Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Hakediş Kur Farkı, Faiz ve Repo Gelirleri Nasıl Vergilendirilir? Yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinden elde edilen hakediş bedellerinin döviz cinsinden belirlenmesi veya tahsil edilen tutarların bankada değerlendirilmesi halinde ortaya çıkan gelirlerin tamamı aynı vergilendirme dönemine tabi değildir. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 15.02.2018 tarihli özelgesine göre temel ayrım şöyledir: Dövizli hakedişin onay veya fatura tarihi ile nakden ya da hesaben ödeme tarihi arasında oluşan lehe kur farkı, yıllara yaygın inşaat işine ait istihkakın parçasıdır. Bu kur farkı üzerinden de hakediş kesintisi yapılır. Yalnızca geçici vergi veya yıl sonu değerlemesi nedeniyle oluşan ve ödeme niteliği taşımayan kur farkları üzerinden kesinti yapılmaz. Hakediş tahsil edildikten sonra paranın bankada değerlendirilmesinden elde edilen faiz, repo ve banka döviz kur farkı gelirleri yıllara yaygın inşaat işiyle ilişkilendirilmez. Banka faiz, repo ve kur farkı gelirleri, işin bitmesi beklenmeden oluştukları hesap döneminde kurum kazancına dahil edilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Özet Tablo İşlem veya gelirVergilendirileceği dönemHakediş kesintisiYıllara yaygın işe ait hakediş bedeliİşin bittiği yılVarHakedişin fatura/onay tarihi ile ödeme tarihi arasındaki lehe kur farkıİşin bittiği yılın proje sonucundaVarDövizli avans ödemesiİşin bittiği yılın proje sonucundaAvans ödendiğinde varAvans hesabının dönem sonu değerleme farkıİşlem ve proje bağlantısına göreÖdeme olmadığı için yokDövizli cari hesabın dönem sonu değerlemesiİşlem bağlantısına göreÖdeme olmadığı için yokTahsil edilen hakedişin banka faiziFaizin tahakkuk ettiği dönemYıllara yaygın inşaat kesintisi yokTahsil edilen hakedişten elde edilen repo geliriGelirin tahakkuk ettiği dönemYıllara yaygın inşaat kesintisi yokBankada tutulan dövizden doğan kur farkı geliriDeğerlemenin yapıldığı dönemYıllara yaygın inşaat kesintisi yokYıllara yaygın işle bağlantısız hesabın kur zararıCari dönem veya müşterek gider dağıtımıYokHesaben ödemeden sonra kurun düşmesiÖnceki kesinti değiştirilmezDüzeltme yapılmaz Özelgeye Konu Olay Nedir? Özelge talebinde bulunan şirket, çevre koruma tesislerinin anahtar teslim yapımını gerçekleştirmektedir. Şirketin faaliyetleri arasında birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işleri bulunmaktadır. Şirket tarafından şu konularda görüş istenmiştir: Hakediş bedellerinin bankada değerlendirilmesinden doğan faiz ve repo gelirlerinin hangi dönemde vergilendirileceği, Tahsil edilen dövizin bankada tutulmasından doğan kur farklarının yıllara yaygın işle ilişkilendirilip ilişkilendirilmeyeceği, Dövizli hakedişlerin fatura veya onay tarihi ile ödeme tarihi arasındaki kur farklarından kesinti yapılıp yapılmayacağı, Dövizli avans ve satıcı hesaplarının dönem sonu değerleme farklarında kesinti uygulanıp uygulanmayacağı, Yıllara yaygın işle doğrudan bağlantılı olmayan hesaplardan doğan kur zararlarının nasıl dağıtılacağı. İdare, hakedişe bağlı kur farklarıyla hakediş tahsil edildikten sonra paranın bankada değerlendirilmesinden doğan gelirleri birbirinden ayırmıştır. