Ay Sonu ve Dönem Sonu Kur Farkı Hesaplama Örneği Özet Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin yabancı para cinsinden kasa, banka, ticari alacak, ticari borç ve kredi hesaplarını belirli dönemlerde Türk lirası karşılığıyla yeniden değerlemesi gerekir. Kur değerlemesi sonucunda ortaya çıkan farklar, hesabın varlık veya borç niteliğinde olmasına göre kambiyo kârı, kambiyo zararı ya da finansman gideri olarak muhasebeleştirilir. Bu çalışmada; Kur değerlemesine tabi hesaplar, Kullanılması gereken döviz kuru, Kur farkının hesaplanması, Varlık ve borç hesaplarında kayıt mantığı, Uygulamalı kur değerleme tablosu, Tabloya göre düzenlenecek yevmiye maddeleri, KDV ve fatura uygulaması, Finansman gider kısıtlaması, Denetim ve kontrol noktaları örneklerle açıklanmıştır. Kur değerlemesi nedir? Kur değerlemesi, yabancı para cinsinden takip edilen bir muhasebe hesabının değerleme tarihindeki Türk lirası karşılığının hesaplanması ve bulunan tutar ile hesabın muhasebe kayıtlarındaki Türk lirası değeri arasındaki farkın kayıtlara alınmasıdır. Basit anlatımla şirket şu soruya cevap arar: Dövizli hesabın değerleme tarihindeki Türk lirası karşılığı ile muhasebe kayıtlarındaki Türk lirası karşılığı aynı mı? Aynı değilse aradaki fark, hesabın niteliğine göre kur farkı geliri veya kur farkı gideri olarak kaydedilir. Kur değerlemesinin yasal dayanağı nedir? Vergi Usul Kanunu’nun 280’inci maddesine göre yabancı paralar borsa rayiciyle değerlenir. Yabancı paranın borsa rayici bulunmadığında değerlemede uygulanacak kur Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir. Aynı hüküm yabancı para cinsinden senetli ve senetsiz alacaklar ile borçlar için de geçerlidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yıl sonları için yayımlanan Vergi Usul Kanunu genel tebliğlerinde değerleme kurları açıklanır. Örneğin, 590 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2025 yıl sonu değerlemesinde uygulanacak kurlar belirlenmiştir. İlgili yıl için Bakanlık tarafından kur ilan edilmemişse Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilan edilen kurlar esas alınır. (590 SIRA NOLU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ) Bu kapsamda genel olarak: Kasada fiilen bulunan yabancı paralar için efektif alış kuru, Banka hesapları, alacaklar, borçlar ve diğer dövizli hesaplar için döviz alış kuru kullanılır. Her yılın yıl sonu (veya 3’er aylık dönem sonu) değerlemesinde, o yıl için yayımlanan güncel Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kontrol edilmelidir. Kur değerlemesi hangi tarihlerde yapılır? Kur değerlemesi uygulamada iki farklı amaçla yapılabilir. Değerleme zamanıUygulamanın amacıAy sonlarıYönetim raporlaması, aylık mali tablo, grup raporlaması ve iç kontrolGeçici vergi dönemleriGeçici vergi matrahının doğru hesaplanmasıHesap dönemi sonuYıllık bilanço ve kurumlar vergisi matrahının hazırlanmasıÖzel hesap dönemi sonuÖzel hesap dönemi kullanan şirketlerin yıllık kapanışıBağımsız denetim raporlama tarihleriTFRS veya BOBİ FRS finansal tablolarının hazırlanması 2025 takvim yılından itibaren dördüncü geçici vergi dönemi yeniden uygulanmaya başlanmıştır. Bu nedenle takvim yılı kullanan şirketler bakımından geçici vergi dönemleri şöyledir: 31 Mart 30 Haziran 30 Eylül 31 Aralık Gelir İdaresi Başkanlığının güncel beyan