Giriş Ücretliler tarafından ödenen tamamlayıcı sağlık sigortası primlerinin gelir vergisi matrahından indirilmesi, hem çalışanlar hem de bordro ve insan kaynakları birimleri açısından önemli bir vergisel avantajdır. Ancak uygulamada, sigorta poliçesine ilişkin belgelerin işverene geç ibraz edildiği durumlarda, bu primlerin ne şekilde indirileceği konusunda tereddüt yaşanabilmektedir. Bu yazıda, Denizli Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü’nün vermiş olduğu özelgeden hareketle, küçük çocuk adına yaptırılan tamamlayıcı sağlık sigortası poliçesine ait primlerin işverene geç bildirilmesi halinde, hangi dönemlerde ve nasıl indirim konusu yapılabileceği teknik vaka diliyle ele alınmaktadır. Örnek Vaka: Çocuk Adına Tamamlayıcı Sağlık Sigortası ve Geç Bildirim Örnek olayda, özelge talebinde bulunan kişi küçük çocuğu için 14.10.2023–14.10.2024 dönemini kapsayan tamamlayıcı sağlık sigortası yaptırmıştır. Poliçe bedeli: Toplam prim: 2.556,20 TL Dönem: 14.10.2023 – 14.10.2024 Ödeme şekli: Taksitler halinde Ancak çalışan, bu poliçeye ait ödeme belgelerini: İşverenine, yani kuruma, 2024 yılının Temmuz ayında ibraz etmektedir. Bu durumda kurumun tereddüdü şudur: Söz konusu primler, poliçenin tamamını kapsayacak şekilde geçmişe dönük olarak mı, yoksa belgelerin ibraz edildiği tarihten sonraki aylar için mi gelir vergisi matrahından indirilebilecektir? Denizli Defterdarlığı tarafından verilen özelge, bu soruya Gelir Vergisi Kanunu ve ikincil düzenlemeler çerçevesinde yanıt vermektedir. Hukuki Çerçeve: Gelir Vergisi Kanunu ve Sirküler Düzenlemeler Gelir Vergisi Kanunu’nun 63’üncü Maddesi: Gerçek Ücret ve Sigorta Primleri GVK 63’üncü maddede, ücretin gerçek safi değerinin tespiti yapılırken indirilebilecek unsurlar sayılmış; birinci fıkranın 3 numaralı bendinde ise şahıs sigorta primleri için özel hüküm getirilmiştir. Buna göre: Sigortanın, Türkiye’de kurulu ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması, Ücretlinin kendisi, eşi veya küçük çocuklarına ait olması, Ödenen primlerin, ödendiği ayda elde edilen brüt ücretin %15’ini ve yıllık asgari ücret toplamını aşmaması şartıyla, bu primlerin ücret matrahından indirilmesi mümkündür. Bu düzenleme, tamamlayıcı sağlık sigortasını da kapsayan sağlık ve hastalık sigortalarını içerir. 85 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirküleri: Ücret Matrahında İndirim 85 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirküleri’nde, şahıs sigorta primlerinin ücret matrahında indirim konusu yapılmasına ilişkin esaslar ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Burada temel ilkeler: Prim, Türkiye’de yerleşik ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta şirketine ödenmiş olmalıdır. İndirim tutarı, ücretin belirli oranlarını aşmamalıdır. Prim, ücretlinin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olmalıdır. 147 ve 256 Seri No.lu Genel Tebliğler: Dönemsellik ve İbraz Zamanı 147 No.lu Genel Tebliğ’de ve 256 No.lu Tebliğ’de ise, özellikle birkaç aylık veya yıllık sigorta primlerinin: Peşin veya taksitle ödenmesi, Primlerin hangi döneme ait olduğu, Ödeme belgelerinin işverene ne zaman ibraz edildiği gibi konulara açıklık getirilmiştir. Önemli nokta şudur: Prim bedeli, birden fazla ayı kapsıyorsa, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği ay dahil olmak üzere kalan ay sayısına bölünerek aylık prim tutarı hesaplanır ve yalnızca bu dönemler için indirim yapılır. Geçmiş aylara ait primlerin, geriye dönük olarak topluca indirilmesi mümkün değildir. Özelgede Yapılan Değerlendirme: Temmuz 2024’ten Sonraki Aylara Dağıtım Denizli Defterdarlığı, somut olayda şu sonuca varmıştır: Çocuk adına düzenlenen tamamlayıcı sağlık sigortası poliçesine ait prim ödemelerine ilişkin belge, Temmuz 2024’te kuruma ibraz edilmiştir. Bu tarih itibarıyla poliçenin