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Özelgenin Hukuki Niteliği Özelge, Vergi Usul Kanunu’nun 413’üncü maddesi kapsamında başvuru sahibinin bildirdiği olay, sözleşme ve işlem koşullarına dayanılarak verilmiştir. Genel düzenleyici işlem veya bütün mükellefler bakımından bağlayıcı mevzuat niteliğinde değildir. Bununla birlikte Gelir İdaresinin benzer işlemlere yaklaşımını göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Ayrıca özelgede yer alan yüzde 3 kesinti oranı özelgenin verildiği 2018 yılındaki orandır. Bu oran günümüzde bütün yıllara yaygın inşaat işleri için uygulanmamaktadır. Güncel oran ayrıca kontrol edilmelidir. (Yazı tarihi itibarıyla yıllara sari inşaat işleri için %5 stopaj uygulanmaktadır.) Bir İşin Yıllara Yaygın İnşaat İşi Sayılmasının Şartları Bir işin Gelir Vergisi Kanunu’nun 42’nci maddesi kapsamına girmesi için aşağıdaki üç şartın birlikte bulunması gerekir: ŞartAçıklamaİnşaat veya onarma işiFaaliyet niteliği itibarıyla inşaat, onarım veya dekapaj işi olmalıdırTaahhüde bağlılıkİş başka bir kişi veya kurum hesabına sözleşmeyle yapılmalıdırBirden fazla takvim yılıİş başladığı takvim yılından sonraki bir takvim yılına sarkmalıdır Bu işlerde kâr veya zarar her yıl ayrı ayrı kesinleştirilmez. İşin toplam sonucu, Gelir Vergisi Kanunu’nun 44’üncü maddesine göre işin bittiği yılda belirlenerek o yılın kurum kazancına dahil edilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) On iki ayı aşma şartı var mıdır? Hayır. Ölçüt işin on iki aydan uzun sürmesi değil, birden fazla takvim yılına yayılmasıdır. BaşlangıçBitişYıllara yaygınlık1 Şubat 202630 Kasım 2026Yok15 Aralık 202631 Ocak 2027Var1 Ocak 202631 Aralık 2026Yok1 Temmuz 202630 Haziran 2027Var Diğer şartların bulunması halinde yalnızca birkaç ay süren fakat iki takvim yılına yayılan bir iş de GVK 42 kapsamına girebilir. Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Güncel Kesinti Oranları 2018 tarihli özelgede hakediş kesinti oranı yüzde 3 olarak belirtilmiştir. Ancak oranlar daha sonra değiştirilmiştir. Güncel durumda: Yıllara yaygın işin türüGüncel kesinti oranıDemiryolu, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi işleri%1Gemi inşaat ve onarım işleri%1Nükleer santral inşaat ve onarım işleri%1Diğer yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri%5 Genel yıllara yaygın inşaat kesinti oranı 1 Mart 2021’den itibaren yüzde 5’e çıkarılmıştır. Raylı sistem ve gemi inşaat işlerinde 1 Nisan 2025’ten itibaren yüzde 1 uygulanmaktadır. Nükleer santral işleri de 1 Haziran 2026’dan itibaren yüzde 1’lik gruba dahil edilmiştir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Dolayısıyla özelgedeki çevre koruma tesisi yapım işi, özel yüzde 1 kapsamındaki işlerden birine girmiyorsa güncel genel oran yüzde 5’tir. Hakediş Ödemesinde Kesinti Ne Zaman Doğar? Kesinti, hakediş bedelinin nakden veya hesaben ödendiği sırada yapılır. Nakden ödeme; Nakit ödeme, Banka havalesi, Çekle ödeme, Başka bir ödeme aracıyla bedelin yüklenicinin tasarrufuna bırakılması gibi durumları kapsar. Hesaben ödeme ise yükleniciyi alacaklı, işi yaptıranı borçlu gösteren muhasebe kaydı veya benzeri işlemdir. Bu nedenle bankadan para çıkmamış olsa bile hakediş faturası veya onaylanan hakediş bedeli yüklenicinin cari hesabına borç kaydedilmişse hesaben ödeme ve kesinti yükümlülüğü doğabilir. Kesinti tarihinin belirlenmesinde nakden veya hesaben ödemenin hangisi önce gerçekleşmişse o tarih esas alınmalıdır. