İşletmeler, teknolojinin gelişmesiyle birlikte insan kaynağı gerektirmeden hizmet verebilen otomatik sistemlere daha fazla yönelmektedir. Otomatik fotoğraf çekme kabinleri (vesikalık makineleri) de bu kapsamda yaygın kullanılan modern cihazlardır. Ancak bu tür kabinlerin Vergi Usul Kanunu (VUK) bakımından bir işyeri (şube) sayılıp sayılmayacağı önemli bir vergisel sonuç doğurmaktadır. Bu yazıda, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 17.04.2015 tarihli ve 11395140-105[156-2014/VUK2-8154]-50306 sayılı özelgesi doğrultusunda değerlendirme yapılmakta ve işletmeler için uygulama rehberi hazırlanmıştır. 1. Örnek Olay; İşletmenin Otomatik Fotoğraf Kabinleri Şube mi? X Foto Sistemleri Ltd. Şti., farklı lokasyonlara yerleştirdiği otomatik fotoğraf çekme kabinleri üzerinden hizmet sunmaktadır. Kabinlerde çalışan personel yoktur; müşteriler otomatik sistem üzerinden fotoğrafını çektirip çıktısını almaktadır. Şirket, bu kabinlerin Vergi Usul Kanunu açısından “şube” kabul edilip edilmeyeceği konusunda tereddüt yaşamış ve özelge başvurusunda bulunmuştur. 2. VUK’un 156. Maddesine Göre İş Yeri Tanımı VUK md. 156’ya göre işyeri, ticari, sınai, zirai veya mesleki faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir. Mevzuatta işyeri örnekleri arasında: mağaza yazıhane imalathane şube depo inşaat şantiyesi otel, kahvehane maden, taş ocağı gibi birçok fiziki mekân sayılmıştır. İş yeri sayılabilmesi için iki temel şart aranır: Faaliyetin icrasına tahsis edilmiş yer niteliği taşıması Faaliyetin fiilen o yerde gerçekleştirilmesi 3. Otomatik Kabinler İş Yeri Sayılır mı? Özelgede yapılan değerlendirmeye göre: Kabinde personel çalışmamakta, İşlem tamamen otomatik sistemle, Müşteri tarafından kendi kendine yapılmaktadır. Bu nedenle: -Kabinin faaliyetin icra edildiği bir işyeri niteliği bulunmamaktadır. -Fiziksel alan olsa da işin organizasyonu, personel yönetimi ve ticari faaliyetin yürütüldüğü yer özelliklerini taşımadığından şube olarak kabul edilmez. 4. Özelgenin Özeti Otomatik fotoğraf çekme kabinleri, Vergi Usul Kanunu kapsamında işyeri (şube) sayılmaz. Bu kabinler için şube açılışı yapılması gerekmez. İşletme, bu cihazları sadece faaliyette kullanılan araç/ekipman olarak değerlendirir. Bu durum defter tasdiki, şube bildirimi ve yoklama işlemlerini ortadan kaldırır. 5. İşletmeler İçin Önemi Bu özelge; otomatik satış, ödeme ve hizmet cihazları kullanan tüm işletmeler için yol göstericidir: Otomatlar Kiosklar Self-service yazıcı veya foto kabinleri Jetonlu makineler Kartlı/temassız çalışan hizmet cihazları Bu cihazların birçoğu, personel bulundurulmayan ve sadece otomatik işlem yapılan sistemler olduğundan işyeri sayılmamaktadır. Bu sayede: Şube açılış işlemleri Ek vergi yükümlülükleri Şube defteri tasdiki Ayrıca işyeri bildirimigerekmemektedir. Sonuç VUK md. 156 çerçevesinde bir yerin işyeri sayılabilmesi için faaliyetin personel istihdamı ile veya aktif organizasyonla yürütülüyor olması gerekmektedir. Otomatik fotoğraf kabinleri, sadece makine aracılığıyla hizmet sunduğundan işyeri (şube) olarak kabul edilmez. Bu durum, işletmelerin şube bildirim yükümlülüklerini önemli ölçüde hafifletir Özelgeye Özgü 10 Soru – 10 Cevap SoruCevapOtomatik fotoğraf kabini şube midir?Hayır, VUK md. 156’ya göre şube niteliği taşımaz.Otomatik kabin işyeri açılışına tabi mi?Hayır, kabinler işyeri sayılmadığı için şube açılışı yapılmaz.Kabinde personel olmaması durumu önemli mi?Evet, personel bulunmaması işyeri niteliğini ortadan kaldırır.VUK 156 işyeri tanımı neyi kapsar?Faaliyetin icra edildiği veya icrasına tahsis edilen fiziki alanları kapsar.Kiosklar işyeri sayılır mı?Çoğunlukla hayır, otomatik çalışan kiosklar işyeri kabul edilmez.Otomatik kabinlerden elde edilen gelir nasıl vergilendirilir?İşletmenin ticari kazancı olarak vergilendirilir, ancak şube kaydı gerekmez.Bu cihazlar için şube defteri tutulur mu?Hayır, şube niteliği taşımadığı için tutulmaz.Otomat makineleri için bildirim yapılır mı?Genellikle hayır, personelsiz otomatik makineler işyeri sayılmaz.Bu özelge diğer işletmelere örnek olur mu?Evet, tüm self-service cihazlar için emsal niteliğindedir.Otomatik fotoğraf kabini nereye kayıt edilir?İşletme aktifine makine/ekipman olarak kayıt edilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞIMükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü   Sayı:11395140-105[156-2014/VUK2-8154]-5030617/04/2015Konu:Şube Bildirimi              İlgide kayıtlı özelge talep formunuzdan, işletmenize ait olup iş açısından uygun olan çeşitli yerlere kurduğunuz otomatik fotoğraf çekme kabinlerinin işyeri (şube) sayılıp sayılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşüne başvurulduğu anlaşılmıştır.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun 156 ncı maddesine göre, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir.             Bu madde hükmüne göre, mükelleflerin ticari, sınai ve zirai faaliyetlerini sürdürdükleri yerlerin işyeri özelliğini taşıyabilmesi için bu yerlerin “faaliyetin icrasına tahsis edilmesi” veya faaliyetin icra edildiği “yer” olma özelliğini taşıması şarttır.             Bu itibarla, söz konusu otomatik fotoğraf çekme kabinlerinde, sınırlı bazı işlemlerin herhangi bir personel kullanımı olmaksızın otomatik olarak müşteriler tarafından yapılıyor olması durumunda, bu kabinlerin işletmenizin bir şubesi olarak kabul edilmesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında işyeri olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.             Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Ödünç Olarak Verilen Hammaddelerde Fatura Düzenleme ve KDV Uygulaması: Kullanım Ödüncü – Tüketim Ödüncü Ayrımı Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.