Türkiye’de faaliyet gösteren birçok dernek, taşınır ve taşınmaz mal varlığına sahiptir. Ancak bu varlıkların muhasebeleştirilmesi sırasında amortisman ayrılıp ayrılmayacağı, gelir tablosu ile nasıl ilişkilendirileceği gibi konular zaman zaman kafa karıştırıcı olabilmektedir. Özellikle vergi mükellefiyeti bulunmayan derneklerin amortisman uygulaması konusunda nasıl hareket etmesi gerektiği sıkça araştırılan konulardan biridir. Bu yazıda, bilanço usulüne göre defter tutan fakat iktisadi işletmesi bulunmayan derneklerin amortisman uygulamasına ilişkin vergisel durumunu açıklıyoruz. Vergi mükellefi olmayan ve sadece stopaj yönünden sorumlu olan derneklerin, taşınır ve taşınmaz malları için amortisman ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak iktisadi işletme kurulması durumunda bu yükümlülükler geçerli hale gelir. Derneklerin muhasebe uygulamaları, vergi mevzuatından çok Dernekler Kanunu’na göre şekillenmelidir. Derneklerin Vergisel Statüsü ve Amortisman Uygulaması 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre, vergi mükelleflerinin belirli defterleri tutma, belgeleri düzenleme ve bazı kıymetleri amortismana tabi tutma yükümlülüğü vardır. Ancak bu yükümlülükler yalnızca vergi mükellefi olan kurumlar için geçerlidir. Eğer bir dernek herhangi bir iktisadi işletmeye sahip değilse, yani ticari kazanç elde etmiyorsa ve sadece gelir vergisi stopaj mükellefiyeti bulunuyorsa, bu derneğin Vergi Usul Kanunu kapsamında amortisman ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bilanço Usulüyle Defter Tutmak Amortisman Zorunluluğu Getirir mi? Bazı dernekler, muhasebe sistemini bilanço esasına göre kurmuş olabilir. Ancak bu durum, derneğe amortisman uygulamasını zorunlu kılmaz. Çünkü amortisman uygulaması, vergiye tabi kazanç hesaplanırken değer düşüklüğünü dikkate almak amacıyla geliştirilmiş bir muhasebe tekniğidir. Vergi mükellefiyeti olmayan kurumların bu teknikten faydalanması zorunlu değil, isteğe bağlıdır. Dernekler İlk İktisapta Giderleştirme Yapabilir mi? Vergi mükellefi olmayan dernekler için, taşınır veya taşınmaz malların ilk alımında giderleştirme veya doğrudan gelir tablosuna kaydetme gibi işlemler vergi mevzuatı kapsamında düzenlenmemiştir. Bu nedenle bu tür kayıtlar için vergi mevzuatına değil, Dernekler Kanunu ve buna ilişkin ikincil düzenlemelere başvurulmalıdır. Dernek İktisadi İşletme Kurarsa Ne Olur? Eğer dernek ileride bir iktisadi işletme kurar veya ticari nitelikte bir faaliyete başlarsa, bu durumda vergi mükellefiyeti başlayacaktır. Bu durumda, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca defter tutulması, amortisman ayrılması ve beyanname verilmesi gibi yükümlülükler devreye girer. Sonuç Vergi mükellefi olmayan, sadece stopaj yönünden mükellefiyeti bulunan ve bilanço esasına göre defter tutan derneklerin, taşınır ve taşınmaz malları için amortisman ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak ileride iktisadi işletme oluşturulması halinde bu yükümlülükler geçerli hale gelir. Derneklerin muhasebe uygulamalarında, vergi mevzuatından ziyade Dernekler Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uygun hareket etmesi gerekmektedir. Sık Sorulan Sorular ve Cevaplar 1. Vergi mükellefi olmayan dernekler amortisman ayırmak zorunda mı?Hayır. Vergi mükellefi olmayan ve sadece stopaj yönünden mükellefiyeti bulunan derneklerin amortisman ayırması zorunlu değildir. 2. Dernekler hangi usule göre defter tutabilir?Dernekler bilanço esasına göre defter tutabilir ancak bu, vergi yükümlülüğü doğurmaz. 3. Amortisman uygulaması gönüllü müdür?Evet. Vergi mükellefi olmayan kurumlar için amortisman uygulaması ihtiyaridir. 4. Dernek iktisadi işletmeye sahip değilse hangi mevzuat geçerlidir?Vergi Usul Kanunu yerine 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve ilgili yönetmelikler geçerlidir. 5. Aktif varlıklar için ilk iktisapta doğrudan giderleştirme yapılabilir mi?Vergisel yükümlülüğü olmayan derneklerde bu tür işlemler, vergi değil dernek mevzuatı kapsamında değerlendirilmelidir. 