süreleri tablosunda, 7566 sayılı Kanun değişikliği uyarınca 2025 yılından itibaren dördüncü geçici vergilendirme dönemi beyannamesinin verileceği açıklanmıştır. Ay sonlarında yapılan kur değerlemesi çoğunlukla şirketin aylık finansal raporlama politikasıyla ilgilidir. Vergi matrahının hesaplanması bakımından ise geçici vergi ve hesap dönemi sonu değerlemeleri özellikle önemlidir. Hangi muhasebe hesapları kur değerlemesine tabi tutulur? Yabancı para cinsinden bakiye veren ve Türk lirası karşılığı değişen bazı başlıca hesaplar şunlardır: Hesap koduHesap adıHesabın niteliği100KasaParasal varlık102BankalarParasal varlık108Diğer Hazır DeğerlerParasal varlık120AlıcılarParasal varlık121Alacak SenetleriParasal varlık126Verilen Depozito ve TeminatlarNiteliğine göre değerlendirilir131Ortaklardan AlacaklarParasal varlık136Diğer Çeşitli AlacaklarParasal varlık159Verilen Sipariş AvanslarıÖzel değerlendirme gerekir300Banka KredileriParasal borç320SatıcılarParasal borç321Borç SenetleriParasal borç326Alınan Depozito ve TeminatlarNiteliğine göre değerlendirilir331Ortaklara BorçlarParasal borç336Diğer Çeşitli BorçlarParasal borç340Alınan Sipariş AvanslarıÖzel değerlendirme gerekir400Banka KredileriUzun vadeli parasal borç421Borç SenetleriUzun vadeli parasal borç431Ortaklara BorçlarUzun vadeli parasal borç Bir hesabın kur değerlemesine tabi olup olmadığı yalnızca hesap koduna bakılarak belirlenmemelidir. Hesabın altında izlenen işlemin; Para alma hakkı doğurup doğurmadığı, Belirli bir para ödeme yükümlülüğü içerip içermediği, Avans, teminat veya depozito niteliğinde olup olmadığı, Bir varlığın maliyetine ilişkin olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. Kur değerlemesinde kullanılacak temel formül nedir? Kur değerleme hesaplamasının temel formülü şöyledir: Değerleme tarihindeki Türk lirası karşılığı: Yabancı para bakiyesi × Değerleme kuru Kur değerleme farkı: Değerleme tarihindeki Türk lirası karşılığı – Muhasebe kayıtlarındaki Türk lirası değeri Ancak bulunan farkın gelir mi yoksa gider mi olduğu, hesabın varlık veya borç niteliğine göre değişir. Varlık ve borç hesaplarında kur farkının yönü nasıl belirlenir? Hesap türüDöviz kuru yükselirseDöviz kuru düşerseKasa, banka ve alacak gibi varlıklarKur farkı geliriKur farkı zararıSatıcı, kredi ve diğer borçlarKur farkı zararıKur farkı geliri Bu tablo kur değerlemesinin temel mantığını özetlemektedir. Örneğin şirketin 10.000 ABD doları alacağı varsa ABD doları kurunun yükselmesi, şirketin alacağının Türk lirası değerini artırır. Bu nedenle gelir oluşur. Buna karşılık şirketin 10.000 ABD doları borcu varsa kurun yükselmesi, şirketin ödeyeceği Türk lirası tutarını artırır. Bu nedenle gider veya zarar oluşur. Uygulamalı kur değerleme örneği ABC Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin dönem sonunda aşağıdaki dövizli hesap bakiyelerinin bulunduğunu varsayalım. Örnekte kullanılan kurlar tamamen bilgi amacıyla varsayılmıştır. Gerçek bir değerleme işleminde değerleme tarihine ait geçerli ve resmî kurlar kullanılmalıdır. (Bu yazı hazırlandığı sırada 30.06.2026 tarihli bazı değerleme kurları: USD/Döviz Alış: 46.5551, EURO/Döviz Alış: 53.0950, İngiliz Sterlini/Döviz Alış: 61.4404) Varsayılan değerleme kurları: Döviz cinsiDeğerleme kuruABD doları40,00 TLAvro46,00 TLİngiliz sterlini50,00 TL Kur