Bu yazı yalnızca 20/07/2015 tarihli, 27575268-105[Mük.290-2014-379]-770 sayılı özelgedeki olay üzerinden hazırlanmıştır. Giriş Finansal kiralamaya konu edilen iktisadi kıymetlerin maliyetlendirilmesi, özellikle inşaat sektöründe sık karşılaşılan ve muhasebe uygulamalarında tereddüt yaratan bir konudur. Kat karşılığı inşaat projelerinde, bağımsız bölümlerin satışına yönelik hazırlanan yapılar içinde yer alan asansör gibi mütemmim cüz niteliğindeki unsurların finansal kiralama yoluyla temin edilmesi, muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı sorusunu gündeme getirir. Bu yazıda, ABC Yapı A.Ş. üzerinden somutlaştırılmış özelge vakası incelenerek, finansal kiralama bedellerinin ve finansman giderlerinin binanın maliyetine dahil edilmesinin hukuki ve teknik dayanakları açıklanmaktadır. Örnek Olay ABC Yapı A.Ş., bir arsa sahibinden alınan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında iş merkezi (büro) inşa etmektedir. Yapının bir parçası olan asansör, şirket tarafından şu şekilde temin edilmiştir: Asansör, finansal kiralama sözleşmesi ile kiralanmıştır. Kira süresi sonunda mülkiyet şirkete geçecektir. Ancak proje sonunda bina ve bina ile bütünleyici parçası olan asansör kat maliklerine devredilecektir. Bu durumda şirket şu soruları yöneltmiştir: Finansal kiralama kapsamında ödenen kira tutarları ve faizleri asansör için haklar hesabında mı izlenmelidir? Yoksa bu tutarlar inşa edilen iş merkezinin maliyetine mi aktarılmalıdır? Finansal Kiralama, Bina Maliyeti ve Mükellefiyet VUK 269 – Gayrimenkullerin ve Mütemmim Cüzlerin Değerlemesi Binalar ve binaların mütemmim cüzleri (örneğin asansör) maliyet bedeliyle değerlenir. VUK 271 – İnşa Giderleri İnşa edilen binalarda inşa ve imal giderleri satın alma bedeli yerine geçer ve maliyete eklenir. VUK Mükerrer 290 – Finansal Kiralama Tanımı Finansal kiralama; mülkiyet devredilsin veya devredilmesin, iktisadi kıymetin mülkiyetinden doğan tüm risk ve yararların kiracıya bırakıldığı kiralamadır. Bu maddeye dayanılarak çıkarılan 319 Sıra No.lu VUK Tebliği, finansal kiralama yoluyla edinilen varlıkların değerleme esaslarını belirler. Özelgedeki Değerlendirme: Asansör, Binanın Maliyet Unsurudur Özelgeye göre: Finansal kiralama bedelleri Finansman giderleri (faiz dahil tüm kira ödemeleri) Haklar hesabında takip edilmeyecek, doğrudan inşa edilen iş merkezinin maliyetine dahil edilecektir. Neden? Çünkü: Asansör, iş merkezinin mütemmim cüzü niteliğindedir. İş merkezi satılmak üzere inşa edilen bir varlıktır. Asansör de bina ile birlikte satışa konu olacaktır. Bu nedenle tüm finansal kiralama ödemeleri mal üretim maliyeti kapsamında değerlendirilir. Bu uygulama, hem VUK’un değerleme hükümlerine hem de 319 Sıra No.lu Tebliğ’e uygun muhasebe politikasıdır. Sonuç Finansal kiralama ile temin edilen asansörün maliyetinin ve buna ilişkin faiz giderlerinin: bina maliyetine dahil edilmesi, haklar hesabında izlenmemesi, gerekmektedir. Bu yöntem hem mali tabloların gerçeğe uygun sunumu hem de vergi mevzuatına uygunluk açısından zorunludur. 10 Soru – 10 Cevap Tablosu SoruCevapFinansal kiralamaya konu asansör haklar hesabında izlenir mi?Hayır, bina maliyetine eklenir.Asansör mütemmim cüz müdür?Evet, binanın tamamlayıcı parçasıdır.Faiz giderleri maliyete dahil edilir mi?Evet, finansal kiralama faizi dahil edilmelidir.Asansör kira ödemeleri nasıl muhasebeleştirilir?İş merkezi maliyetine eklenerek izlenir.Finansal kiralama mülkiyet devrine bağlı mıdır?Hayır, risk ve yararın kimde olduğu esastır.Kiralama sonunda asansör kime geçecektir?Önce şirkete, sonra kat maliklerine devredilecektir.Kat karşılığı inşaatta maliyet unsurları nelerdir?Tüm inşa ve imal giderleri, finansal kiralama dahil.319 Sıra No.lu Tebliğ neyi düzenler?Finansal kiralama varlıklarının değerlemesini.Maliyet bedeli hangi VUK maddesinde düzenlenir?269 ve 271. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI(Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)   Sayı:27575268-105[Mük.290-2014-379]-77020/07/2015Konu:Finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin ve buna ilişkin faiz giderlerinin itfası hk.              İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; şirketiniz tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında satmak amacıyla iş merkezi inşa edildiği, binanın parçası olan asansörün finansal kiralama sözleşmesiyle kiralandığı, kira sözleşmesi sonunda asansörün şirket mülkiyetine geçeceği, ancak finansal kiralama sözleşmesi bitiminde binanın ve bütünleyici parçası olan asansörün mülkiyetinin kat maliklerine ait olacağı belirtilerek, şirketiniz tarafından ödenen finansal kiralama bedelleri ile faizlerinin binanın maliyetine mi ekleneceği yoksa haklar hesabında mı izleneceği, hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 269 uncu maddesine göre iktisadi işletmelere dahil bilumum gayrimenkuller ile gayrimenkullerin mütemmim cüzüleri ve teferruatı maliyet bedelleri ile değerlenmekte, 271 inci maddesine göre de inşa edilen binalarda bunların inşa ve imal giderleri satın alma bedeli yerine geçmektedir.             Mezkûr Kanunun mükerrer 290 ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında finansal kiralama, kira süresi sonunda mülkiyet hakkının kiracıya devredilip devredilmediğine bakılmaksızın bir iktisadî kıymetin mülkiyetine sahip olmaktan kaynaklanan tüm riskler ile yararların kiracıya bırakılması sonucunu doğuran kiralamalar olarak tanımlanmış olup finansal kiralama işlemlerinde değerleme usul ve esasları 319 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.             Bu hüküm ve açıklamalara göre, şirketiniz tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında satmak amacıyla inşa edilen büro/iş merkezinin mütemmim cüzü mahiyetinde olan asansör için yapılan finansal kiralama ödemelerinin 319 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer verilen açıklamalara uygun olarak değerlenmesi ve faiz ödemeleri de dahil kira ödemelerinin kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında inşa edilen iş merkezinin maliyetine dahil edilmesi gerekmektedir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER İflas Ertelemesi Kararında Şüpheli Alacak Karşılığı: Vergi Usul Kanunu Kapsamında Uygulama Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.