Faturanın Muhatabı Hizmeti Alan mı, Ödemeyi Yapan mı Olmalı? Giriş Ticari hayatta sıkça karşılaşılan durumlardan biri, bir hizmetin veya malın bedelinin başka bir kişi tarafından ödenmesidir. Örneğin, bir hayırseverin bağış yapması veya bir kişi adına yapılan hizmetin ücretini üçüncü şahsın karşılaması gibi durumlarda, faturanın kimin adına düzenleneceği konusunda tereddüt yaşanabilir. Bu konu, Bartın Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü’nün 02.05.2016 tarihli özelgesinde açıklığa kavuşturulmuştur. Olayın Özeti Bir üretici işletme, hayırsever vatandaşların bağışlarıyla finanse edilen bir imalat faaliyeti yürütmektedir. İmal edilen malların bedeli hayırseverler tarafından ödenmekte, ancak mallar bir tüzel kişiliği bulunmayan kurum veya yapı (örneğin bir köy camisinin inşaatı) için kullanılmaktadır. Bu durumda işletme şu soruyu sormuştur: Faturayı ödemeyi yapan hayırseverlerin adına mı, yoksa hizmeti alan (örneğin cami) adına mı düzenlemeliyim? Vergi Usul Kanunu’na Göre Fatura Düzeni Faturanın Tanımı Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesine göre: Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Yani fatura, malı veya hizmeti alan kişiye düzenlenmelidir; ödemeyi kimin yaptığına değil, kim adına hizmet sunulduğuna bakılır. Hizmeti Alan ve Ödeyen Kişi Farklıysa Bartın Defterdarlığı özelgesine göre: Mal veya hizmet sattığınız kişi adına fatura düzenlemeniz gerekir. Bedelin başkası tarafından ödenmesi, faturanın hizmeti alan kişi adına düzenlenmesini engellemez. Dolayısıyla, ödeme başka biri tarafından yapılmış olsa bile, fatura daima hizmetin veya malın muhatabı olan kişi adına düzenlenmelidir. Muhtelif Müşteriler” Faturası Düzenlenebilir mi? Özelgede açıkça belirtilmiştir ki: Mal veya hizmet sattığınız kişinin belirlenemediği durumlarda ‘muhtelif müşteriler’ ibareli fatura düzenlemeniz mümkün değildir. Yani faturada alıcı kimliği açıkça belirtilmelidir; “çeşitli kişiler” veya “bağışçılar” gibi genel ifadeler geçerli değildi Muhasebe ve Belgelendirme Açısından Faturada hizmeti veya malı fiilen alan kişi müşteri olarak yer almalıdır. Ödemeyi yapan kişi veya kurum, faturada yalnızca ödeme açıklaması kısmında belirtilebilir. Bu durumda, gelir ve KDV işlemleri mal veya hizmetin alıcısı üzerinden yürütülür. “Muhtelif müşteriler” ibaresiyle düzenlenen faturalar belge düzeni açısından geçersiz sayılabilir. (Not: Bazı durumlarda GİB gün sonlarında Muhtelif müşteriler açıklaması ile toplam fatura düzenlenmesini kabul etmektedir.) Sonuç Fatura, hizmetin veya malın fiilen alıcısı adına düzenlenmelidir. Ödemeyi başka bir kişi yapsa bile, bu durum faturanın muhatabını değiştirmez. “Muhtelif müşteriler” ibareli faturalar yasal değildir. Fatura bilgileri VUK 230. maddeye uygun olmalıdır. Özelde İle ilgili 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapHizmet bedelini başkası ödedi, faturayı kime kesmeliyim?Hizmeti alan kişi adına.Ödeme yapanın adına fatura düzenleyebilir miyim?Hayır, sadece hizmeti alan kişi adına düzenlenebilir.“Muhtelif müşteriler” ibaresiyle fatura olur mu?Hayır, geçerli değildir.Cami inşaatına bağış yapıldı, faturayı kime kesmeliyim?Cami derneği veya cami adına düzenlenir.Faturada hem hizmet alan hem ödeyen yazılabilir mi?Müşteri kısmında yalnızca hizmet alan yer alır.Tüzel kişiliği olmayan yapı için fatura düzenlenebilir mi?Evet, fiilen mal veya hizmetin alıcısı belirtilerek düzenlenir.Ödeme yapan hayırsever, KDV indirimi yapabilir mi?Hayır, çünkü hizmet ona yapılmamıştır.Faturanın 7 gün içinde düzenlenmesi şart mı?Evet, aksi halde hiç düzenlenmemiş sayılır (VUK 231/5).Fatura alıcısı belli değilse ne yapılmalı?