Kira gelirlerinin beyanında en çok merak edilen konulardan biri, kiracının kira ödemesini yapmaması durumunda icra takibi sonucunda tahsil edilen kira gelirlerinin nasıl vergilendirileceğidir. Özellikle iş yeri kira geliri elde eden mükellefler açısından, icra müdürlüğü aracılığıyla tahsil edilen tutarların beyan edilip edilmeyeceği, bu gelirler üzerinden tevkifat (vergi kesintisi) yapılıp yapılmadığı gibi sorular önem kazanmaktadır. Bu yazıda, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 16.02.2023 tarihli özelgesi ışığında konuyu tüm yönleriyle ele alıyoruz. Gayrimenkul Sermaye İradı Nedir? 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesi, mal ve hakların kiraya verilmesinden doğan gelirleri gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) olarak tanımlar. Bu gelirlerin vergilendirilmesi ise tahsil esasına dayanır. Tahsil Esası Ne Demek? Kanunun 72. maddesine göre, kira gelirlerinde “tahsil”, yalnızca paranın elinize geçmesiyle sınırlı değildir. Aşağıdaki durumlar da tahsilat sayılır: Kiracının ödediği kira bedelinin icra dairesine yatırılması Adınıza bir kamu kurumuna, bankaya, notere veya postaya para yatırılması Bu işlemlerden bilginiz olması şartıyla Dolayısıyla kiracınız kira borcunu ödemediği için başlattığınız icra takibi sonucunda, icra müdürlüğü kanalıyla tahsil edilen kira bedelleri, gelir sayılır ve beyan edilmelidir. İcra Yoluyla Tahsilat Hangi Yılda Beyan Edilir? İcra dairesine para yatırıldığı yıl, kira gelirinin tahsil edildiği yıl olarak kabul edilir. Bu nedenle, ödeme ne zaman yapılırsa, o takvim yılına ait yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan edilmelidir. Tevkifat (Stopaj) Yapılmamışsa Ne Olur? Kiracınız, iş yeri kirası ödüyorsa ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi kapsamında vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir kişi ya da kurumsa, ödediği kira üzerinden gelir vergisi stopajı (%20) yapmak zorundadır. Ancak bazı durumlarda: Kiracı stopaj yapmaz Kira ödemesi hiç yapılmaz, icra yoluna başvurulur Vergi kesintisi hiç gerçekleşmez Bu durumda, gelirinizin brüt tutarı üzerinden doğrudan beyan yapılır, çünkü mahsup edilecek bir vergi kesintisi bulunmamaktadır. Beyanname Verme Zorunluluğu Elde edilen kira geliri: Tevkifata tabi tutulmamışsa ve Yıllık belirli sınırları aşıyorsa mükellef, yıllık gelir vergisi beyannamesi vermekle yükümlüdür. 2023 yılı için bu sınırların güncel tutarları Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan tebliğlerde duyurulmaktadır. Tevkifat Yapılmamışsa Kim Sorumlu? Kiracı, vergi kesintisi yapmakla yükümlü olduğu halde yapmamışsa, vergi sorumlusu sıfatıyla işlem görür. Mal sahibi, bu durumda beyanname verirken stopaj mahsubu yapamaz, çünkü kesilen bir vergi bulunmaz. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler İcra dairesine yatırılan kira tutarı, brüt gelir olarak dikkate alınır Stopaj yapılmamışsa, bu tutar gelir vergisine tabidir Tevkifat yapılmışsa, beyan edilen gelir üzerinden mahsup edilebilir Tahsil tarihi, icra dairesine paranın yatırıldığı tarihtir Elde edilen gelir istisna sınırını aşıyorsa, mutlaka beyan edilmelidir Sonuç İcra yoluyla elde edilen kira gelirleri de diğer kira gelirleri gibi vergilendirilir. Bu nedenle icra müdürlüğüne yatırılan kira bedelleri, mükellefin bilgisi dahilindeyse, elde edilmiş gelir sayılır ve yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekir. Stopaj yapılmamış olması, kiracının vergi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; ancak mükellef açısından vergi mahsubu imkanı ortadan kalkar. Bu gibi durumlarda, kira sözleşmeleri, tahsilatlar ve mahkeme/ icra evrakları dikkatle muhafaza edilmelidir. 10 Soru 10 Cevap: İcra Yoluyla Tahsil Edilen Kira Gelirlerinde Vergilendirme 1. İcra dairesi aracılığıyla tahsil edilen kira gelirleri beyan edilir mi?Evet, tahsil edildiği yıl için beyan edilmelidir. 2. Tahsil tarihi neye göre belirlenir?İcra dairesine paranın yatırıldığı tarih esas alınır. 3. Kiracı stopaj yapmadıysa mal sahibi ne yapar?Gelirin brüt tutarını beyan eder, mahsup edilecek vergi olmaz. 4. Stopaj yapılmış olsaydı beyan gerekir miydi?Gelir istisna sınırını aşıyorsa, yine beyan gerekir. 5. İcra yoluyla alınan kira gelirine hangi oranla vergi uygulanır?Gelir vergisi tarifesine göre artan oranlı vergi uygulanır. 6. Tevkifat yapılmamışsa cezayı kim öder?Vergi kesintisi yapmayan kiracı sorumludur. 