Giriş Günümüzde fotoğrafçılık, hem sanatsal hem de ticari yönü güçlü bir meslek haline gelmiştir. Düğün, doğum, özel gün çekimleri gibi faaliyetlerle uğraşan fotoğrafçılar, çoğu zaman aynı zamanda fotoğrafçılık eğitimi de vermektedir. Bu durumda, “Fotoğraf çekimi ticari kazanç mı, serbest meslek kazancı mı sayılır?” veya “Fotoğrafçılık eğitimi için ayrı defter tutmak gerekir mi?” soruları sıklıkla gündeme gelir. Bu konuda açıklayıcı değerlendirme, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 26.05.2016 tarihli özelgesinde yapılmıştır. Olayın Özeti GörselAtölye Fotoğraf Hizmetleri, düğün ve özel gün çekimleri yapan bir serbest fotoğrafçı olarak faaliyet göstermektedir.Mükellef, yaptığı çekimler karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlemekte ve serbest meslek kazanç defteri tutmaktadır.Ancak aynı zamanda fotoğrafçılık eğitimi de vermek isteyen bu kişi, eğitimi için ayrı bir defter tutup tutmayacağını ve faaliyetinin niteliğini öğrenmek istemiştir. I. Gelir Vergisi Kanunu Açısından Değerlendirme Fotoğrafçılık Faaliyeti: Ticari Kazanç 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 37. maddesi uyarınca her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazanç, ticari kazanç sayılır.Bu özelgede, düğün, doğum gibi özel gün çekimlerinde sürekli, organizasyonel, gelir getirici faaliyet yürütüldüğü için fotoğrafçılık işi ticari faaliyet olarak değerlendirilmiştir. Yani, fotoğrafçılık işi artık bir “kişisel emek” değil, sermaye ve organizasyon unsuru barındıran bir ticari faaliyettir.Dolayısıyla, bu işten elde edilen gelirler ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilmesi gerekir. Fotoğrafçılık Eğitimi: Serbest Meslek mi Ticari mi? GVK 65. maddeye göre, şahsi mesaiye, mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan faaliyetler serbest meslek faaliyeti olarak kabul edilir.Buna göre: Eğitimi kendi bilgi ve tecrübenizle bizzat siz veriyorsanız, bu faaliyet serbest meslek kazancıdır. Ancak öğretmen istihdam edilerek, bir kurs veya ticari yapı oluşturuluyorsa, bu faaliyet artık ticari organizasyon niteliği kazanır ve ticari kazanç hükümlerine tabi olur. II. Vergi Usul Kanunu Açısından Değerlendirme Defter ve Belge Düzeni Serbest Meslek Faaliyeti İçin: Serbest meslek kazanç defteri tutulur. Tahsil edilen her hizmet bedeli için serbest meslek makbuzu düzenlenir. Vergi Usul Kanunu’nun 210 ve 236. maddeleri bu zorunluluğu açıkça belirtir. Ticari Faaliyet İçin: VUK 177. maddeye göre, belirli büyüklükleri aşan işletmeler bilanço esasına göre, diğerleri işletme hesabı esasına göre defter tutar. Her mal veya hizmet satışı için fatura düzenlenir (VUK 229-232). Birden Fazla Faaliyet Durumu Eğer aynı kişi hem ticari (örneğin düğün fotoğrafçılığı) hem de serbest meslek (örneğin bireysel eğitim) faaliyetlerini yürütüyorsa: Her faaliyet için ayrı defter tutulmalıdır. Ticari faaliyet için fatura, serbest meslek faaliyeti için makbuz düzenlenmelidir. Sonuç İzmir Vergi Dairesi, bu konuda şu sonuca ulaşmıştır: Fotoğrafçılık faaliyeti ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilecektir.Kişisel bilgiye dayalı olarak verilen fotoğrafçılık eğitimi serbest meslek kazancı sayılacaktır.Ancak öğretmen istihdam edilerek verilen eğitimler ticari faaliyet kapsamında değerlendirilir.” Uygulama Örneği Faaliyet TürüVergisel NiteliğiDüzenlenecek BelgeTutulacak DefterDüğün/özel gün çekimleriTicari kazançFaturaİşletme/Bilanço defteriKişisel olarak verilen fotoğrafçılık eğitimiSerbest meslek kazancıSerbest meslek makbuzuSerbest meslek kazanç defteriÖğretmen çalıştırılarak verilen kursTicari kazançFaturaİşletme/Bilanço defteri Muhasebe ve Vergilendirme Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler Her faaliyet türünü ayrı izleyin. Ticari ve serbest meslek gelirlerini karıştırmayın. Eğitim faaliyetinde öğretmen çalıştırıyorsanız, vergi ve SGK yükümlülüklerini inceleyin. Serbest meslek makbuzu sadece kişisel eğitimler için kullanılmalıdır. Faaliyet hacminiz büyüyorsa ticari kazanca geçiş yapmanız gerekebilir. Fotoğraf çekimleri için işletme defteri, eğitimler için