farkı hesaplama tablosu HesapHesap açıklamasıHesap türüDövizDöviz bakiyesiKayıtlı TL değeriKayıtlı ortalama kurDeğerleme kuruYeni TL değeriKur farkıSonuçKullanılacak karşı hesap100.01Döviz KasasıVarlıkUSD5.000190.00038,0040,00200.00010.000Gelir646102.02Avro Banka HesabıVarlıkEUR8.000360.00045,0046,00368.0008.000Gelir646120.01Dövizli AlıcılarVarlıkUSD10.000390.00039,0040,00400.00010.000Gelir646136.01Dövizli Diğer AlacaklarVarlıkGBP3.000156.00052,0050,00150.000-6.000Zarar656320.01Avro SatıcılarBorçEUR6.000264.00044,0046,00276.00012.000Zarar656320.02Sterlin SatıcılarBorçGBP2.000102.00051,0050,00100.000-2.000Gelir646300.01Döviz Banka KredisiBorçUSD20.000750.00037,5040,00800.00050.000Finansman gideri780 Birinci hesaplama: Döviz kasası Şirketin kasasında 5.000 ABD doları bulunmaktadır. Muhasebe kayıtlarındaki değer: 5.000 USD × 38,00 TL = 190.000 TL Dönem sonu değeri: 5.000 USD × 40,00 TL = 200.000 TL Kur farkı: 200.000 TL – 190.000 TL = 10.000 TL Kasa bir varlık hesabıdır. Kur yükseldiği için kasadaki dövizin Türk lirası değeri artmış ve 10.000 TL kambiyo kârı oluşmuştur. İkinci hesaplama: Döviz banka hesabı Şirketin bankadaki 8.000 avroluk hesabının kayıtlı değeri 360.000 TL’dir. Dönem sonu değeri: 8.000 EUR × 46,00 TL = 368.000 TL Kur farkı: 368.000 TL – 360.000 TL = 8.000 TL Banka hesabı bir varlık hesabı olduğu için meydana gelen 8.000 TL artış kambiyo kârıdır. Üçüncü hesaplama: Dövizli alıcılar Şirketin müşteriden 10.000 ABD doları alacağı bulunmaktadır. Dönem sonu değeri: 10.000 USD × 40,00 TL = 400.000 TL Kur farkı: 400.000 TL – 390.000 TL = 10.000 TL Alacağın Türk lirası karşılığı yükseldiğinden şirket lehine 10.000 TL kur farkı oluşmuştur. İhracat işlemlerine ilişkin kur farklarının hesap planında 601 Yurt Dışı Satışlar hesabında mı yoksa 646 Kambiyo Kârları hesabında mı izleneceği, işlemin oluştuğu dönem ve şirketin uyguladığı muhasebe politikası dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir. Uygulamada alt hesaplar kullanılarak ihracat faaliyetinden doğan kur farklarının ayrı takip edilmesi özellikle kurumlar vergisindeki ihracat kazancı indirimi bakımından önemlidir. Dördüncü hesaplama: Dövizli diğer alacaklar Şirketin 3.000 İngiliz sterlini tutarındaki diğer alacağının kayıtlı değeri 156.000 TL’dir. Dönem sonu değeri: 3.000 GBP × 50,00 TL = 150.000 TL Kur farkı: 150.000 TL – 156.000 TL = -6.000 TL Alacağın Türk lirası değeri azaldığı için 6.000 TL kambiyo zararı oluşmuştur. Beşinci hesaplama: Dövizli satıcı borcu Şirketin satıcısına 6.000 avro borcu bulunmaktadır. Dönem sonu değeri: 6.000 EUR × 46,00 TL = 276.000 TL Kur farkı: 276.000 TL – 264.000 TL = 12.000 TL Satıcı hesabı bir borç hesabıdır. Borcun Türk lirası karşılığı arttığı için şirket aleyhine 12.000 TL kambiyo zararı oluşmuştur. Altıncı hesaplama: Kurun düşmesi nedeniyle borçtan doğan gelir Şirketin satıcısına 2.000 İngiliz sterlini borcu bulunmaktadır. Dönem sonu değeri: 2.000 GBP × 50,00 TL = 100.000 TL Kur farkı: 100.000 TL – 102.000 TL = -2.000 TL Borcun Türk lirası karşılığı 2.000 TL azalmıştır. Borç tutarındaki azalma şirket lehine olduğu için 2.000 TL kambiyo kârı oluşmuştur. Yedinci hesaplama: Döviz banka kredisi Şirketin 20.000 ABD doları tutarında banka kredisi bulunmaktadır. Dönem sonu değeri: 20.000 USD × 40,00 TL = 800.000 TL Kur farkı: 800.000 