İşlem tamamlanmadan önce alıcı kimliği netleştirilmelidir.Faturada eksik alıcı bilgisi olursa sonuç ne olur?Belge geçersiz sayılır ve usulsüzlük cezası uygulanabilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.BARTIN VALİLİĞİDefterdarlık   Gelir Müdürlüğü   Sayı:30835462-045-302/05/2016Konu:Hizmeti alan ile ödeme yapanların farklı kişiler   olması durumunda faturanın kimin adına düzenleneceği hk.                   İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, … imalatı faaliyeti ile iştigal ettiğinizi, imalatı yapılan … bedelinin hayırsever vatandaşların yaptığı yardımlarla karşılandığı, tüzel kişiliği olmayan, sahibi bulunmayan … için yapılan … karşılığında düzenlenecek faturanın kimin adına olacağı, ödemeyi yapanlar adına ayrı ayrı veya muhtelif müşteriler adına fatura düzenlenip düzenlenemeyeceği hususlarında Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde, fatura, “…satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır” şeklinde tanımlanmış, 231 inci maddesinin 5 inci bendinde, faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı, 232 nci maddesinde ise, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin, birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, serbest meslek erbabına, kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere ve vergiden muaf esnafa sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunların da fatura istemek ve almak mecburiyetinde oldukları hükme bağlanmıştır.             Aynı Kanunun 230 uncu maddesinde ise “Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:             1. Faturanın düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası;             2. Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası;             3. Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası;             4. Malın veya işin nevi, miktarı, fiyatı ve tutarı;             5. Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası; …” hükmü yer almaktadır.             Diğer taraftan, Vergi Usul Kanununa göre mal teslimi veya hizmet ifası dolayısıyla düzenlenmesi gereken vesika olan fatura müşterinin borçlandığı meblağı gösterir ve borcun tahakkukuna ilişkindir.             Buna göre, … imalatı işinizde, mal sattığınız, hizmet verdiğiniz veya sözleşme imzaladığınız kişi adına fatura düzenlemeniz gerekmektedir. Bedelin başkası tarafından ödenmesi, faturanın mal veya hizmeti satın alan kişi adına düzenlenmesini engellemeyecektir.             Ayrıca, mal veya hizmet sattığınız kişinin belirlenemediği durumlarda “muhtelif müşteriler” ibareli fatura düzenlemeniz mümkün bulunmamaktadır.             Öte yandan, tek düzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar 26/12/1992 tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sıra numaralı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer Tebliğlerde yapılmış bulunmaktadır.             Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Vergi Mükellefi Olmadan Önce Şirket Ortağının Aldığı Makinelerin Şirkete Satışı: Fatura mı, Gider Pusulası mı Düzenlenir? Fiyat farkı faturalarının giderleştirilmesi Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Anahtar Kelimeler fatura düzenleme, hizmet alıcısı, ödeme yapan, muhtelif müşteriler, Vergi Usul Kanunu 229, VUK 230, fatura muhatabı, hayırsever bağışı, cami inşaatı, bağış faturası, hizmet bedeli, fatura kimin adına, ödemeyi yapan kişi, ticari vesika, belge düzeni, VUK 231, mal teslimi, hizmet ifası, muhasebe uygulaması, fatura düzeni