Giriş Yıllara sari inşaat ve onarım işleri, hem gelir ve kurumlar vergisi hem de stopaj uygulamaları bakımından özel düzenlemelere tabi tutulmuştur. Özellikle karma nitelik taşıyan projelerde, işin hangi kapsamda değerlendirileceği ve buna bağlı olarak hangi stopaj oranının uygulanacağı, uygulamada önemli tereddütler doğurmaktadır. Bu yazıda, fabrika yapımı ile bağlantılı demiryolu işlerini içeren bir yapım işinde, uygulanacak vergi tevkifat oranının nasıl belirleneceği, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelge çerçevesinde ele alınmaktadır. Yıllara Sari İnşaat İşinin Vergisel Niteliği Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesi uyarınca, bir işin yıllara sari inşaat ve onarım işi olarak kabul edilebilmesi için üç temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Faaliyetin inşaat veya onarım işi olması,İşin birden fazla takvim yılına sirayet etmesi,İşin resmi veya özel bir taahhüde dayanması, Bu şartları taşıyan işlerde, kar veya zarar işin tamamlandığı yıl kesin olarak tespit edilmekte ve tamamı o yılın geliri olarak beyan edilmektedir. Örnek Olayın Örnek Üzerinden Açıklanması Özelgeye konu olayda, işveren XYZ Sanayi A.Ş. tarafından ABC İnşaat A.Ş.’ye ihale edilen bir fabrika yapım işi bulunmaktadır. Bu fabrika, üretim faaliyetini demiryolu altyapısı üzerine kurmakta ve proje kapsamında; Fabrika binalarının inşası,Fabrikaya ait demiryolu hatları,Raylı sistem bağlantıları,Demiryolu makasları,Elektrifikasyon ve elektromekanik işler bir bütün olarak üstlenilmektedir. İhale aşamasında, yüklenici firmadan A-6 Grup Demiryolu İşleri Altyapı-Üstyapı iş bitirme belgesi istenmiş, ancak yapılan değerlendirmede fabrikanın esas fonksiyonunun bir sanayi tesisi olduğu, demiryolu işlerinin ise bu fabrika yapımına bağlı ve tamamlayıcı nitelik taşıdığı tespit edilmiştir. Stopaj Uygulamasında Yasal Çerçeve Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesi uyarınca, yıllara sari inşaat ve onarım işleri dolayısıyla yapılan hak ediş ödemeleri üzerinden vergi tevkifatı yapılması zorunludur. Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen stopaj oranları ise işin niteliğine göre farklılaştırılmıştır. Demiryolu hattı, metro, tramvay, monoray ve şehir içi raylı sistemlerin inşaat ve onarım işleri için % 1Gemi inşaat ve onarım işleri için % 1Bunlar dışında kalan diğer yıllara sari inşaat ve onarım işleri için % 5 İşin Niteliğinin Belirlenmesinde Esas Alınan Kriter Özelgede yapılan değerlendirmede, stopaj oranının belirlenmesinde işin; İhale konusu ana iş niteliği,Sözleşmenin kapsamı,İşin ekonomik ve teknik bütünlüğü esas alınmıştır. Her ne kadar iş kapsamında demiryolu ve raylı sistem imalatları bulunsa da, sözleşmenin ana konusunun fabrika yapımı olduğu, demiryolu işlerinin bu fabrikanın faaliyete geçebilmesi için yapılan yardımcı ve bağlantılı işler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, söz konusu yapım işinin, Cumhurbaşkanı Kararında sayılan demiryolu hattı inşaatı kapsamında değerlendirilmesi mümkün görülmemiştir. Uygulanacak Stopaj Oranı Özelgede varılan sonuca göre; Yapım işi yıllara sari inşaat ve onarım işi niteliğindedir, ancak işin ana niteliği demiryolu inşaatı değildir. Bu nedenle, hak ediş ödemeleri üzerinden % 1 değil, % 5 oranında vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir Bu stopaj, yapılan her hak ediş ödemesi sırasında uygulanacak ve yüklenicinin kurumlar vergisine mahsup edilecektir. Taşeronlara Yaptırılan İşlerin Durumu Özelgede ayrıca, işin taşeronlara devredilmesi halinde, taşeronlar açısından da ayrı bir değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Taşeron işin; İnşaat ve onarım işi niteliği ile yıllara sirayet edip etmediği ayrıca incelenecek ve her taşeron için stopaj uygulaması bu tespitlere göre belirlenecektir. Sonuç ve Değerlendirme Yıllara sari inşaat işlerinde stopaj oranının belirlenmesinde, yalnızca yapılan iş kalemlerine bakılması yeterli değildir. İşin bütüncül niteliği, sözleşmenin ana konusu ve ekonomik amacı esas alınmaktadır. Bu özelgede, fabrika yapımı ile bağlantılı demiryolu işlerinin, bağımsız bir demiryolu inşaatı olarak değil, fabrika inşaatının tamamlayıcı unsuru olarak değerlendirilmesi gerektiği açıkça ortaya konulmuştur. Soru-Cevap Tablosu SoruCevapYıllara sari inşaat işi nedir?Birden fazla takvim yılına yayılan ve taahhüde dayalı inşaat işidir.Yıllara sari inşaat işinde stopaj yapılır mı?Evet, hak ediş ödemeleri üzerinden stopaj yapılır.Stopaj oranı nasıl belirlenir?İşin ana niteliğine ve Cumhurbaşkanı Kararına göre belirlenir.Demiryolu işi varsa stopaj yüzde 1 mi olur?Hayır, işin ana konusu demiryolu değilse% 5 uygulanır.Fabrika yapımı demiryolu işi sayılır mı?Hayır, fabrika yapımı esas alınır.Hak ediş ödemesi nedir?Yükleniciye yapılan kısmi ilerleme ödemeleridir.Yüzde 5 stopaj hangi işler için uygulanır?Diğer yıllara sari inşaat ve onarım işleri için uygulanır.Taşeronlara yapılan işler stopaja tabi midir?Evet, şartları varsa stopaj uygulanır.