TL – 750.000 TL = 50.000 TL Banka kredisi bir borçlanma işlemidir. Borçlanmayla ilgili kur farklarının 656 Kambiyo Zararları hesabı yerine, işlemin niteliğine göre 780 Finansman Giderleri hesabında izlenmesi daha uygun olacaktır. Kur farkının bir yatırımın veya duran varlığın maliyetine eklenmesi gereken durumlarda ise doğrudan dönem gideri kaydı yapılmadan önce maliyetle ilişkilendirme hükümleri ayrıca incelenmelidir. Kur değerleme tablosunun toplu sonucu AçıklamaTutar646 Kambiyo Kârları30.000 TL656 Kambiyo Zararları18.000 TL780 Finansman Giderleri50.000 TLToplam kur farkı geliri30.000 TLToplam kur farkı gideri68.000 TLNet kur farkı etkisi38.000 TL zarar Şirketin dönem kârı, kur değerlemesi sonucunda net 38.000 TL azalacaktır. Kur değerleme tablosuna göre yevmiye maddeleri 1. Döviz kasası, banka hesabı ve alıcılar hesabındaki değer artışları ____________________ / ____________________ 100 KASA 10.000 100.01 ABD Doları Kasası 102 BANKALAR 8.000 102.02 Avro Banka Hesabı 120 ALICILAR 10.000 120.01 Dövizli Alıcılar 646 KAMBİYO KÂRLARI 28.000 646.01 Kur Değerleme Kârları Dövizli varlık hesaplarının dönem sonu kur değerleme kaydı. ____________________ / ____________________ Bu kayıtta dövizli varlık hesaplarının Türk lirası değerleri artırılmış ve karşılığında kambiyo kârı kaydedilmiştir. 2. Dövizli diğer alacağın değer kaybı ____________________ / ____________________ 656 KAMBİYO ZARARLARI 6.000 656.01 Kur Değerleme Zararları 136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 6.000 136.01 Sterlin Alacaklar Dövizli diğer alacağın dönem sonu kur değerleme kaydı. ____________________ / ____________________ Alacağın Türk lirası karşılığı azaldığı için alacak hesabı alacaklandırılmış ve kur farkı zararı kaydedilmiştir. 3. Avro cinsinden satıcı borcunun artması ____________________ / ____________________ 656 KAMBİYO ZARARLARI 12.000 656.01 Kur Değerleme Zararları 320 SATICILAR 12.000 320.01 Avro Satıcılar Dövizli satıcı borcunun dönem sonu kur değerleme kaydı. ____________________ / ____________________ Satıcı borcunun Türk lirası karşılığı arttığı için borç hesabı alacaklandırılmış ve kambiyo zararı kaydedilmiştir. 4. Sterlin cinsinden satıcı borcunun azalması ____________________ / ____________________ 320 SATICILAR 2.000 320.02 Sterlin Satıcılar 646 KAMBİYO KÂRLARI 2.000 646.01 Kur Değerleme Kârları Dövizli satıcı borcunun dönem sonu kur değerleme kaydı. ____________________ / ____________________ Kurun düşmesi nedeniyle şirketin borcunun Türk lirası karşılığı azalmıştır. Borçtaki azalma şirket açısından gelir niteliğindedir. 5. Döviz banka kredisinin değerlemesi ____________________ / ____________________ 780 FİNANSMAN GİDERLERİ 50.000 780.01 Döviz Kredisi Kur Farkları 300 BANKA KREDİLERİ 50.000 300.01 ABD Doları Krediler Döviz banka kredisinin dönem sonu kur değerleme kaydı. ____________________ / ____________________ Banka kredisi borçlanma niteliğinde olduğundan kur farkı 780 Finansman Giderleri hesabında izlenmiştir. Kur değerleme kaydı ertesi ay ters çevrilmeli mi? Şirketler uygulamada iki farklı yöntem kullanabilir. Kümülatif değerleme yöntemi Bu yöntemde yapılan kur değerleme kaydı ertesi ay ters çevrilmez. Bir sonraki ay sonunda: Döviz bakiyesi tespit edilir. Yeni değerleme kuru uygulanır. Bulunan değer ile hesabın güncel Türk