kapsadığı süre içinde henüz gelinmemiş, devam eden aylar bulunmaktadır. Bu durumda: Temmuz 2024’te ibraz edilen belge esas alınarak, Temmuz 2024 dahil, poliçenin sonuna kadar kalan ay sayısı bulunur, Toplam prim tutarı bu kalan ay sayısına bölünür, Ortaya çıkan aylık prim tutarı, her ayın ücret matrahında, GVK 63/3’teki oran ve tutar sınırlarını aşmamak kaydıyla indirim konusu yapılır. Dolayısıyla, primler: Belgenin işverene ibraz edildiği tarihten önceki aylar için geriye dönük olarak, Topluca ve geçmişe yönelik bir düzeltme şeklinde indirim konusu yapılamaz. Özelgedeki Açıklamalara göre Uygulama Örneği: Ay Bazında Vergi İndirimi Varsayalım ki: Toplam prim: 2.556,20 TL Poliçe dönemi: 14.10.2023 – 14.10.2024 (12 aya yakın bir süre) Belge işverene: Temmuz 2024’te ibraz edildi. Kalan aylar (Temmuz 2024 dahil): Örneğin Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim 2024 olmak üzere 4 ay. Bu durumda: 2.556,20 TL / 4 ay = 639,05 TL aylık baz alınacak prim tutarı olarak hesaplanacaktır. Her bir ayda, bu 639,05 TL, ilgili ayın brüt ücretinin %15’ini ve yıllık asgari ücret sınırını aşmamak kaydıyla, ücret matrahından indirilebilecektir. Tutarlar özelgede örnek olarak sayısal dağılımla verilmemiş olmakla birlikte, esas yöntem bu şekilde tarif edildiğini değerlendiriyoruz. Özelgede hesaplama örneği olmadığı için açıklamalardan hesaplamanın yukarıdaki örnekteki gibi olacağı anlaşılıyor. Sonuç: Geç Bildirim İndirimi Tamamen Ortadan Kaldırmıyor Denizli Defterdarlığı’nın özelgesine göre: Personel, tamamlayıcı sağlık sigortası primine ilişkin belgeleri işverene geç ibraz etse bile, Belgelerin işverene sunulduğu tarihten sonra kalan aylar için, Toplam prim, kalan ay sayısına bölünerek aylık tutar bulunmak suretiyle, Gelir vergisi matrahında indirim hakkından yararlanmaya devam edebilir. Ancak: Belgenin ibraz edilmediği önceki aylara ilişkin primler için, Geriye dönük olarak indirim uygulanması mümkün olmadığı anlaşılıyor. Bu nedenle çalışanların, tamamlayıcı sağlık sigortası poliçelerini ve ödeme belgelerini geciktirmeden işverenlerine sunmaları, vergi avantajının azami ölçüde kullanılabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. ______________________________________________________________________ 10 Soru – 10 Cevap (Tamamlayıcı Sağlık Sigortası ve Vergi İndirimi) SoruCevapTamamlayıcı sağlık sigortası primi gelir vergisi matrahından indirilebilir mi?Evet. GVK 63/3’e göre, şartları sağlamak kaydıyla ücret matrahından indirilebilir.Prim ödemesinin geç bildirilmesi vergi indirimini tamamen ortadan kaldırır mı?Hayır. Belgenin işverene ibraz edildiği aydan poliçe bitimine kadar kalan aylar için indirim hakkı devam eder.Poliçe bir yıllık ise tamamı tek ayda indirilebilir mi?Hayır. Prim, birden fazla ayı kapsıyorsa, kalan ay sayısına bölünerek aylık bazda indirime konu edilir.Çocuk adına yaptırılan tamamlayıcı sağlık sigortası primleri indirilebilir mi?Evet. Ücretlinin küçük çocuklarına ait sağlık sigortası primleri, belirlenen sınırlar dahilinde indirilebilir.Sigorta poliçesi yurt dışı bir şirketten alınırsa vergi indirimi uygulanır mı?Hayır. Sigorta şirketinin Türkiye’de kurulu ve merkezinin Türkiye’de olması gerekir.Prim tutarı aylık ücretin yüzde kaçına kadar indirilebilir?Ödendiği ayda elde edilen ücretin yüzde 15’ine kadar indirime konu edilebilir.İşveren, belge geç gelse bile geriye dönük olarak tüm aylarda vergi indirimi yapabilir mi?Hayır. Tebliğlere göre sadece belgenin ibraz edildiği ay dahil olmak üzere kalan aylar için indirim yapılabilir.Tamamlayıcı sağlık sigortası primleri, yıllık asgari ücret tutarını aşarsa ne olur?Aşan kısım indirim konusu yapılamaz; yalnızca asgari ücretin yıllık tutarına kadar olan bölüm dikkate alınır.Bordroda hangi ödemeler sigorta primine esas ücret kabul edilir?Maaş, prim, ikramiye, zam ve benzeri sürekli ödemelerin brüt tutarları esas alınır; gider karşılığı ödemeler dikkate alınmaz.Belge hiç ibraz edilmezse ne olur?