Türkiye’de hizmet sektörünün önemli alanlarından biri haline gelen Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB), hem iş güvenliği uzmanı hem işyeri hekimi hem de sağlık personeli istihdam ederek işyerlerine kapsamlı hizmet sunmaktadır. Ancak OSGB’lerin hangi defteri tutacağı, gelirlerinin ticari kazanç mı yoksa serbest meslek kazancı mı sayılacağı, uzun süredir tereddüt yaratan teknik bir konudur. Bu blog yazısında, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 12.06.2015 tarihli özelgesi üzerinden OSGB’lerin defter tutma yükümlülüğü hukuki ve mali açıdan ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır. 1. Teknik Vak’a: OSGB İşletmesinde Defter Türü Tereddüdü X OSGB Adi Ortaklığı, faaliyetleri kapsamında: İş güvenliği uzmanı, İş yeri hekimi, Diğer sağlık personeli istihdam etmektedir. Ayrıca işyerlerine: Risk analizi raporu, İş güvenliği eğitimi, Meslek hastalıkları takibi, İşe giriş sağlık raporları gibi hizmetler verilmektedir. Ortaklık, bu faaliyetler için serbest meslek kazanç defteri mi, yoksa işletme defteri mi tutulacağı sorusu üzerine özelge talep etmiştir. 2. Gelir Vergisi Açısından Değerlendirme: OSGB Geliri Ticari Kazançtır Gelir Vergisi Kanunu’nun: 37. maddesi: “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır.” 65. maddesi: Serbest meslek faaliyetinde şahsi mesai ve uzmanlık esastır. 66. maddesi: Serbest meslek yanında başka iş yapılsa da serbest meslek vasfı değişmez. Ancak OSGB için durum farklıdır. Çünkü OSGB faaliyeti: Kişisel uzmanlık faaliyeti olmaktan çıkmış, Organize bir işyeri faaliyetidir, Sermaye + işgücü + personel organizasyonu içerir, Çok sayıda iş güvenliği uzmanı ve doktor istihdam edilmektedir. Bu nedenle OSGB faaliyeti serbest meslek faaliyeti değil, ticari faaliyet kabul edilir. SONUÇ: -OSGB’nin elde ettiği kazanç ticari kazançtır.-Ortaklar kazancı adi ortaklık hisseleri oranında beyan eder. 3. OSGB Hangi Defteri Tutacaktır? (VUK Açısından) Vergi Usul Kanunu’na göre: 176. madde: Tüccarlar iki sınıfa ayrılır-I. sınıf → Bilanço-II. sınıf → İşletme hesabı 177. madde: Bilanço esasına geçiş şartları 178. madde: Sınıf değiştirme OSGB defter seçimi şu şekilde yapılır: Faaliyet DurumuTutulacak Defter177. maddedeki şartlardan biri sağlanıyorsaBilanço DefteriŞartlar sağlanmıyorsaİşletme Defteri Yani: -Serbest meslek kazanç defteri tutulamaz.-OSGB, tüccar olarak değerlendirilir.-Bilanço veya işletme defteri, işletme büyüklüğüne göre belirlenir. 4. Özelgenin Açık Sonucu Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 12.06.2015 tarihli özelgesi: ✔ OSGB’nin kazancı ticari kazançtır✔ Defter tutma bakımından VUK 177 uygulanır✔ İşletme büyüklüğü uygunsa işletme defteri, değilse bilanço defteri tutulur✔ Serbest meslek kazanç defteri tutulamaz 5. OSGB’ler İçin Uygulamada Önemli Noktalar OSGB tüccar statüsündedir. Ortaklık karı, ortaklara hisseleri oranında dağıtılarak vergilendirilir. Hizmetler serbest meslek faaliyeti sayılmaz. İş güvenliği uzmanı veya doktorun bireysel hizmeti ile OSGB hizmeti hukuken farklıdır. OSGB faaliyetinde “şahsi mesai ağırlığı” değil “organizasyonel yapı” esastır. Sonuç OSGB’ler, faaliyetlerinin kapsamı ve organizasyon yapısı gereği ticari işletme olarak kabul edilmekte ve buna göre defter tutmaktadır. Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince OSGB’lerin: Serbest meslek kazanç defteri tutması mümkün değildir. İşletme hacmine göre bilanço veya işletme defteri tutulmalıdır. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIESKİŞEHİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMÜKELLEF HİZMETLERİ USUL GRUP MÜDÜRLÜĞÜ   Sayı:64950229-105[Mük.257-2014/1]-2265112/06/2015Konu:Ortak sağlık ve güvenlik birimi işi yapan adi ortaklığın hangi defteri tutması gerektiği hakkında              İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ortak sağlık ve güvenlik birimi işi yaptığınızı, işyerinizde iş güvenliği uzmanı, doktor ve sağlık personeli istihdam ettiğinizi, sigortalı işçi çalıştıran işyerlerine risk analizi raporları düzenlediğinizi, iş güvenliği eğitimi konusunda rehberlik ve danışmanlık yaptığınızı, çalışan işçilerin sağlık gözetimi, meslek hastalıkları ve iş kazalarını, işe giriş sağlık raporlarını düzenlediğinizi belirterek tutmanız gereken defterin serbest meslek kazanç defteri mi yoksa işletme defteri mi olacağı konusunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.             I – GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN             Bilindiği üzere; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde, “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır.” hükmü yer almaktadır.             Ticari faaliyet, bir türlü emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin ticari faaliyet olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin “ticari faaliyet” sayılabilmesi için, kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.             Aynı Kanunun 65 inci maddesinde, “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.             Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır…” hükümlerine yer verilmiştir.             Ayrıca, aynı Kanunun 66 ncı maddesinde serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının serbest meslek erbabı vasfını değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.             Bu çerçevede, sigortalı olarak iş güvenliği uzmanı, doktor ve sağlık personeli istihdam ederek ortak sağlık ve güvenlik birimi olarak faaliyet gösterdiğiniz işyeriniz bünyesinde verilen hizmetlerin şahsi mesleki faaliyet boyutlarını aşıp, ticari bir organizasyona dönüşmesi nedeniyle, söz konusu faaliyetinizden elde edilen kazancın ticari kazanç olarak değerlendirilmesi ve adi ortaklıktan elde edilen karın, ortaklıktaki hisseleriniz oranında paylaşılarak, ticari kazanca ilişkin genel esaslar çerçevesinde beyan edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir.             II – VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 176 ncı maddesinde tüccarların, defter tutmak bakımından iki sınıfa ayrıldığı, I inci sınıf tüccarların bilanço esasına göre; II nci sınıf tüccarların işletme hesabı esasına göre defter tutacakları hükme bağlanmış, Kanunun 177 ve 178 inci maddelerinde tüccar sınıflarına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.             Bu itibarla, ortak sağlık ve güvenlik birimi faaliyetinizden elde ettiğiniz gelir ticari kazanç olarak vergilendirilecek olup, mezkur kanunun 177 nci maddesinde altı bent halinde sayılan şartlardan birini taşımanız halinde bilanço esasına göre, aksi takdirde işletme hesabı esasına göre defter tutmanız gerekmektedir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Tahta Paletlerin Vergisel Açıdan İtfası: Amortisman mı, Doğrudan Gider mi? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.