lirası bakiyesi karşılaştırılır. Yalnızca ilave fark kaydedilir. Bu yöntem bilanço hesaplarının sürekli olarak güncel Türk lirası değerini göstermesini sağlar. Ters kayıt yöntemi (Az tercih edilir) Bu yöntemde ay sonu değerleme kaydı izleyen ayın ilk günü ters çevrilir. Bir sonraki ay sonunda değerleme yeniden hesaplanır. Ters kayıt yöntemi uygulanacaksa; Aynı hesap için değerlemenin iki defa kaydedilmemesi, Önceki ay kaydının doğru şekilde ters çevrilmesi, Geçici vergi ve yıl sonu kayıtlarının ayrıca kontrol edilmesi, E-defter kayıtlarında açıklamaların anlaşılır olması gerekir. Şirketin seçtiği yöntemi dönemler arasında tutarlı biçimde uygulaması önemlidir. Dönem sonu kur değerlemesinde fatura düzenlenir mi? Yalnızca Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan dönem sonu kur değerlemesi için fatura düzenlenmez ve KDV hesaplanmaz. KDV Genel Uygulama Tebliği’nde, yıl sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde yapılan değerlemeler sonucunda oluşan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmayacağı açıkça belirtilmiştir. Ancak mal veya hizmet bedelinin tahsil edildiği ya da ödendiği tarihte fiilen ortaya çıkan kur farkı farklıdır. Kur farkının oluşma nedeniFaturaKDVAy sonu veya dönem sonu değerlemesiDüzenlenmezHesaplanmazVergi Usul Kanunu değerlemesiDüzenlenmezHesaplanmazYurtiçi mal veya hizmet bedelinin tahsilinde oluşan kur farkıŞartları varsa düzenlenirAsıl işlemin oranıyla hesaplanırYurtiçi mal veya hizmet bedelinin ödenmesinde alıcı lehine oluşan kur farkıAlıcı tarafından düzenlenirAsıl işlemin oranıyla hesaplanırDöviz kasası veya banka hesabının değerlemesiDüzenlenmezHesaplanmaz KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre teslim veya hizmet tarihi ile tahsilat tarihi arasında satıcı lehine oluşan kur farkı için satıcı tarafından fatura düzenlenir ve ilk işlemin tabi olduğu KDV oranı uygulanır. Tahsilat tarihinde alıcı lehine kur farkı oluşması halinde ise faturanın alıcı tarafından düzenlenmesi gerekir. Dolayısıyla dönem sonu değerleme kur farkı ile tahsilat veya ödeme sırasında kesinleşen kur farkı birbirine karıştırılmamalıdır. Döviz kredisi kur farklarında finansman gider kısıtlaması Döviz kredileri ve diğer yabancı kaynaklardan doğan kur farkı giderleri, şartların bulunması halinde finansman gider kısıtlamasına tabi olabilir. Yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan kurumlar vergisi mükelleflerinde, aşan kısma isabet eden ve yatırımın maliyetine eklenmeyen faiz, komisyon, vade farkı, kur farkı ve benzeri finansman giderlerinin yüzde 10’luk kısmı kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınır. Bu nedenle 780 Finansman Giderleri hesabına kaydedilen kur farkları için ayrıca şu kontrol yapılmalıdır: Şirketin yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşıyor mu? Cevap evet ise finansman gider kısıtlaması hesaplaması yapılmalıdır. Kur farkının yatırımın maliyetine eklenmiş olması durumunda ise finansman gider kısıtlaması açısından farklı değerlendirme yapılır. Dövizli avanslarda dikkat edilmesi gereken husus 159 Verilen Sipariş Avansları ve 340 Alınan Sipariş Avansları hesapları, kur değerlemesi bakımından ayrıca incelenmesi gereken hesaplardır. Gelir İdaresinin çeşitli özelge ve açıklamalarında yabancı para cinsinden alınan veya verilen avansların