kazanç defteri düzenini ayrı yürütün. Özelgedeki Konu İle İlgili 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapDüğün fotoğrafçılığı hangi kazanç türüne girer?Ticari kazançtır.Fotoğrafçılık eğitimi verirken öğretmen çalıştırmazsam ne olur?Serbest meslek kazancı sayılır.Aynı anda hem çekim hem eğitim yapıyorum, iki defter mi tutmalıyım?Evet, her faaliyet için ayrı defter gerekir.Serbest meslek makbuzu yerine fatura kesebilir miyim?Hayır, yalnızca ticari faaliyetlerde fatura düzenlenir.Eğitimi şirket adına veriyorsam ne olur?Ticari faaliyet sayılır, fatura kesilmelidir.Serbest meslek kazanç defteri tasdik ettirmem gerekiyor mu?Defter Beyan Sisteminden tutulurÖğretmen istihdam edersem vergisel statüm değişir mi?Evet, ticari organizasyon haline gelir.Fotoğraf baskı hizmeti de veriyorum, bu da ticari mi?Evet, üretim ve satış olduğundan ticari kazançtır.KDV oranı değişir mi?Faaliyet türüne göre farklılık gösterebilir, genelde %20’dir.Serbest meslekten ticariye geçişte ne yapılır?Yeni defter tasdiki, KDV ve stopaj kayıtları güncellenmelidir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ   BAŞKANLIĞIİZMİR VERGİ   DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef   Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü   Sayı:67854564-1741-29426/05/2016Konu:Fotoğrafçılık ve fotoğrafçılık eğitiminin   vergilendirilmesi                   İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, düğün, özel gün vb. kişiye özel fotoğraf çekimi faaliyetinde bulunduğunuzu, yaptığınız iş karşılığında aldığınız bedel için serbest meslek makbuzu düzenlediğinizi, serbest meslek kazanç defteri tuttuğunuzu ve bu faaliyetin yanı sıra fotoğrafçılık eğitimi faaliyetinde de bulunmak istediğinizi belirtilerek, söz konusu faaliyetle ilgili ayrı bir defter mi yoksa mevcut serbest meslek defterinin mi kullanılacağı hususunda Başkanlığımız görüşü istenilmektedir.             I – GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN             193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınaî faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu belirtildikten sonra, ticari kazancın, Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve Gelir Vergisi Kanununda yazılı gerçek (Bilânço veya işletme hesabı esası) veya basit usule göre tespit edileceği hükme bağlanmıştır.             Ticari faaliyet bir tür emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin “ticari faaliyet” olma niteliğine etki etmemektedir.             Ancak bir faaliyetin “ticari faaliyet” sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.             Aynı Kanunun 65 inci maddesinde; “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.             Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır…“,             66 ncı maddesinde de; “Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.“             hükümlerine yer verilmiştir.             Konu ile ilgili olarak mükellefiyet kaydınızın bulunduğu ilimiz … Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucu cevaben alınan … tarih ve … sayılı yazının incelenmesinden;             – Dairelerince, tarh dosyanızın tetkikinden, dairelerine verilen … tarih ve … sayılı işe başlama dilekçesinde “…” adresinde … tarihinden itibaren fotoğrafçılık faaliyetine başlanıldığının bildirilmesi üzerine nezdinizde yapılan yoklama sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı yoklama fişinde, doğum, düğün vb. özel günlerde kişiye özel fotoğrafçılık faaliyeti ile iştigal ettiğinizin beyan edildiğinin tespiti sonucu adınıza ticari kazanç yönünden gerçek usulde gelir vergisi mükellefiyeti tesis edildiği,             – … tarihinde İzmir ….Noterliğinden … Seri No.lu serbest meslek makbuzu, 20.. ve 20.. vergilendirme dönemleri için aynı noterlikten serbest meslek kazanç defteri tasdik ettirildiğinin tespit edildiği,             – 20.. takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinde ise kazancınızın “Serbest Meslek Kazançlarına İlişkin Bildirim” kısmının doldurarak beyan edildiği,             anlaşılmıştır.             Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, yaptığınız söz konusu fotoğrafçılık faaliyetinin ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi ve bu faaliyet neticesinde elde edilen kazancın Gelir Vergisi Kanununun ticari kazançlara ilişkin hükümlerine göre vergiye tabi tutulması gerekmektedir.             Ayrıca, serbest meslek faaliyetinin ana unsuru faaliyetin sermayeden çok kişisel çalışmaya, ilmi ya da mesleki bilgiye dayanmasıdır. Bu kapsamda, ticari bir organizasyon ve sermaye unsuru hakim olmaksızın, şahsi mesai veya mesleki bilgiye dayanarak kendi nam ve hesabınıza vereceğiniz fotoğrafçılık eğitiminin serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.             Ancak, öğrencilere ders verilmeyip öğretmen istihdam edilerek fotoğrafçılık dersi vermeniz halinde ise, ticari bir organizasyon söz konusu olacağından elde edilen kazancın ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirileceği tabiidir.             II – VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu hükmüne yer verilmiştir.             Aynı Kanunun 210 uncu maddesinde serbest meslek erbabının serbest meslek kazanç defteri tutacağı hüküm altına alınmış, 236 ncı maddesinde ise “Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.” hükmüne yer verilmiştir.             Mezkûr Kanunun 177 nci maddesinde, maddede 6 bent halinde sayılan şartlardan birinin taşınması halinde bilanço esasına göre, 178 nci maddesinde de 177 nci maddede yazılı olanların dışında kalanların işletme hesabı esasına göre defter tutacağı hükmüne yer verilmiş, 229 uncu maddesinde, fatura, “satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır” şeklinde tanımlanmış, 232 nci maddesinde ise, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin, birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, serbest meslek erbabına, kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere ve vergiden muaf esnafa sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunların da fatura istemek ve almak mecburiyetinde oldukları hükme bağlanmıştır.             Buna göre;             – Fotoğrafçılık faaliyetinin ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi ve bu faaliyet neticesinde elde edilen kazancın Gelir Vergisi Kanununun ticari kazançlara ilişkin hükümlerine göre vergiye tabi tutulması gerektiğinden, Vergi Usul Kanununun 177 nci maddede 6 bent halinde sayılan şartlardan birini taşımanız halinde bilanço esasına göre, aksi takdirde işletme hesabı esasına göre gerekli defterleri tasdik ettirerek kayıt tutmanız ve sattığınız emtia veya yaptığınız iş karşılığında fatura düzenlemeniz,             – Fotoğrafçılık eğitiminizin şahsi mesai veya mesleki bilgiye dayanarak kendi nam ve hesabınıza verilerek bir ticari organizasyon oluşmadan gerçekleştirilmesi halinde bu faaliyetin serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi gerektiğinden ayrıca serbest meslek kazanç defteri tasdik ettirmeniz ve her türlü tahsilatınız için serbest meslek makbuzu düzenlemeniz, ancak fotoğrafçılık eğitiminizin öğretmen istihdam edilerek bir ticari organizasyon çerçevesinde verilmesi durumunda ise söz konusu faaliyet ticari kazanç hükümlerine tabi olacağından bu faaliyetlerinizin de ticari kazanç hükümlerine göre bilanço veya işletme hesabı esasına göre tutulacak defterlere intikal ettirilmesi ve bu işleriniz için de fatura düzenlenmesi,             gerekmektedir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Serbest meslek erbabının yapacağı özel inşaata ilişkin belge düzeni ve beyanı Serbest Meslek Faaliyetinin Kapsamı İle İlgili Örnek Özelge Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Anahtar Kelimeler fotoğrafçılık vergilendirme, serbest meslek kazancı, ticari kazanç, fotoğrafçılık eğitimi, İzmir Vergi Dairesi özelgesi, Gelir Vergisi Kanunu 37, Gelir Vergisi Kanunu 65, serbest meslek makbuzu, fatura düzenleme, işletme defteri, serbest meslek defteri, eğitim hizmeti vergisi, öğretmen istihdamı, ticari organizasyon, kişisel eğitim vergisi, düğün fotoğrafçısı vergisi, KDV uygulaması, defter tasdiki, serbest meslek stopajı, vergi usul kanunu