Maden üretim faaliyetlerinde zaman zaman işletme sahası içerisinde bulunan altyapı unsurlarının değiştirilmesi veya taşınması gerekebilir. Özellikle BOTAŞ gibi kamu kurumlarına ait boru hatlarının maden sahasının dışına taşınması, şirketler için ciddi maliyetler doğurabilmektedir. Bu noktada en çok merak edilen husus, boru hattının taşınması kapsamında yapılan harcamaların nasıl muhasebeleştirileceği ve vergi matrahında gider olarak dikkate alınıp alınamayacağıdır. Ticari Kazancın Tespitinde Genel İlkeler 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesi, kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine atıf yapar. Bu kapsamda Gelir Vergisi Kanunu’nun 38. maddesi bilanço esasına göre ticari kazancın belirlenmesine yönelik düzenlemeleri içerir. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/1. maddesi, ticari kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi için yapılan genel giderlerin indirilebilir olduğunu hükme bağlamaktadır. Ancak, bu giderlerin işin yürütülmesiyle doğrudan ve güçlü bir bağlantı içinde olması gerekir. Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Oluşur mu? Vergi Usul Kanunu’nun 313. maddesi, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan varlıkların amortisman konusu olabileceğini düzenler. Ancak, boru hattı BOTAŞ’a ait olduğundan ve işlem tamamlandıktan sonra şirkete herhangi bir mülkiyet veya kullanım hakkı geçmediğinden, şirketin aktifine kaydedilecek yeni bir iktisadi kıymet doğmaz. Dolayısıyla, bu tür harcamaların amortisman yoluyla aktifleştirilmesi mümkün değildir. Gider Olarak Kaydedilmesi Maden sahasında yürütülen faaliyetin devamı için boru hattının taşınması zorunlu olduğundan, yapılan harcamalar doğrudan işin idamesiyle ilgili gider olarak kabul edilir. Bu kapsamda: Şirket tarafından yapılan tüm deplase giderleri, ticari kazancın elde edilmesi ve sürdürülmesi amacıyla yapılmış olduğundan Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/1. maddesi kapsamında gider yazılabilir. Muhasebe kaydı yapılırken aktifleştirme yapılmaz; harcamalar doğrudan gider hesaplarına yansıtılır. Sonuç Maden üretim sahası içerisinde yer alan ve BOTAŞ’a ait boru hattının, faaliyetlerin sürdürülebilmesi için şirket tarafından taşınması halinde; Yeni bir amortismana tabi iktisadi kıymet oluşmaz, Yapılan harcamalar doğrudan gider yazılır, Vergi matrahının tespitinde bu giderler indirilebilir. Bu nedenle, maden sahalarında altyapı zorunlulukları nedeniyle yapılan boru hattı taşıma harcamaları, işletmenin ticari kazancını etkileyen indirilebilir gider niteliği taşımaktadır. Soru-Cevap Tablosu SoruCevapMaden sahasındaki boru hattı taşınırsa amortisman ayrılır mı?Hayır, amortismana tabi iktisadi kıymet oluşmaz.BOTAŞ’a ait boru hattının taşınması için yapılan giderler nasıl kaydedilir?Doğrudan gider yazılır.Bu harcamalar kurum kazancının tespitinde indirilebilir mi?Evet, GVK 40/1 kapsamında indirilebilir.Harcamalar aktifleştirilip amortisman ayrılabilir mi?Hayır, mülkiyet şirkete geçmediği için aktifleştirme yapılamaz.Giderlerin indirilebilmesi için hangi şart aranır?Gider ile ticari faaliyet arasında doğrudan ilişki olmalıdır.Boru hattı taşıma masrafları hangi hesaplarda izlenir?Genel gider hesaplarında muhasebeleştirilir.Vergi Usul Kanunu bu konuda hangi maddeye dayanır?VUK 313. madde dikkate alınır.Gelir Vergisi Kanunu açısından hangi madde uygulanır?GVK 40/1 maddesi uygulanır.Şirket aktifinde yeni bir varlık doğar mı?Hayır, BOTAŞ’a ait olduğu için şirkete yeni varlık geçmez.Bu giderler ileride vergi incelemesinde sorun yaratır mı?Hayır, kanuni dayanağı olduğundan indirilebilir gider kabul edilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü    Sayı:27575268-105[Mük.257-2018-645]-E.40992621.11.2019Konu:Maden üretim sahası içerisinde bulunan boru hattının üretim sahasının dışına taşınması kapsamında yapılan harcamalar  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzdan, altın arama, çıkartma ve zenginleştirme faaliyetleri ile iştigal eden şirketinizin, … ili … ilçesi yakınlarında bulunan ve halihazırda üretim faaliyeti gerçekleştirmekte olan işletmenizin üretim sahası içerisinde yeni bir açık ocak kazısı yapılmasının planlandığı, ancak kazının yapılacağı alandan mülkiyeti BOTAŞ a ait boru hattının geçmesi nedeniyle BOTAŞ ile gerekli deplase protokollerin yapılarak mevcut boru hattının üretim sahasının dışına taşınması işi kapsamında tüm giderlerin şirketiniz tarafından karşılanacağı ve işlem tamamlandığında boru hattının BOTAŞ’a teslim edileceği belirtilerek, yapılacak harcamaların hangi hesapta izleneceği hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmaktadır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesinde, “Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsdeki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce: 1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; 2. İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41’inci maddeleri hükümlerine uyulur.” denilmiştir. Aynı Kanunun 40 ıncı maddesinde safi kazancın tespit edilmesinde indirilecek giderler sayılmış olup, maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirim konusu olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir. Buna göre, anılan bent hükmü uyarınca, yapılan genel giderlerin indirim konusu yapılabilmesi için söz konusu giderlerin kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılmış olması, masrafla iş arasında açık, güçlü bir illiyet bağının mevcut olması, giderin keyfi olmaması ve masrafın işin önemi ölçüsünde yapılmış bulunması gerekmekte olup bu mahiyette olmayan giderlerin safi kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır. Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 313 üncü maddesinde, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesinin amortisman mevzuunu teşkil edeceği belirlenmiştir. Buna göre, işletmenize ait maden üretim sahası içerisinde bulunan ve mülkiyeti BOTAŞ’a ait boru hattının, üretim sahasının dışında bulunan başka bir yere taşınması işleminde şirketinizce aktifleştirilecek herhangi bir amortismana tabi iktisadi kıymet oluşmayacak olup, bu işlem için şirketinizce yapılacak harcamaların, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması kaydıyla, Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin (1) numaralı bendi kapsamında safi kurum kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır Diğer taraftan, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar, 26/12/1992 tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer Tebliğlerde yapılmış bulunmaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. DİĞER KONULARLA İLGİLİ ÖNERİLEN İÇERİKLER Serbest Bölgelerde E-Defter Kayıtlarının Yabancı Para Birimiyle Tutulması Kiralanan Plaj İçin Alınan Kumun Vergisel Boyutu Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.