25 Ağustos 2026 , Salı
Muhasebe Haberleri

Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerin düzeltilmesi ile ilgili muhasebe kayıtları

VUK 555 no.lu Tebliği MADDE 27- (1) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesinde birden fazla takvim yılına sirayet eden yıllara sâri inşaat ve onarma işleri hususunda, “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkûr yıl beyannamesinde gösterilir. Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar vermeye mecburdurlar.” denilmektedir. Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerinde enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümler ise, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendinin üçüncü paragrafında yer almakta, ayrıca 12 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde de söz konusu işlere ilişkin hesapların düzeltilmesinde kullanılacak hesaplara ait açıklamalarbulunmaktadır. Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ilişkin, Tebliğ ekindeki “Parasal Olmayan Kıymetler” listesinde (EK 2) yer verilen yıllara sâri inşaat ve onarma maliyetleri ile hakedişler, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası uyarınca deftere kayıt tarihi esas alınarak düzeltme işlemine tabi tutulacaktır. Şu kadar ki; bu hesaplara ilişkin mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir. (2) 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendinde, yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlere ilişkin düzeltmelerin “Enflasyon Düzeltme Hesabı” yerine “Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı”na kaydedileceği ve bu hesabın işin bitiminde kâr/zarar hesabına intikal ettirileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla, yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerine ilişkin düzeltmeler, “Enflasyon Düzeltme Hesabı” yerine “Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı”na kaydedilecektir. 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun enflasyon düzeltmesinde, Tekdüzen Hesap Planında “17- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesap grubundaki yıllara sâri inşaat işlerine ilişkin maliyetlerin ve “35- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri” hesap grubundaki hakediş bedellerinin düzeltmesinden ortaya çıkan farklar, “697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı”nda izlenir. Bu hesap alacak ve borç kalanı vermesi durumuna göre “178- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” veya “358- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı”na devredilerek kapatılır. (3) Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili olarak 2023 hesap dönemi sonu itibarıyla düzeltme sonucu oluşan düzeltme farkları işin bitiminde (2023 hesap dönemi sonundan önce başlayan işlerde) mali kâr/zarar tutarının tespitinde dikkate alınmayacaktır. Bir başka ifade ile 2023 hesap dönemi sonuna kadar geçen süreye isabet eden kazanç düzeltme öncesi hükümlere, sonraki dönemlere isabet eden kazanç ise düzeltilmiş değerlere göre tespit edilecek ve bunların toplanması suretiyle oluşan kazanç tutarı beyan edilecektir. (4) Tekdüzen Muhasebe Sistemine göre söz konusu işlerle ilgili maliyetler, yansıtma hesapları yoluyla 170-177 numaralı hesaplara intikal ettirilecek, düzeltmeye esas tarih olarak da ilgili maliyet hesaplarına kayıt tarihi esas alınacaktır. Parasal olmayan verilen depozito ve teminatlar, verilen sipariş avansları, taşeronlara verilen avanslar ve alınan sipariş avansları gibi yıllara sâri inşaat işi ile ilgili değerler de 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında belirtilen düzeltmeye esas tarihler baz alınmak suretiyle düzeltmeye tabi tutulacak; söz konusu hesapların, yıllara sâri inşaat veonarma işi ile ilgili olan kısımlarının 2023 hesap dönemi sonu itibarıyla hesaplanan enflasyon düzeltme farkları da “697- Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” ile ilişkilendirilecektir. Yıllara sâri inşaat ve onarma maliyetleri ile ilgili olmayan ilk madde malzeme/yarı mamul/mamul/diğer stokların düzeltilmesi sonucu oluşan farkların, “697- Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” ile ilişkilendirilmemesi; ancak söz konusu kıymetlerin inşaat maliyetlerine aktarılması halinde, bu tarih itibarıyla düzeltme sonucu oluşan farkların, “697- Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” ile ilişkilendirilmesi gerekmektedir. (5) 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasına göre düzeltme işleminde; mali tabloda yer alan bazı parasal olmayan varlıkların içerisinde bulunan reel