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Dövizli Hakedişte Kesinti Matrahı Nasıl Hesaplanır? Döviz cinsinden hakediş ödemesinde kesinti matrahı, nakden veya hesaben ödeme tarihindeki döviz alış kuru üzerinden hesaplanan Türk lirası karşılığıdır. Örneğin genel yüzde 5 kesinti oranına tabi bir çevre tesisi yapım işinde: AçıklamaTutarHakediş bedeli1.000.000 ABD dolarıNakden veya hesaben ödeme tarihindeki kur40 TLKesinti matrahı40.000.000 TLKesinti oranı%5Kesilecek kurumlar vergisi2.000.000 TL Hesaplama: 1.000.000 ABD doları × 40 TL = 40.000.000 TL 40.000.000 TL × %5 = 2.000.000 TL İşin raylı sistem, gemi veya nükleer santral işi olması halinde aynı matraha yüzde 1 oranı uygulanır. Fatura Tarihi ile Ödeme Tarihi Arasındaki Kur Farkı Yıllara Yaygın İşe Dahil midir? Evet. Döviz üzerinden düzenlenen hakedişte, hakedişin onay veya fatura tarihi ile ödeme tarihi arasında kur artışı nedeniyle yükleniciye ilave tutar ödenmesi halinde bu kur farkı, yıllara yaygın inşaat işiyle doğrudan ilgili istihkak olarak kabul edilir. Bu nedenle kur farkı: Yıllara yaygın inşaat işine ait hasılatın bir parçasıdır. Projenin kâr veya zararına işin bittiği yılda dahil edilir. Nakden veya hesaben ödendiğinde hakediş kesintisine tabi tutulur. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Örnek Hakediş faturası 1.000.000 ABD doları üzerinden, döviz kuru 35 TL iken düzenlenmiş olsun. Ödeme tarihinde kur 40 TL’ye yükselmiştir. AçıklamaTutarFatura tarihindeki TL karşılığı35.000.000 TLÖdeme tarihindeki TL karşılığı40.000.000 TLLehe kur farkı5.000.000 TLGenel kesinti oranı%5Kur farkına ait kesinti250.000 TL Özelgedeki görüşe göre 5.000.000 TL kur farkı da istihkak bedeline dahil edilir ve güncel genel oran esas alındığında 250.000 TL kesintiye tabi tutulur. Dönem Sonu Değerleme Kur Farkından Kesinti Yapılır mı? Hayır. Geçici vergi dönemi veya hesap dönemi sonunda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan değerleme sonucunda muhasebe kayıtlarında kur farkı oluşması, tek başına nakden veya hesaben ödeme değildir. Bu nedenle: Dövizli alınan avans hesabının dönem sonu değerleme farkında, Dövizli satıcı veya taşeron hesabının dönem sonu değerleme farkında, Henüz tahsil edilmemiş veya ödenmemiş dövizli bakiyenin değerleme farkında yalnızca değerleme nedeniyle hakediş kesintisi yapılmaz. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Ancak daha sonra fiilî ödeme gerçekleştiğinde, ödeme işlemi ve tarafların sözleşme niteliği çerçevesinde kesinti yeniden değerlendirilmelidir. Dövizli Avanslarda Kesinti Nasıl Uygulanır? Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15’inci maddesi, yıllara yaygın inşaat işlerine ilişkin avans ödemelerini de kesinti kapsamına almaktadır. Bu nedenle yükleniciye yıllara yaygın iş nedeniyle dövizli avans verildiğinde: Avansın nakden veya hesaben ödendiği tarihteki Türk lirası karşılığı bulunur. İşin türüne göre yüzde 5 veya yüzde 1 kesinti uygulanır. Dönem sonlarında avans hesabının değerlenmesinden doğan muhasebe kur farkı üzerinden ayrıca kesinti yapılmaz. Özelgedeki görüşe göre avans tarihi ile hakediş faturasının düzenlendiği tarih arasında kesinleşen ve istihkaka dönüşen kur farkı da kesinti kapsamında değerlendirilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Avans örneği Yükleniciye 100.000 avro avans ödenmiş ve ödeme tarihindeki kur 42 TL ise: AçıklamaTutarAvans100.000 avroÖdeme kuru42 TLAvansın TL karşılığı4.200.000 TLGenel kesinti oranı%5Kesilecek vergi210.000 TL Dönem sonunda avro kuru 45 TL’ye yükselse ve avans