7. İcra dairesinden tahsil edilen kira, hangi gelir türüne girer?Gayrimenkul sermaye iradı olarak değerlendirilir. 8. Beyan edilmeyen kira geliri tespit edilirse ne olur?Vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanabilir. 9. İcra yoluyla tahsil edilen kira için belge gerekir mi?Evet, icra tahsil makbuzu ve icra dosyası bilgileri gerekir. 10. Kiracı ödeme yaptı ama beyan edilmedi, ne olur?Vergi mükellefi beyan etmediği için cezai işlem uygulanır. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIİstanbul DefterdarlığıGelir Kanunları Gelir Ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü   Sayı:E-62030549-120[70-2021/408]-21689416.02.2023Konu:İcra Müdürlüğünce Haczedilen Kira Gelirinin Beyanı  İlgi:15/03/2021 tarihli 1315887 sayılı özelge talep formu. İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; işyeri kira geliri elde etmekte olduğunuz, kiracınızın, kira ödemelerini zamanında ifa etmemesi nedeniyle kiracınız nezdinde icra takibi başlatarak kira bedellerinizi İcra Dairesi aracılığıyla tahsil ettiğiniz ve söz konusu kira bedelleri üzerinden, kiracınız tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı belirtilerek, vereceğiniz yıllık gelir vergisi beyannamesinde, gelirinizin gayrisafi tutarının hangi bedel üzerinden dikkate alınması gerektiği hususunda özelge talep ettiğiniz anlaşılmış olup, konuya ilişkin olarak Başkanlığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde; maddede bentler halinde yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Gayrisafi hasılat” başlıklı 72 nci maddesinde; “Gayrimenkul sermaye iratlarında, gayrisafi hasılat, 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakden veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır.  … Gayrimenkul iradı sahipleri için, 1- Ittıla hasıl etmeleri kaydiyle, namlarına, kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması; …  hükümlerine yer verilmiştir. Anılan Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenlerin, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları hükme bağlanmış olup, söz konusu fıkranın (5) numaralı bendinin (a) alt bendinde de 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun; – “Gelirin Toplanması ve Beyan” başlıklı 85 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.”, – “Toplama Yapılmayan Haller” başlıklı 86 ncı maddesinde, “Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dâhil edilmez. 1.Tam mükellefiyette; c) Vergiye tâbi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı gelirleri için: 49.000 TL, 2021 takvim yılı gelirleri için 53.000 TL) aşmaması koşuluyla, Türkiye’de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları, d) Bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 600 milyon lirayı (2020 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 2.600 TL, 2021 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 2.800 TL) aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları. …” , – “Vergi Tevkifatının Mahsubu” başlıklı 121 inci maddesinde, “Yıllık beyannamede gösterilen gelire dâhil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisinden mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur.” hükümlerine yer verilmiştir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, gayrimenkul sermaye iradının vergilendirilmesinde, gelirin elde edilmesi tahsil esasına bağlanmış olup, gayrimenkul sermaye iradı sahipleri için bilgileri olmaları şartıyla adlarına, kamu müessesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması, gayrisafi hasılatın tespiti yönünden tahsil hükmündedir. Buna göre, kiracınız nezdinde başlattığınız icra takibine bağlı olarak, icra dairesi kanalıyla tahsil ettiğinizi belirttiğiniz kira bedellerinin, icra dairesine yatırıldığı dönemde tarafınızca elde edildiğinin kabul edilmesi ve bu tutarların yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, kiracınızın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkifat yükümlülüğü bulunması halinde, sorumlu sıfatıyla yapmamış bulunduğu tevkifatlar nedeniyle, kiracınız nezdinde gerekli işlemlerin yapılacağı tabii olup, kira ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığından, yıllık gelir vergisi beyannnamenizde hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecek bir vergi de söz konusu olmayacaktır. … ÖNERİLEN VİDEO İÇERİK Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.