İşverenin vergisel sorumluluğu açısından indirim uygulanamaz; çalışan vergi avantajını fiilen kullanamaz. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIDenizli DefterdarlığıGelir Kanunları Grup Müdürlüğü    Sayı:E-51421814-120[63-2024/39]-1558403.02.2025Konu:Tamamlayıcı sağlık sigortası ödemesinin işverene süresinde bildirilmemesi halinde vergi indirimi       İlgi: “…” İlgide kayıtlı özelge talep formunda, kurumunuz personeli tarafından küçük çocuğu adına yaptırılan ve 14/10/2023 -14/10/2024 dönemini kapsayan 2.556,20 TL tutarındaki bir yıllık tamamlayıcı sağlık sigortası primlerinin taksitler halinde ödendiği, söz konusu sağlık sigorta poliçelerine esas prim ödemelerine ilişkin belgelerin kurumunuza 2024 yılının Temmuz ayında ibraz edildiği, ödeme belgelerinin ödemenin yapıldığı aylarda kurumunuza ibraz etmemesi nedeniyle personelin ücretinin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılmadığı belirtilerek, personelin çocuğu adına 14/10/2023 -14/10/2024 dönemi için yaptırmış olduğu bir yıllık tamamlayıcı sağlık sigortası için ödemiş olduğu primlerin Temmuz/2024 döneminde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun; – “Ücretin tarifi” başlıklı 61 inci maddesinde; “Ücret, işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez. …”, – “Gerçek ücret” başlıklı 63 üncü maddesinde, “Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır. …, 3. Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50’si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler (İndirim konusu yapılacak primler toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oranları yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya ve belirtilen haddi, asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.) …” hükümleri yer almaktadır. Diğer taraftan, 85 No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde de konu ile ilgili açıklamalara yer verilmiş olup “8.2. Ödenen Şahıs Sigorta Primlerinin Ücret Matrahının Tespitinde İndirimi” bölümünde; “6327 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yapılan değişiklik uyarınca, 1/1/2013 tarihinden itibaren, vergiye tabi ücret matrahının tespitinde, bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin elde edilen ücretin % 15’ine kadar olan kısmı ücret matrahının tespitinde indirilebilecektir. Vergiye tabi ücret matrahının tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri; sigortanın Türkiye’de kain ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; – Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50’si ile – Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerden müteşekkildir. İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. Yıl içinde asgari ücret tutarında meydana gelebilecek değişiklikler, indirim yapılacak tutarların hesabında dikkate alınacaktır. İndirim konusu yapılacak prim tutarının tespitinde esas alınacak ücret, işveren tarafından çalışana hizmeti karşılığında ödenen aylık (maaş), prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin brüt tutarlarının toplamı olacaktır. Gider karşılığı olarak ödenen tutarlar (yapılan gerçek bir giderin karşılığı olsun olmasın) dikkate alınmayacaktır. Şahıs sigorta primlerinin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için; şahıs sigorta şirketlerinin Türkiye’de yerleşik ve merkezinin Türkiye’de olması gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir. 147 No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “4.  