hesabında 300.000 TL değerleme farkı oluşsa bile yalnızca bu değerleme kaydı nedeniyle yeni bir kesinti yapılmaz. Hesaben Ödeme Sonrasında Kur Düşerse Kesinti Düzeltilir mi? Özelgedeki idari görüşe göre hayır. Hesaben ödeme tarihinde yüksek kur üzerinden kesinti yapılmış, fakat fiilî banka ödemesi sırasında döviz kuru düşmüş olabilir. Bu durumda: Hesaben ödeme tarihindeki kesinti geçerliliğini korur. Kesinti tutarı azaltılmaz. Düzeltme veya iade yapılmaz. Kesilen tutar, işin bittiği yıl hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Örnek AçıklamaTutarHesaben ödeme tarihindeki hakediş karşılığı20.000.000 TLKesinti oranı%5Yapılan kesinti1.000.000 TLFiilî ödeme tarihinde kur düşüşü sonrası karşılık18.000.000 TL İdarenin özelgedeki yaklaşımına göre kesinti 900.000 TL’ye düşürülmez. Hesaben ödeme sırasında hesaplanan 1.000.000 TL korunur. Hakediş Bedelinin Bankada Değerlendirilmesinden Elde Edilen Faiz Geliri Yüklenici şirket tarafından tahsil edilen hakediş bedelinin vadeli mevduat hesabına yatırılması halinde elde edilen faiz, yıllara yaygın inşaat işinin hakediş hasılatı değildir. Faizin kaynağı: İnşaat veya onarma hizmeti değil, Bankaya bırakılan nakdin değerlendirilmesidir. Bu nedenle faiz geliri: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabına alınmaz. İşin bitmesi beklenmeden tahakkuk ettiği hesap döneminde gelir yazılır. Geçici vergi ve kurumlar vergisi matrahında cari dönem geliri olarak dikkate alınır. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Faiz geliri örneği Yüklenici, tahsil ettiği hakediş bedelinin bir kısmını vadeli mevduatta değerlendirmiş ve 400.000 TL brüt faiz geliri elde etmiş olsun. AçıklamaVergisel işlemBrüt faiz geliriCari dönem kurum kazancına dahil edilirBanka tarafından yapılan vergi kesintisiŞartlarıyla cari dönem kurumlar vergisinden mahsup edilirFaiz gelirinin iş sonuna ertelenmesiMümkün değildirFaizin 350 hesaba kaydedilmesiUygun değildir Kurumların mevduat faizi ve repo gelirleri kurum kazancına dahil edilir; bu gelirler üzerinden yapılan kesintiler de genel hükümler çerçevesinde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilebilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Repo Gelirleri Hangi Dönemde Vergilendirilir? Hakediş bedelinin repo veya ters repo işlemlerinde değerlendirilmesinden doğan gelir de hakedişin bir parçası değildir. Repo geliri: Finansal değerlendirme geliridir. Oluştuğu dönemin kurum kazancına dahil edilir. İşin tamamlanacağı yıla ertelenmez. Repo geliri üzerinden kesilen vergi, gerekli belgelerle tevsik edilmek şartıyla gelirin dahil edildiği dönem kurumlar vergisinden mahsup edilir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Bankada Tutulan Dövizin Kur Farkı Geliri Dövizli hakediş tahsil edildiğinde ticari alacak kapanır ve tahsil edilen döviz banka hesabındaki para mevcuduna dönüşür. Bu tarihten sonra dövizin değerlenmesinden doğan kur farkı: Hakediş alacağına değil, Banka döviz mevcuduna aittir. Dolayısıyla bu gelir yıllara yaygın inşaat işiyle ilişkilendirilmez ve oluştuğu dönemde vergiye tabi kurum kazancına dahil edilir. Zaman çizelgesi AşamaKur farkının niteliğiHakedişin tahakkuku–tahsilatHakedişle bağlantılı kur farkıTahsilat tarihiAlacak kapanır, banka döviz mevcudu oluşurTahsilattan sonraki dönemBanka döviz mevcudu kur farkıİlk aşamadaki kur farkıYıllara yaygın iş hasılatıİkinci aşamadaki kur farkıCari dönem