6. Dernek muhasebesinde gelir tablosu kullanılabilir mi?Evet. Ancak bu, vergi açısından değil, iç denetim ve şeffaflık açısından tercih edilen bir uygulamadır. 7. İktisadi işletme kurulursa amortisman uygulaması zorunlu olur mu?Evet. Derneğe bağlı bir iktisadi işletme kurulması halinde vergi yükümlülükleri doğar ve amortisman zorunlu hale gelir. 8. Stopaj mükellefiyeti olan dernek ne demektir?Sadece çalışana veya hizmet alımına karşılık vergi kesintisi yapan, başka vergi yükümlülüğü bulunmayan dernektir. 9. Dernek taşınmazı kayıt altına alınmalı mı?Evet. Taşınır ve taşınmaz varlıklar, muhasebe kayıtlarında yer almalıdır. 10. Dernekler amortisman hesaplama yöntemlerini kullanmalı mı?Vergisel zorunluluk yoksa bu yöntemleri kullanmak zorunlu değildir, ancak mali tabloların sağlıklı tutulması açısından faydalıdır. Önemli Not:Özelgeden sonraki dönemlerde uygulama ile ilgili değişiklikleri takip etmeyi unutmayınız! Yukarıdaki açıklamalar aşağıda halihazırda GİB sisteminde yer alan Özelgeler ışığında yapılmıştır. İşletmenize özel işlem yapmadan önce mali müşavirinizden danışmanlık almanız önemlidir. ÖRNEK ÖZELGE T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü    Sayı:27575268-105[172-2018-147]-E.20480523.05.2018Konu:Bilanço usulüne göre defter tutan derneğin aktifinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallar için amortisman ayırması hk.           İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, kamu yararını teşkil eden bir faaliyeti bulunmayan Derneğinizin herhangi bir iktisadi işletmesinin olmadığı ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı ve defter kayıtlarınızın bilanço usulüne göre tutulduğu belirtilerek, aktifinizde bulunan taşınır ve taşınmaz mallar için amortisman ayrılıp ayrılmayacağı ve bilanço kalemleri yerine direkt gelir tablosu kalemlerini kullanıp ilk iktisapta giderleştirmenin mümkün olup olmadığı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 153 üncü ve müteakip maddelerinde mükelleflerin ödevleri hükme bağlanmıştır. Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, Vergi Usul Kanununda vergi mükelleflerinin tutması gereken defterler, düzenleyeceği belgeler, kayıtlarının tevsiki ile değerleme esaslarına ait hükümler yer almaktadır. Ancak, e-VDO kayıtlarında yapılan sorgulamada; … Derneği olarak … Vergi Dairesi Müdürlüğünün … vergi kimlik numarasında kayıtlı olduğunuz ve (0003) vergi koduyla stopaj yönünden mükellefiyetinizin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, herhangi bir iktisadi işletmesi olmayan ve tüzel kişiliği itibariyle gelir vergisi stopajı dışında mükellefiyeti bulunmayan Derneğinizin, vergi mevzuatı kapsamında defter tutma ve amortisman ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Diğer taraftan, Vergi Usul Kanunu bakımından mükelleflerin amortisman uygulamasından faydalanmaları da ihtiyari nitelikte bulunmaktadır. Buna göre, Derneğinizin dilekçenizde belirtilen konuda vergi mevzuatı dışındaki uygulamalara ilişkin 4/11/2004 tarihli 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile ilgili ikincil mevzuat düzenlemelerine göre hareket etmesi gerekmektedir. Ancak, Derneğinize bağlı bir iktisadi işletme oluşması halinde Vergi Usul Kanununda belirtilen tüm vergisel yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiği tabiidir. … DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Bilanço usulüne göre defter tutan derneğin aktifinde yer alan taşınır ve… Vakıf ve Dernekler de 1.1.2025’de e-Deftere geçmek zorunda mıdır? İktisadi işletmesi olmayan dernek yurt dışından aldığı web sitesi alan kullanım… Bağımsız olarak çalışan mali müşavirler derneklere üye olabilir mi? Dernek veya Vakıflara Ait İktisadi İşletmelerde Kurumlar Vergisi Uygulaması Dernek ve vakıflara yapılan bağışlarda vergi indirimi nasıl uygulanır? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.