Vergi Usul Kanunu’nun 280’inci maddesi kapsamında değerlemeye tabi tutulmasına yönelik görüşler bulunmaktadır. (Gelir İdaresi Başkanlığı-Özelge-Alınan Sipariş Avansları” Hesabına İlişkin Kambiyo Zararının Finansman Gider Kısıtlamasına Tabi Olup Olmayacağı) Bununla birlikte TFRS uygulamasında, ileride para yerine mal veya hizmet teslimiyle kapatılacak avansların parasal olmayan kalem olarak değerlendirilmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle; Vergi Usul Kanunu kayıtları, TFRS veya BOBİ FRS finansal tabloları, Enflasyon düzeltmesi uygulaması bakımından farklılık doğup doğmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. TFRS uygulayan şirketlerde kur değerlemesi TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardına göre yabancı para cinsinden parasal kalemler her raporlama dönemi sonunda kapanış kurundan çevrilir. Ortaya çıkan kur farkları, Standardın belirli istisnaları dışında, oluştukları dönemde kâr veya zararda muhasebeleştirilir. TMS 21 bakımından temel ayrım şöyledir: Kalem türüDönem sonu uygulamasıYabancı para parasal kalemKapanış kurundan çevrilirTarihî maliyetle izlenen parasal olmayan kalemİşlem tarihindeki kur korunurGerçeğe uygun değerle ölçülen parasal olmayan kalemGerçeğe uygun değerin ölçüldüğü tarihteki kur kullanılır TFRS uygulayan şirketlerde Vergi Usul Kanunu değerlemesi ile TMS 21 değerlemesi arasındaki farklar, ertelenmiş vergi ve vergi karşılığı çalışmalarında ayrıca izlenmelidir. Kur değerlemesi yapılmadan önce uygulanacak kontrol listesi 1. Döviz bakiyeleri kontrol edilmelidir Her hesabın yalnızca Türk lirası bakiyesine değil, döviz cinsinden bakiyesine de ulaşılmalıdır. Örneğin 102 Bankalar hesabında 368.000 TL bakiye bulunması tek başına yeterli değildir. Bu tutarın; Kaç ABD doları, Kaç avro, Kaç İngiliz sterlini karşılığı olduğu bilinmelidir. 2. Banka hesapları banka ekstreleriyle karşılaştırılmalıdır Döviz tevdiat hesaplarının yabancı para bakiyeleri banka ekstreleri ve mümkünse banka mutabakatlarıyla doğrulanmalıdır. 3. Alıcı ve satıcı hesapları açık kalem bazında incelenmelidir 120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesaplarında; Fatura, Tahsilat, Ödeme, İade, Mahsup, Kur farkı faturası kayıtları kontrol edilmelidir. 4. Döviz cinsleri birbirine karıştırılmamalıdır ABD doları, avro ve İngiliz sterlini bakiyeleri ayrı alt hesaplarda izlenmelidir. 5. Kullanılan kur belgelenmelidir Değerlemede kullanılan kurun; Tarihi, Döviz cinsi, Döviz alış veya efektif alış kuru olduğu, Kaynağı çalışma dosyasında gösterilmelidir. 6. Önceki değerleme kayıtları kontrol edilmelidir Bir önceki ay veya geçici vergi döneminde yapılan değerleme kayıtlarının ters çevrilip çevrilmediği kontrol edilmelidir. Aksi halde aynı kur farkı ikinci kez gelir veya gider yazılabilir. 7. Borçlanmayla ilgili kur farkları ayrıştırılmalıdır Banka kredileri ve diğer finansman borçlarından kaynaklanan kur farkları, ticari borçlardan doğan kambiyo zararlarından ayrı takip edilmelidir. 8. Maliyetle ilişkilendirilecek kur farkları belirlenmelidir Duran varlık, yatırım veya stok alımıyla ilişkili kur farklarının doğrudan gider yazılıp yazılamayacağı ayrıca incelenmelidir. 9. KDV doğuran kur farkları ayrıştırılmalıdır Dönem sonu değerleme farklarıyla tahsilat ve ödeme sırasında kesinleşen kur farkları ayrı hesaplarda takip edilmelidir. 