olmayan finansman maliyetlerinin, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülmesi sonucu bulunacak tutarın düzeltmeye esas tutar olarak alınması gerekmekte olup, reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilen iktisadi kıymetler anılan maddelerde sayılmış durumdadır. Buna göre, yıllara sâri inşaat ve onarma maliyetlerinin düzeltilmesi sırasında söz konusu kıymetler, reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilen iktisadi kıymetler arasında yer almadıkları için, bünyelerinde reel olmayan finansman maliyeti ihtiva etseler bile ayrıştırma yapılmaksızın düzeltme işlemine tabi tutulacaklardır. (6) Yabancı paralar ile yabancı para cinsinden ifade edilen kıymetler parasal kıymet olarak kabul edildiğinden; yıllara sâri inşaat ve onarma işlerinde mükellefler yabancı para üzerinden yapmış oldukları işlemlerini 213 sayılı Kanunun mevcut hükümleri doğrultusunda değerlemeye devam edecekler, bunlar için ayrıca düzeltme yapmayacaklardır. 1. Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerinde kazanç hangi yılın geliri sayılır?İşin tamamlandığı yılın geliri sayılır ve o yılın beyannamesinde gösterilir. 2. Yıllara sâri inşaat işlerinde maliyet ve hakedişlere ilişkin enflasyon düzeltmesi nereye kaydedilir?‘697-Yıllara Sâri İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı’na kaydedilir. 3. 2023 yılı bilançolarında maliyet ve hakediş farkları hangi hesaplarda izlenir?697 hesapta izlenir; kalan bakiye 178 veya 358 hesaplara devredilir. 4. Enflasyon düzeltmesinde esas alınan kayıt tarihi nedir?Deftere kayıt tarihidir. Avanslarda ise ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadarki süre dikkate alınır. 5. 2023 yılı sonunda başlayan işlerde düzeltme farkları mali kar/zarara etki eder mi?Hayır, işin bitiminde kazanç düzeltme öncesi ve sonrası olarak ayrı ayrı hesaplanır. 6. Yıllara sâri inşaat maliyetleri hangi hesaplarda izlenir?170-177 hesaplar arasında izlenir ve yansıtma yoluyla muhasebeleştirilir. 7. Parasal olmayan avans ve teminatlar nasıl düzeltilir?Düzeltmeye esas tarihe göre düzeltilir ve 697 hesapla ilişkilendirilir. 8. İlk madde, yarı mamul veya mamul stoklar hangi durumda 697 hesapla ilişkilendirilir?Yalnızca inşaat maliyetlerine aktarıldıkları tarih itibarıyla ilişkilendirilir. 9. Reel olmayan finansman maliyeti içeren kıymetler inşaat maliyetinden düşülür mü?Hayır, yıllara sâri inşaat maliyetleri bu kapsamda olmadığından ayrıştırma yapılmaz. 10. Yabancı para cinsinden işlemler enflasyon düzeltmesine tabi midir?Hayır, bunlar parasal kıymet sayılır ve mevcut değerleme hükümleri uygulanır. ÖNERİLEN BENZER İÇERİKLER 2024 Aralık Sonunda Tüm Mükellefler Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Mı? Enflasyon Düzeltmesinde Düzeltmeye Esas Tarih Nasıl Belirlenir? 2025 Yılında Enflasyon Düzeltmesi Yapılacak mı? İşletmeler İçin Yeni Düzenleme! 296 Geçici Hesap Enflasyon Düzeltmesine Tabi midir? Enflasyon Düzeltmesinde Maddi Duran Varlıklar Parasal Olmayan Kıymet Sayılır mı? Sermayeye Eklenen Enflasyon Düzeltmesi Farkları İşletmeden Çekilirse Vergi Doğar mı? 178- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” ile “358- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” için enflasyon düzeltmesi yapılacak mı? Tasfiyedeki Şirketlerin Enflasyon Düzeltmesi Kar ve Zarar Farklarının Bilanço ve Beyannamelerde Gösterimi Tasfiyeye Giren Şirketler Enflasyon Düzeltmesi Yapacak mı? 178 ve 358 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesapları enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mı? 2024 Enflasyon Düzeltmesi Sonrası Ar-Ge ve Tasarım Harcamalarında Vergisel Durum Tasfiye Aşamasında Enflasyon Düzeltmesi Kaynaklı Kar ve Zararların Mahsubu 2024 Sonu Enflasyon Düzeltmesinde Kullanılacak Ortalama Ticari Kredi Faiz Oranları 2025 Yılında Enflasyon Düzeltmesi Yapılacak mı? İşletmeler İçin Yeni Düzenleme! 2024 Aralık Sonunda Tüm Mükellefler Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Mı? 2024 Aralık Sonunda Tüm Mükellefler Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Mı? 2024 Yılı geçici vergi dönemlerinde enflasyon muhasebesi uygulanmayan firmalar 2024 sonunda enflasyon düzeltmesi yapacak mı? 2024 Sonunda Tasfiyeye Giren Şirketler Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Mı? 31.12.2024 Tarihli enflasyon düzeltmesi hesabında kullanılacak parametreler belli oldu mu? 2024 Yılında tasfiyeye giren ve tasfiyesi devam eden şirketler enflasyon düzeltmesi yapacak mı? Kaynak: VUK 555 no.lu Tebliği Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.