Giriş Servis, bakım ve onarım hizmeti veren işletmeler için sevk irsaliyesi düzenleme yükümlülüğü hem Vergi Usul Kanunu hem de uygulama tebliğleri çerçevesinde önemli bir sorumluluktur. Servis araçlarında taşınan yedek parçalar, ekipmanlar ve ücretsiz parça değişimi gibi operasyonel süreçlerde hangi durumlarda sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerektiği sıkça tereddüt yaratmaktadır. Bu yazıda, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 03.03.2015 tarihli özelgesinde yer alan somut olay çerçevesinde, servis araçlarında taşınan malzemeler için sevk irsaliyesi kesilmesine ilişkin teknik değerlendirme yapılmaktadır. Somut Olayın Teknik İncelemesi Özelge konusu olayda, (D)Servis Hizmetleri A.Ş.; … A.Ş. ile yaptığı servis ve bakım sözleşmesi kapsamında, Ücretsiz parça değişimi yapmakta, Servis araçlarında standart ekipman, alet-edevat ile çeşitli yedek parçalar bulunmakta, Yedek parçaların bir kısmı bakım sırasında kullanılmakta, Kullanılmayan parçalar servis dönüşünde araca geri alınmaktadır. Mükellef, bu parçalar ve ekipmanlar için sevk irsaliyesi düzenleme zorunluluğunun olup olmadığını idareden sormuştur. Sevk İrsaliyesinin Hukuki Niteliği (VUK 230/1-5) Vergi Usul Kanununun 230/1-5 maddesinde; Malın satıcı tarafından taşındığı, Alıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı, Malın işyerleri arasında taşındığı, Malın komisyoncuya veya aracıya gönderildiği durumlarda sevk irsaliyesi düzenlenmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Sevk irsaliyesi, fiyat ve bedel içermese bile ticari mal hareketinin ispatı için düzenlenmektedir. Özelgede Yer Alan Kritik Ayrımlar 1. Servis aracındaki alet, edevat ve demirbaş malzemeler İdareye göre bu tür malzemeler ticari emtia niteliğinde olmadığından, sevk irsaliyesi düzenlenmesine gerek yoktur. Bu ekipmanlar, satış amacı taşımadığı için irsaliye zorunluluğu bulunmaz. 2. Yedek parçaların bakım-onarım için taşınması Yedek parçalar emtia niteliğinde olduğundan sevk irsaliyesi zorunludur. Duruma göre iki farklı uygulama vardır: A. Müşteri ve servis adresi biliniyorsa Her bir müşteri için ayrı ayrı sevk irsaliyesi düzenlenmelidir. B. Müşteri ve adres belirsiz ise (saha servisi modelinde) 173 No.lu VUK Tebliği uyarınca “muhtelif müşteriler” ibareli sevk irsaliyesi düzenlenebilir. Bu durumda: Kullanılmayan parçalar servis dönüşünde irsaliye üzerine işaretlenmelidir, Yeni servis çıkışında; araçta bulunan tüm parçalar için yeniden irsaliye düzenlenmelidir. 3. Ücretsiz değişim yapılan yedek parçalar Sevk irsaliyelerinde ayrıca şu açıklama bulunmalıdır: Bakım-onarım sözleşmesi kapsamında ücretsiz değişim için taşınmaktadır. Bu ifade, belgenin hukuki ispat gücünü artırır. Sonuç İzmir Vergi Dairesi’nin özelgesine göre: Servis araçlarındaki alet, edevat ve demirbaşlar için irsaliye gerekmez. Yedek parçalar ise her durumda sevk irsaliyesine tabidir. Müşteri biliniyorsa münferit irsaliye, belirsiz ise muhtelif müşteriler irsaliyesi düzenlenir. Kullanılmayan parçalar servis dönüşünde irsaliye üzerine işaretlenir. Özelge sonrasındaki e-İrsaliye ile ilgili uygulamalar için ilgili kılavuza ayrıca bakınız. Ücretsiz değişimlerde irsaliye üzerinde açıklama bulunmalıdır. 10 Soru – 10 Cevap Tablosu SoruCevapServis aracındaki alet-edevat için irsaliye gerekir mi?Hayır, demirbaş niteliğinde oldukları için irsaliye düzenlenmez.Yedek parçalar taşınırken irsaliye zorunlu mu?Evet, her durumda sevk irsaliyesi gereklidir.Müşteri biliniyorsa nasıl irsaliye düzenlenir?Her müşteriye özel ayrı bir sevk irsaliyesi düzenlenir.Müşteri bilinmiyorsa ne yapılır?“Muhtelif müşteriler” ibareli sevk irsaliyesi düzenlenebilir.Kullanılmayan parçalar nasıl kaydedilir?Servis dönüşünde irsaliye üzerine işaretlenir.Yeni parçalar yüklendiğinde ne yapılır?Tüm parçalar için yeni sevk irsaliyesi düzenlenmelidir.Ücretsiz değişim yapılırken ne yazılır?İrsaliyede “ücretsiz değişim” açıklaması bulunmalıdır.Sevk irsaliyesi neyin ispatıdır?Ticari mal hareketinin ispatı niteliğindedir.Demirbaş ve emtia ayrımı neden önemli?İrsaliye zorunluluğu sadece ticari emtia için geçerlidir.173 No.lu Tebliğ hangi durumda uygulanır?Müşteri ve teslim yeri bilinmeyen saha servislerinde uygulanır. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIİZMİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI(Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)   Sayı:67854564-010.01-10303/03/2015Konu:Sevk İrsaliyesi.              İlgi (a)’da kayıtlı özelge talep formunuzda yer alan hususlarla ilgili olarak ilgi (b)’de kayıtlı yazımızla tarafınıza görüş tayin edilmiştir.             Bu kez aynı konu ile ilgili olarak Başkanlığımıza verilen ilgi (c)’de kayıtlı özelge talep formunuzda; … A.Ş. ile yaptığınız iş sözleşmesi çerçevesinde … servis ve bakım hizmetleri için bedelsiz parça değişimi yaptığınız; servis araçlarınızda müdahalenin yapılabilmesi için gerekli olan standart ekipman ve parçalar ile arızanın niteliğine uygun … A.Ş. tarafından ithal edilerek firmanıza teslim edilen … ‘nın yedek parçaları, arızalı … ve parçalarının bulundurulduğu belirtilerek, bu malzemeler için sevk irsaliyesi düzenlenip düzenlenmeyeceği hususunda Başkanlığımızın görüşü istenilmektedir.             213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Faturanın Şekli ” başlıklı 230 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının 5 numaralı bendinde; “Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası,( Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının, taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.)             Malın bir mükellefin birden çok işyerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer aracıya gönderildiği hallerde de, malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü ile 23’üncü madde hükmü uygulanır.  İrsaliyelerde malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca belirtilir.             Şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu mallara ait fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmaz.” hükmüne yer verilmiştir.             Anılan bent hükmünden de anlaşılacağı üzere, sevk irsaliyesi; ticari mal hareketinin izlenmesi amacıyla düzenlenen bir belgedir.             Öte yandan, 173 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (c) bölümünde; alıcıların kimler olacağı ve ne miktarda mal alacakları belli olmayan ve alıcılara iş yerlerinde teslim edilmek üzere satıcı tarafından kendi nakil vasıtası ile mal gönderilmesi halinde, nakil vasıtasına yüklenen tüm mallar için “Muhtelif Müşteriler” ibareli tek bir sevk irsaliyesi düzenlenmesinin tebliğde yapılan açıklamalar dahilinde mümkün olduğu belirtildikten sonra bu şekilde düzenlenmiş sevk irsaliyesi ile sevk edilen ve alıcının talep ettiği miktarda teslim edilen mallara ait faturaların, fatura düzenleme süresi beklenilmeksizin malın teslimi anında düzenlenmesinin şart olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.             Buna göre; servis araçlarınızda bulundurulan standart ekipmanlarınızdan alet, edevat gibi demirbaşlarınız için sevk irsaliyesi düzenlenmesine gerek bulunmamakta olup, bakım ve onarım hizmeti kapsamında değiştirilmek veya kullanılmak üzere taşınan yedek parçaların taşınması sırasında müşterilerin kimler olacağı ile nereye gidileceğinin bilinmesi halinde her bir müşteri adına ayrı ayrı sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir.             Ancak, söz konusu yedek parçaların taşınması sırasında müşterilerin kimler olacağı ile nereye gidileceğinin belli olmadığı hallerde “muhtelif müşteriler” ibareli sevk irsaliyesi düzenlenmesi mümkün bulunmakta olup, bu durumda servis dönüşü sırasında kullanılmayan yedek parçaların irsaliye üzerine işaretlenmesi ve tekrar servise çıkılacağı zaman ise servis elamanının yanında veya araçta bulanan yedek parçalara ilaveten yeni parça alınması veya yükletilmesi halinde de tüm yedek parçalar için yeni bir sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir.             Diğer taraftan, düzenlenecek sevk irsaliyelerinde, yedek parçaların bakım onarım hizmeti sözleşmeleri kapsamında ücretsiz değişim için taşındığına ilişkin bir açıklamaya da yer verilecektir.             Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Otomatik Fotoğraf Çekme Kabinleri Şube Sayılır mı? VUK Madde 156 Kapsamında İş Yeri Niteliği Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.