10. Finansman gider kısıtlaması kontrol edilmelidir 780 Finansman Giderleri hesabında izlenen kur farklarının finansman gider kısıtlamasına tabi olup olmadığı hesaplanmalıdır. Denetim açısından hazırlanması gereken kur değerleme çalışma dosyası Muhasebe veya bağımsız denetim çalışma dosyasında en az aşağıdaki sütunların bulunması önerilir: SütunAçıklamaHesap koduDeğerlemeye tabi muhasebe hesabıHesap adıHesabın açıklamasıCari veya banka adıBakiyenin kime ait olduğuDöviz cinsiUSD, EUR, GBP ve benzeriDöviz bakiyesiDeğerlemeye tabi yabancı para tutarıMuhasebe TL bakiyesiDeğerleme öncesi kayıtlı tutarDeğerleme kuruKullanılan resmî kurDeğerlenmiş TL tutarıDöviz bakiyesi × değerleme kuruKur farkıYeni değer ile kayıtlı değer arasındaki farkGelir veya gider hesabı646, 656, 780 veya ilgili diğer hesapYevmiye madde numarasıKaydın muhasebe sistemindeki referansıAçıklamaÖzel durumlar ve denetim notları Bu dosya hem muhasebe kaydının hazırlanmasını hem de bağımsız denetim ve vergi incelemesi sırasında işlemin açıklanmasını kolaylaştırır. Sık yapılan hatalar nelerdir? Kur değerleme işlemlerinde en sık karşılaşılan hatalar şunlardır: Döviz alış kuru yerine döviz satış kurunun kullanılması. Kasa için efektif alış kuru yerine farklı bir kur kullanılması. Yalnızca banka hesaplarının değerlenip alacak ve borçların unutulması. Önceki dönem değerleme kaydının dikkate alınmaması. Varlık ve borç hesaplarında gelir-gider yönünün ters hesaplanması. Banka kredisi kur farkının ticari kambiyo zararıyla aynı hesapta izlenmesi. Dönem sonu kur değerlemesi için fatura düzenlenmesi. Değerleme kur farkı üzerinden KDV hesaplanması. Tahsilat sırasında oluşan kesinleşmiş kur farkı için fatura düzenlenmemesi. Finansman gider kısıtlamasının unutulması. Dövizli avansların hiçbir inceleme yapılmadan diğer alacak ve borçlarla aynı şekilde değerlendirilmesi. Döviz bakiyeleriyle Türk lirası bakiyeleri arasında mutabakat yapılmaması. Kur değerleme tablosuyla yevmiye kayıtlarının birbirini tutmaması. Değerleme farkının iki farklı ayda mükerrer kaydedilmesi. Kur Farkı Hesaplama Aracı… Sonuç Dövizli hesapların kur değerlemesi yalnızca döviz bakiyesinin değerleme kuru ile çarpılmasından ibaret değildir. Doğru bir kur değerleme çalışmasında; Hesabın varlık veya borç niteliği, Döviz bakiyesinin doğruluğu, Kullanılacak resmî kur, Kur farkının gelir veya gider yönü, Kullanılacak muhasebe hesabı, KDV uygulaması, Finansman gider kısıtlaması, Maliyetle ilişkilendirme hükümleri, TFRS ile Vergi Usul Kanunu arasındaki farklılıklar birlikte değerlendirilmelidir. Şirketlerin her ay veya dönem sonunda standart bir kur değerleme tablosu hazırlaması, banka ve cari hesap mutabakatlarını tamamlaması ve hesaplanan farkları kontrol edilmiş yevmiye kayıtlarıyla muhasebeleştirmesi, mali tabloların doğruluğunu önemli ölçüde artıracaktır. Uyarı Bu çalışma genel bilgilendirme ve eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Her işletmenin işlemleri, sözleşmeleri, hesap planı ve finansal raporlama yükümlülükleri farklı olabilir. İşletmenize özgü uygulamalar için mali müşavir, yeminli mali müşavir veya bağımsız denetçiden görüş alınması önerilir. Hesaplama Araçları Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Kaynak: Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.