finansal/kur farkı geliri Bu ayrımın yapılabilmesi için fatura, hakediş onay, hesaben ödeme ve tahsilat tarihlerinin ayrı ayrı izlenmesi gerekir. Banka Döviz Hesabındaki Kur Zararı Nasıl Değerlendirilir? Özelgenin doğrudan sonuç cümlesi banka hesaplarından doğan kur farkı gelirlerini düzenlemektedir. Kur zararları bakımından hesabın işletme faaliyetleriyle bağlantısı incelenmelidir. Banka döviz hesabı: Yalnızca belirli bir yıllara yaygın projenin ödemelerinde kullanılıyorsa, Birden fazla projede müştereken kullanılıyorsa, Yıllara yaygın işle ilgisi olmayan genel işletme nakitlerini içeriyorsa farklı sonuçlar ortaya çıkabilir. İşle doğrudan ilişkilendirilemeyen olumsuz kur farkı müşterek genel gider niteliğindeyse GVK 43’teki dağıtım ölçülerine göre yıllara yaygın işe düşen pay ilgili projenin maliyetine aktarılır. Kalan bölüm diğer faaliyetlerin dönem sonucunda dikkate alınır. Özelge de birebir bağlantısı olmayan hesaplardan doğan olumsuz kur farklarının müşterek genel gider kapsamında bulunması halinde dağıtıma tabi tutulabileceğini belirtmektedir. Müşterek Genel Giderler Nasıl Dağıtılır? Yıl içinde birden fazla yıllara yaygın iş veya yıllara yaygın işle birlikte başka faaliyetler yürütülüyorsa müşterek genel giderler faaliyetler arasında dağıtılmalıdır. GVK 43’e göre dağıtımda: Yıllara yaygın işlere ait harcamalar, Diğer işlere ait satış ve hasılatlar, Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde düzeltilmiş tutarlar dikkate alınır. Kur zararının belirli bir hesap veya projeyle doğrudan ilişkisi kurulabiliyorsa önce doğrudan ilişkilendirme yapılmalıdır. Yalnızca doğrudan bağlantı kurulamayan gerçek müşterek giderler dağıtım konusu yapılmalıdır. Hakediş Kesintisi ile Banka Gelirlerinden Kesilen Vergi Aynı Dönemde mi Mahsup Edilir? Hayır. İki kesintinin mahsup zamanı farklı olabilir. Hakediş üzerinden yapılan kesinti Yıllara yaygın iş hakedişlerinden yapılan kesinti: Yüklenici açısından peşin ödenen vergidir. İşin kâr veya zararı işin bittiği yıl beyan edilir. Hakediş kesintisi de işin bittiği yıl hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. Faiz ve repo gelirinden yapılan kesinti Faiz ve repo gelirleri yıllara yaygın inşaat işine dahil edilmeden oluştukları dönemde kurum kazancına alınır. Buna bağlı olarak bu gelirlerden yapılan kesintiler de: Faiz veya repo gelirinin kurum kazancına dahil edildiği hesap dönemi, İlgili kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden mahsup edilir. Kesinti yoluyla ödenen bir verginin mahsup edilebilmesi için kesintiye konu kazancın beyannamede yer alması gerekir. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Kesintinin kaynağıMahsup dönemiYıllara yaygın iş hakedişiİşin bittiği yılHakedişe bağlı lehe kur farkıİşin bittiği yılBanka mevduat faiziFaiz gelirinin beyan edildiği yılRepo geliriRepo gelirinin beyan edildiği yılBanka döviz kur farkıGenellikle kesinti bulunmaz; gelir cari dönemde vergilenir Muhasebe Kayıtları Aşağıdaki kayıtlar, KDV’nin ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kabul edilerek sadeleştirilmiştir. Hakedişin kaydı Hakediş tutarı 10.000.000 TL olsun: HesapBorçAlacak120 Alıcılar10.000.000 TL350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri10.000.000 TL Lehe kur farkının hakedişe eklenmesi Fatura veya onay tarihi ile ödeme tarihi arasında 1.000.000 TL kur farkı oluşmuş olsun: HesapBorçAlacak120 Alıcılar1.000.000 