Ücret Matrahının Tayininde Nazara Alınacak Diğer İndirimler “başlıklı bölümünün şahıs sigorta primlerinin gayrisafi ücret tutarından indirilmesine ilişkin kısmında; “ … Diğer taraftan, şahıs sigorta priminin birkaç aylık veya yıllık dönemler itibariyle defaten ödenmesi halinde, yapılan ödemenin bir aylık tutarı tespit edilip, her bir aya isabet eden miktarı o aylara ait hizmet erbabı hissesi olarak hesaplanan emekli aidatı veya sigorta primi tutarını aşmaması şartı ile ücretin gayri safi tutarından indirilebilecektir. Şu kadar ki, aylık olarak hesaplanan indirime konu prim tutarı, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği ayda dahil olmak üzere, ödemenin ilişkin olduğu müteakip aylarda ücretin matrahının tayininde nazara alınacaktır. Bu uygulamada, şahıs sigorta priminin bir kaç aylık veya yıllık dönemler itibariyle defaten ödenmesi halinde, yapılan prim ödemesinin tutarı, ait olduğu aylara bölünmeyip, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği tarihten sonraki primin ait olduğu aylara bölünmek suretiyle, indirime konu olabilecek aylık tutarı tespit edilecektir. …“ 256 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “3- Katkı Payı ve Primlerin İndirim Konusu Yapılacağı Dönem” başlıklı bölümünde ise; “Katkı payı ve primlerin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için, gelirin elde edildiği dönem ile ilişkili olması ve bu dönem sonuna kadar ödenmiş olması gerekmektedir. Gelir vergisi uygulamasında vergilendirme dönemi takvim yılıdır. Bununla birlikte, tevkif yoluyla ödenen vergilerde, istihkak sahipleri ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değillerse tevkifatın ilgili bulunduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılmakta ve kesilen vergiler gelir vergisinin yerine geçmektedir. Buna göre, yıllık beyannamede indirim konusu yapılacak prim veya katkı payının, beyannamenin ilgili olduğu yıl ile ilişkili olması ve bu yılın sonuna kadar ödenmesi, ücretlere ilişkin indirimde ise ücretin ilgili olduğu ay ile ilişkili olması ve bu aylık dönemin sonuna kadar ödenmiş olması gerekmektedir. Ölüm, kaza gibi risklere karşı yaptırılan şahıs sigortaları belirli bir dönemi kapsamakta ve bu dönem için hesaplanan prim peşin olarak veya taksitler halinde ödenebilmektedir. Birikimli sigortalar ve bireysel emeklilik sisteminde ise prim veya katkı payları aylık, üç aylık, altı aylık ve yıllık dönemler itibariyle belirlenebilmekte ve ödenmektedir. Aylık bazda yapılacak indirimde, primin peşin ödenmesi veya taksit dönemlerinin bir aydan daha uzun belirlenmesi halinde, prim tutarı ilgili olduğu aylar dikkate alınarak (ödenmiş olması şartıyla) indirim konusu yapılacaktır. Oransal sınırlar (ücretin %10’u veya %5’i gibi) çerçevesinde kalsa dahi daha sonraki aylara ilişkin peşin olarak ödenen tutarların ödendiği ayda indirim konusu yapılması mümkün değildir. Ücretlerini peşin alan ücretlilerin, aylık dönemler itibariyle ödedikleri şahıs sigorta primleri ve bireysel emeklilik katkı payları, prim ve katkı payı ödeme belgesinin primin ve katkı payının ait olduğu ay içinde işverene ibraz edilmesi koşuluyla oransal ve mutlak sınırlamalar çerçevesinde izleyen aylara (bir sonraki aya) ait ücretlerin vergi matrahının hesabında indirim olarak dikkate alınabilecektir.” açıklamaları yer almaktadır. Bu hüküm ve açıklamalara göre, kurumunuz personeli tarafından küçük çocuğu adına 14/10/2023 -14/10/2024 dönemine ait tamamlayıcı sağlık sigortası poliçesine esas prim ödemelerine ilişkin belgelerin Temmuz/2024 tarihinde  kurumunuza ibraz edilmesi nedeniyle, belgelerin ibraz edildiği ay dahil olmak üzere (Temmuz 2024) kalan ay sayısı toplamına bölünmek suretiyle  aylık prim tutarı hesaplanacak, her aya ilişkin indirilebilecek azami tutarı geçmemek üzere personelin  ücret matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza                               (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Okçuluk Eğitimi Faaliyetinde Vergisel Statü: Serbest Meslek mi, Basit Usul mü? Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.