İşin bitim tarihi nasıl belirlenir?Geçici kabul tutanağının onay tarihine göre belirlenir.Stopaj kurumlar vergisine mahsup edilir mi?Evet, mahsup edilir. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIAnkara DefterdarlığıGelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü    Sayı:E-38418978-120[42-25/10]-17.12.2025Konu:Yıllara Sari İnşaat İşinde Uygulanacak Stopaj Oranının Ne Olacağı hk.       İlgi:a) b)   İlgide kayıtlı özelge talep formu ve ekleri ile ek dilekçenin incelenmesinden, – İşveren … A.Ş. tarafından ihale edilen … Fabrikası ve … Fabrikası Yapım İşine ait yapılacak işlerin içerisinde demiryolu ve raylı sistem işlerinin de bulunduğu, – İşin ihale aşamasında iş bitirme belgesi olarak A-6 Grup: Demiryolu İşleri Altyapı-Üstyapı belgesinin istendiği ve ihale makamına sunulduğu, söz konusu fabrika imalatının esas fonksiyonunun demiryolu üzerine kurulu olduğu, demiryolu ve bağlantılarının yapılmadığı takdirde fabrikanın tek başına bir anlamının bulunmadığı, – Fabrikanın ve yapılacak hatların tüm mevcut demiryolu hatlarıyla bağlantısının bulunduğu, ihale konusu işin ana niteliğinin demiryolu inşaatı ve buna bağlı işler olduğu belirtilerek sözleşme kapsamında tarafınıza yapılacak istihkak ödemelerinde uygulanacak kesinti oranı hakkında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.” hükmü yer almaktadır. Bir işin Gelir Vergisi Kanununun 42 nci maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için;  – Faaliyet konusunun inşaat ve onarma işi olması,  – İnşaat ve onarım işinin birden fazla yıla sirayet etmesi, – İnşaat ve onarım işinin resmi veya özel taahhütlere bağlı olarak yapılması şartlarının bir arada aranılması gerekmektedir. Aynı Kanunun 44 üncü maddesinde ise inşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihin, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin bitim tarihi olarak kabul edileceği ile bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her ne nam ile olursa olsun elde edilen hasılatın, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idare ve kuruluşları, iktisadi kamu kuruluşları, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin, söz konusu maddelerde bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin kurumlar vergilerine mahsuben kesinti yapmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hak ediş ödemeleri üzerinden vergi kesintisi yapılacağı hükme bağlanmıştır. Anılan Kanunun 15 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki yetkiye istinaden 29/3/2025 tarihli ve 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Karar ile vergi kesinti oranları; demiryolu hattı, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %1, gemi inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %1, diğer işler dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için %5 olarak belirlenmiş olup, bu düzenleme yayım tarihini izleyen ayın başından itibaren yapılan ödemelere uygulanmak üzere 30/3/2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Buna göre, inşaat ve onarım işlerinde işin yıllara sari olup olmayacağı, işe başlama ve işin bitirilmesinin farklı takvim yıllarında vuku bulup bulmadığının tespiti ile mümkün olabilmektedir. İşin bitim tarihi olarak ise geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabul tutanağının onay tarihi, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin esas alınması gerekmektedir. Ayrıca müteahhitlerce işin tamamen veya kısmen taşeronlara yaptırılması halinde, taşeronların Gelir Vergisi Kanununun 42 nci madde kapsamındaki durumları, taahhüt ettikleri kısmın mahiyet itibarıyla inşaat ve onarım işi kapsamında olup olmadığı ve süre olarak yıllara sirayet edip etmediğine göre tespit edilecektir. Özelge talep formu eki yapım işine ait sözleşmeden, söz konusu yapım işinin fabrika inşası ve bununla bağlantılı demiryolu işleri, demiryolu makasları elektrifikasyonu ve elektromekanik işleriyle ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, %1 oranında vergi tevkifatının demiryolu hattı, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri dolayısıyla bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedelleri için belirlendiği dikkate alındığında, söz konusu yapım işine ait sözleşmeye istinaden yapılacak olan fabrika ve bununla bağlantılı demiryolu işlerinin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün bulunmayıp, şirketinize ödenen hak ediş tutarları üzerinden %5 oranında vergi kesintisi yapılması gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Mahkeme Kararıyla Bedelsiz Tescil Edilen Taşınmazların Aktife Alınmasında Vergisel Değerleme Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.