TL350.01 Yıllara Yaygın İş Kur Farkı Hakedişleri1.000.000 TL İdarenin görüşüne göre bu fark yıllara yaygın işe ait istihkak niteliğinde olduğundan 350 hesap altında ayrı yardımcı hesapta takip edilmesi uygun bir ayrım sağlar. Kesinti yapılarak tahsilat Toplam alacak 11.000.000 TL, genel kesinti oranı yüzde 5 olsun: HesapBorçAlacak102 Bankalar10.450.000 TL295 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar550.000 TL120 Alıcılar11.000.000 TL Kesilen 550.000 TL gider değildir. İşin bittiği yıl hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilecek vergi alacağıdır. Banka faiz gelirinin kaydı Brüt faiz 400.000 TL, banka kesintisi örnek olarak 60.000 TL olsun: HesapBorçAlacak102 Bankalar340.000 TL193/295 Peşin Ödenen Vergiler60.000 TL642 Faiz Gelirleri400.000 TL Bu gelir işin bitmesi beklenmeden cari dönemde vergilendirilir. Banka döviz kur farkı geliri Banka döviz hesabının değerlemesinden 250.000 TL gelir doğmuş olsun: HesapBorçAlacak102 Döviz Banka Hesabı250.000 TL646 Kambiyo Kârları250.000 TL Bu tutar 350 hesaba aktarılmaz ve cari dönem kurum kazancına dahil edilir. Banka döviz kur farkı zararı HesapBorçAlacak656 Kambiyo Zararları250.000 TL102 Döviz Banka Hesabı250.000 TL Vergisel sınıflandırma yapılırken hesabın doğrudan bir projeye mi, müşterek faaliyetlere mi yoksa genel işletme nakdine mi ait olduğu belirlenmelidir. Kur Farkının KDV Karşısındaki Durumu İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 15.02.2018 tarihli özelgesi esas olarak kurumlar vergisi, dönemsel kazanç ve hakediş kesintisi hakkındadır. KDV yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Genel KDV uygulamasında: Teslim veya hizmet tarihi ile tahsilat tarihi arasında satıcı lehine gerçekleşen kur farkı KDV matrahına dahildir. Kur farkına asıl teslim veya hizmette geçerli olan KDV oranı uygulanır. Geçici vergi ve yıl sonu değerlemelerinden doğan gerçekleşmemiş kur farklarında fatura düzenlenmez ve KDV hesaplanmaz. (Gelir İdaresi Başkanlığı) Buna göre hakediş kesintisi ile KDV uygulaması birbirinden bağımsızdır: Kur farkıHakediş kesintisiKDVTahsilat nedeniyle gerçekleşen lehe kur farkıVarAsıl işleme göre varYıl sonu değerleme kur farkıYokYokBanka döviz hesabı değerleme farkıYokYokİstisna işleme ait gerçekleşen kur farkıKesinti şartlarına göreAsıl istisnanın niteliğine göre Örnek: Hakediş, Kur Farkı ve Banka Faizi Birlikte ABC Çevre Teknolojileri A.Ş.’nin yıllara yaygın çevre tesisi inşaatına ilişkin işlemleri şöyledir: İşlemTutarHakedişin fatura tarihindeki değeri20.000.000 TLÖdeme tarihine kadar oluşan lehe kur farkı2.000.000 TLHakediş ve kur farkı toplamı22.000.000 TLGenel kesinti oranı%5Hakediş kesintisi1.100.000 TLTahsil edilen tutarın banka faizi500.000 TLBankadaki dövizden doğan kur farkı geliri300.000 TL Vergisel sonuç: KalemUygulama20.000.000 TL hakedişİşin bittiği yılın kazancında2.000.000 TL hakediş kur farkıİşin bittiği yılın kazancında1.100.000 TL kesintiİşin bittiği yıl kurumlar vergisinden mahsup500.000 TL banka faiziOluştuğu dönemde vergiye tabi300.000 TL banka kur farkıOluştuğu dönemde vergiye tabi Şirketin yıllara yaygın işi henüz tamamlanmamış olsa bile 800.000 TL’lik banka faiz ve kur farkı geliri cari dönemin kurum kazancına dahil edilir. Uygulamada En Çok Yapılan Hatalar Hatalı uygulamaDoğru yaklaşımDeğişen kesinti oranını günümüzde kullanmakGüncel yüzde 5 veya özel yüzde 1 oranı kontrol edilmelidirBanka