Giriş Türkiye’de ticari faaliyetlerin yürütülmesinde işletmeler, sıklıkla kiralık binek otomobiller kullanmaktadır. Ancak sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi durumunda ödenen cayma bedeli veya diğer adıyla tazminat bedeli, vergi mevzuatı açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir konudur. Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde bu tür giderlerin ne ölçüde indirim konusu yapılabileceği önem arz etmektedir. Yasal Çerçeve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesi, kurum kazancının Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre belirleneceğini ifade etmektedir. Bu noktada, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesi esas alınmaktadır. İlgili düzenlemede: İşle ilgili olmak şartıyla sözleşmeye dayalı ödenen zarar, ziyan ve tazminatların gider yazılabileceği, Binek otomobillere ilişkin giderlerin ise en fazla %70 oranında indirilebileceği hükme bağlanmıştır. Binek Otomobillerde Gider Kısıtlaması 2019 yılında yapılan düzenleme ile binek otomobillere yönelik giderlerin tamamı yerine sadece %70’i gider olarak dikkate alınabilmektedir. Bu kapsamda; Kira bedelleri, Tamir, bakım, yakıt, sigorta ve benzeri cari giderler, Sözleşme feshi nedeniyle ödenen cayma bedelleri,%70 sınırına tabidir. Tebliğ Açıklamaları 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde; 2025 yılı için kiralanan binek otomobillerin aylık kira bedelinin KDV hariç 37.000 TL’ye kadar olan kısmının gider olarak indirilebileceği, Bu tutarı aşan kısmın ve buna ilişkin KDV’nin indirime konu edilemeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca, tamir, bakım, yakıt ve benzeri giderlerin de aynı şekilde %70 oranında indirim konusu yapılabileceği açıkça ifade edilmiştir. Cayma Bedelinin Vergisel Niteliği Bir işletme, kiraladığı binek otomobili sözleşme bitmeden iade ederse ve bu nedenle cayma bedeli öderse; Bu ödeme zarar/ziyan ve tazminat niteliğinde bir giderdir, Ancak binek otomobillere ilişkin gider kısıtlaması kapsamına girdiğinden, sadece %70’i gider olarak kabul edilmektedir. Sonuç Kiralanan binek otomobil için sözleşme feshi nedeniyle ödenen cayma bedeli, kanunen gider olarak kabul edilmekle birlikte tamamı değil yalnızca %70’i indirilebilir. İşletmelerin bu düzenlemeyi dikkate alarak muhasebe kayıtlarını yapması, ileride vergi incelemelerinde sorun yaşamamaları açısından kritik öneme sahiptir. Soru – Cevap Bölümü 1. Cayma bedeli nedir?Cayma bedeli, kiralanan binek otomobilin sözleşme süresi bitmeden iade edilmesi halinde ödenen tazminat tutarıdır. 2. Cayma bedeli gider olarak yazılabilir mi?Evet, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesine göre gider yazılabilir. 3. Cayma bedelinin tamamı mı gider kabul edilir?Hayır, sadece %70’i gider olarak indirilebilir. 4. Binek otomobil gider kısıtlaması hangi kanunla düzenlenmiştir?193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesi ile 311 Seri No.lu Tebliğ’de düzenlenmiştir. 5. Kiralanan binek otomobillerin kira bedeli sınırı nedir?2025 yılı için aylık 37.000 TL’ye kadar olan kısmı gider yazılabilir. 6. Araç kira bedelinin aşan kısmı gider olabilir mi?Hayır, bu tutarı aşan kısım ve ilgili KDV gider yazılamaz. 7. Tamir, bakım, yakıt giderleri de kısıtlamaya tabi midir?Evet, bu giderlerin de yalnızca %70’i indirilebilir. 8. Cayma bedeli KDV açısından nasıl değerlendirilir?İndirilemeyen kısmına ilişkin KDV de ayrıca gider kabul edilmez. 9. İşletmeler neden bu sınırlamayı dikkate almalıdır?Yanlış uygulamalar vergi incelemelerinde ek vergi ve ceza riskine yol açabilir. 10. Araç kiralama faaliyetinde bulunan işletmelerde kısıtlama var mı?Hayır, faaliyetleri araç kiralama olan işletmeler bu sınırlamaya tabi değildir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.  GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı (Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)    Sayı:38418978-120[40-20/24-İ]-19893209.05.2023Konu:Kiralanan binek otomobile ilişkin tazminat bedeli ödemesinin giderleştirilmesi  İlgi:  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; kira sözleşmesi yaparak kiralamış olduğunuz binek otomobili sözleşme süresi sona ermeden kiralama firmasına iade etmeniz sebebiyle cayma bedeli ödediğinizi belirterek, cayma bedeli adı altında ödediğiniz tazminat tutarının, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde hüküm altına alınan binek otomobillerde gider kısıtlaması uygulaması kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda Başkanlığımızdan görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup, safi kurum kazancının tespitinde Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler hasılattan indirim konusu yapılmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “İndirilecek Giderler” başlıklı 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, “Safi kazancın tespit edilmesi için, aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir: … 3. İşle ilgili olmak şartiyle, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar; … 5. Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri (7194 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle eklenen parantez içi hüküm; Yürürlük: 1/1/2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere 07.12.2019) (Şu kadar ki faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i indirilebilir.) …” hükümleri yer almaktadır. Diğer taraftan, konu ile ilgili olarak yayımlanan 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin; – “Binek otomobillere ilişkin kiralama ve iktisap giderleri” başlıklı 13 üncü maddesinde, “(1) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 2020 yılı için 5.500 Türk lirasına kadarlık kısmı (323 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2023 yılında uygulanmak üzere 17.000 TL), 193 sayılı Kanunun 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi ve 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendi kapsamında gider olarak dikkate alınabilecektir. (2) Gider olarak dikkate alınabilecek tutar olan aylık kira bedelinin 2020 yılı için 5.500 Türk lirasına kadarlık kısmı (323 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2023 yılında uygulanmak üzere 17.000 TL), 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre hesaplanan katma değer vergisi hariç bedeldir. (3) 3065 sayılı Kanunun 30’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, gelir ve kurumlar vergisi yönünden kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi, hesaplanan katma değer vergisinden indirilememektedir. Bu kapsamda, binek otomobillerin kiralanması durumunda, kira bedellerinin Kanun maddesinde ilgili yıl için belirlenen azami tutarı aşması halinde, aşan kısma ait katma değer vergisi gelir ve kurumlar vergisi yönünden kazancın tespitinde ayrıca gider olarak dikkate alınmayacaktır. … “, – “Binek otomobillere ilişkin tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderler” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i, gelir ve kurumlar vergisi açısından safi kazancın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabilecektir. (2) İşletmeye veya envantere dâhil olup ticari veya mesleki faaliyette kullanılan binek otomobillerin giderleri sınırlandırılmakta olup, bu sınırlama esas itibarıyla faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere binek otomobillerin giderlerini kapsamaktadır. (3) Birinci fıkra kapsamındaki giderler genel olarak taşıtların tamir, bakım, yakıt, sigorta ve benzeri cari giderleridir. (4) Yapılan giderlerin işletmeye veya envantere kayıtlı ya da kiralama yoluyla edinilen binek otomobillere ilişkin olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, Şirket faaliyetlerinde kullanmak amacıyla kiralama yolu ile edindiğiniz binek otomobil için kira sözleşmesinin süresi bitmeden cayma bedeli olarak ödediğiniz tutar, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yer alan binek otomobillere ilişkin gider kısıtlaması kapsamında değerlendirilecek olup, bu tutarın en fazla %70’inin kurum kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması gerekmektedir. … DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Yurtdışına Verilen Google Ads, Digital Management ve Benzeri Gelirler Vergi İstisnasından… Nakdi Sermaye Artışında Faiz İndirimi ve Pasif Nitelikli Gelir Sınırlaması Teknopark Şirketlerinden Cari Dönemde Zarar Beyan Eden Mükellefler Girişim Sermayesi Fonu… Yabancı Turizm Operatörlerinin Türkiye’deki Şirkete Sonradan Düzenlediği Reklamasyon ve Kickback Bedelleri… TUGS’a Kayıtlı Gemilerdeki Kazanç İstisnasından Vazgeçmek Mümkün müdür? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.