde hükümlerinegöre vergilendirilmeyi, yani sözkonusu gelir bu diğer Devlette bulunan bir işyerine atfedilebilirmiş gibivergilendirilmeyi tercih edebilir. Bu tercih bu diğer Devletin sözkonusu gelir üzerinden tevkifat suretiylevergi alma hakkını etkilemiyecektir. 3.”Serbest meslek faaliyetleri” terimi, özellikle bağımsız olarak yürütülen bilimsel, edebi, artistik,eğitici ve öğretici faaliyetleri, bunun yanısıra, doktorların, avukatların, mühendislerin, mimarların,dişçilerin, muhasebecilerin bağımsız faaliyetlerini ve özel mesleki bilgi ve maharet gerektiren diğerfaaliyetleri kapsamına alır.” hükümleri yer almaktadır. Buna göre Belçika mukimi şirketin sunduğu hukuki danışmanlık hizmetleri, şirket formları hakkındadanışmanlık, şirket kuruluş sürecinde yardım hizmetlerinin serbest meslek faaliyeti niteliğinde kabuledilmesi gerekmekte olup, Belçika mukimi tüzel kişinin Türkiye’ye gelmeksizin Belçika’da icra edeceğiserbest meslek faaliyetleri veya benzer nitelikteki diğer faaliyetler dolayısıyla elde edeceği gelirivergileme hakkı yalnızca Belçika’ya aittir. Diğer taraftan, Belçika mukimi şirketin söz konusu hizmeti, Türkiye’de, bir işyeri vasıtasıyla veyaherhangi bir kesintisiz 12 aylık dönemde toplam 183 günden fazla sürede icra etmesi durumunda,Türkiye’nin de bu işyerine ya da Türkiye’de icra edilen hizmete atfedilebilen miktarla sınırlı olmak üzereelde edilen kazancı vergilendirme hakkı olacaktır. 26.09.2017 tarihli ve 30192 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 4Seri No.lu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Genel Tebliğinde serbest meslek faaliyetlerindenelde edilen kazançların vergilendirilmesi ile ilgili ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Buna göre, hizmetinTürkiye’de ifa edilmesine karşın Anlaşma hükümlerine göre Türkiye’nin vergi alma yetkisininoluşmadığının açıkça tespitine bağlı olarak, Tebliğin ekinde yer alan 1 ve 2 no.lu formlar ibraz edilmeksuretiyle yapılacak ödemeler üzerinden tevkifat yapılmayacaktır. Hizmetin Türkiye’ye gelmeksizinsunulması durumunda ise tevkifat yapılmayacak olmakla birlikte ayrıca Tebliğin ekinde yer alan 1 ve 2no.lu formların doldurulmasına gerek bulunmamaktadır. Anlaşmanın Türkiye’ye vergi alma hakkı tanıdığı durumlarda, serbest meslek faaliyetlerikarşılığında Türkiye’den elde edilen kazançlar, Anlaşmanın “Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi”ne ilişkin23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi gereğince Belçika’da vergilendirilecek gelirden istisnaedilecektir. Anlaşma hükümlerinin iç mevzuata göre değişiklik getirdiği durumlarda, Anlaşma hükümlerindenyararlanabilmek için söz konusu Belçika teşebbüsünün Belçika’da tam mükellef olduğunun ve tüm dünyakazançları üzerinden bu ülkede vergilendirildiğinin Belçika yetkili makamlarından alınacak bir belge(mukimlik belgesi) ile kanıtlanması ve bu belgenin aslı ile birlikte Türkçe tercümesinin Noterce veyaBelçika’daki Türk Konsolosluklarınca tasdik edilen bir örneğinin vergi sorumlularına veya ilgili vergidairesine ibraz edilmesi gerekmektedir. Mukimlik belgesinin ibraz edilememesi durumunda ise ilgiliAnlaşma hükümleri yerine iç mevzuat hükümlerimizin uygulanacağı tabiidir. Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Ar-Ge Girişim Sermayesi Fonuna Aktarılmayan İstisna Kazançların Vergisel Sonuçları Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.