faizini 350 hesaba kaydetmekCari dönem finansal geliri olarak izlenmelidirRepo gelirini işin bitimine ertelemekTahakkuk ettiği dönemde vergilendirilmelidirBanka döviz kur farkını hakediş kur farkı saymakTahsilat öncesi ve sonrası ayrılmalıdırFatura–ödeme kur farkından kesinti yapmamakLehe ve ödenen fark istihkaka dahil edilirDönem sonu değerleme farkından kesinti yapmakÖdeme olmadığı için kesinti yapılmazAvans ödemesinden kesinti yapmamakYıllara yaygın işe ait avanslar kesinti kapsamındadırHesaben ödemeden sonra kur düşünce kesintiyi düzeltmekÖzelgeye göre düzeltme yapılmazFaiz kesintisini işin bittiği yıla taşımakFaiz gelirinin beyan edildiği dönemde mahsup edilirHakediş kesintisini cari yılda mahsup etmekİşin bittiği yıl mahsup edilirBütün kur zararlarını proje maliyetine aktarmakDoğrudan bağlantı ve müşterek gider niteliği incelenmelidirGerçekleşmemiş kur farkına KDV hesaplamakDönem sonu değerleme farkında KDV yokturÖzelgeyi bütün olaylar için doğrudan bağlayıcı kabul etmekSözleşme ve fiilî işlem koşulları ayrıca incelenmelidir Sık Sorulan Sorular Hakediş bedelinin bankada değerlendirilmesinden elde edilen faiz, işin bittiği yıl mı vergilendirilir? Hayır. Faiz geliri yıllara yaygın inşaat işinin hasılatı olarak kabul edilmez. Faizin tahakkuk ettiği hesap döneminde kurum kazancına dahil edilir. Repo geliri 350 Yıllara Yaygın İnşaat Hakedişleri hesabına kaydedilir mi? Hayır. Repo geliri finansal değerlendirme geliridir ve cari dönem sonuç hesaplarında izlenmelidir. Dövizli hakedişin fatura tarihi ile ödeme tarihi arasındaki kur farkından kesinti yapılır mı? Evet. Yüklenici lehine oluşan ve ödenen kur farkı istihkakın bir parçası kabul edildiğinden hakediş kesintisine tabidir. Yıl sonu kur değerleme farkından kesinti yapılır mı? Hayır. Yalnızca değerleme nedeniyle oluşan ve ödeme içermeyen kur farkında kesinti yapılmaz. Dövizli avans ödemesi kesintiye tabi midir? Evet. Yıllara yaygın inşaat işiyle ilgili avanslar da nakden veya hesaben ödendiğinde kesintiye tabidir. Avans hesabının yıl sonu kur farkından kesinti yapılır mı? Hayır. Değerleme işlemi nakden veya hesaben ödeme değildir. Ancak avansın hakedişe dönüşmesi sırasında kesinleşen fark ayrıca değerlendirilir. Hesaben ödeme yapıldıktan sonra kur düşerse kesinti düzeltilir mi? Özelgedeki görüşe göre hayır. Hesaben ödeme tarihindeki kur üzerinden yapılan kesinti korunur ve işin bittiği yıl kurumlar vergisinden mahsup edilir. Banka faizinden kesilen vergi hangi yıl mahsup edilir? Faiz gelirinin kurum kazancına dahil edildiği hesap döneminde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. Kesintinin belgelenmesi ve gelirin beyannameye dahil edilmesi gerekir. Hakediş kesintisi hangi yıl mahsup edilir? Yıllara yaygın inşaat işinin tamamlandığı ve işin kâr veya zararının beyan edildiği yıl mahsup edilir. 2018 tarihli özelgedeki yüzde 3 oranı hâlen geçerli midir? Hayır. Güncel genel oran yüzde 5’tir. Raylı sistem, gemi ve nükleer santral inşaat ve onarım işlerinde yüzde 1 uygulanmaktadır. Sonuç İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 15.02.2018 tarihli özelgesi, yıllara yaygın inşaat işlerinde kur farkının kaynağına ve ödeme aşamasına göre farklı vergisel sonuçlar doğduğunu göstermektedir. İdarenin özelgedeki görüşüne göre somut olayda: Dövizli hakedişin onay veya fatura tarihi ile nakden ya da hesaben ödeme tarihi arasındaki lehe kur farkı yıllara yaygın işin istihkak bedeline dahildir. Bu kur farkı üzerinden, ödemenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan hakediş kesinti oranıyla vergi kesintisi yapılır. Dövizli hakediş ödemesinin kesinti matrahı, nakden veya hesaben ödeme tarihindeki döviz alış kuru kullanılarak hesaplanan Türk lirası tutarıdır. Avans ödemeleri de kesinti kapsamındadır. Geçici vergi ve yıl sonu değerlemeleri nedeniyle avans veya cari hesaplarda oluşan kur farklarında ödeme bulunmadığından hakediş kesintisi yapılmaz. Hesaben ödemeden sonra kurun düşmesi, daha önce yapılan kesintinin düzeltilmesini veya iadesini gerektirmez. Tahsil edilen hakedişlerin bankada değerlendirilmesinden elde edilen faiz, repo ve banka döviz kur farkı gelirleri yıllara yaygın inşaat işiyle ilişkilendirilmez. Banka faiz, repo ve kur farkı gelirleri, işin tamamlanması beklenmeden oluştukları dönemin kurum kazancına dahil edilir. Banka faiz ve repo gelirlerinden yapılan vergi kesintileri, gelirin beyan edildiği dönem kurumlar vergisinden mahsup edilir. Yıllara yaygın işle doğrudan bağlantısı olmayan hesaplardan doğan kur zararları, gerçek anlamda müşterek genel gider niteliğindeyse GVK 43 kapsamında faaliyetler arasında dağıtılabilir. Dönem sonu değerleme kur farklarında KDV ve fatura doğmaz; tahsilat nedeniyle gerçekleşen kur farklarının KDV durumu ise asıl işleme göre ayrıca belirlenir. Özelgede kullanılan yüzde 3 oran tarihsel bir orandır. Güncel uygulamada genel yıllara yaygın inşaat işlerinde yüzde 5; raylı sistem, gemi ve nükleer santral işlerinde yüzde 1 kesinti uygulanmaktadır. Yasal Dayanak Tablosu MevzuatMadde veya düzenlemeKonu193 sayılı Gelir Vergisi KanunuMadde 42Yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinde kazancın tespiti193 sayılı Gelir Vergisi KanunuMadde 43Müşterek genel gider ve amortismanların dağıtımı193 sayılı Gelir Vergisi KanunuMadde 44İşin bitim tarihi5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 6Safi kurum kazancının tespiti5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 15/1-aHakediş ve avans ödemelerinde kesinti5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 15/6Hesaben ödeme tanımı5520 sayılı Kurumlar Vergisi KanunuMadde 34Kesinti yoluyla ödenen vergilerin mahsubu213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 280Yabancı paralar ile dövizli alacak ve borçların değerlemesi213 sayılı Vergi Usul KanunuMadde 413Özelgelerin hukuki dayanağı3065 sayılı KDV KanunuMadde 20KDV matrahının tanımı3065 sayılı KDV KanunuMadde 24/cKur ve vade farklarının KDV matrahına dahil olması3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıİlgili düzenlemeGenel hakediş kesinti oranının yüzde 5’e çıkarılması9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıİlgili düzenlemeRaylı sistem ve gemi işlerinde yüzde 1 oranı11344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıİlgili düzenlemeNükleer santral işlerinde yüzde 1 oranıKDV Genel Uygulama TebliğiIII/A-5.3Kur farklarının KDV uygulamasıİstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi15.02.2018 tarih ve 62030549-120[42-2014/228]-158888Hakediş kur farkları ile banka faiz ve repo gelirleri Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz. Muhasebe Kayıt Örnekleri – Yevmiye Madde Örnekleri Hesaplama Araçları Kaynak: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/433/ozelge/22782 Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.