Şirketlerin ticari ilişkilerini geliştirmek veya belirli kişilerle iş bağlantılarını güçlendirmek amacıyla yaptığı hediye harcamalarının vergisel niteliği uygulamada sıkça tartışılmaktadır. Özellikle işletme faaliyetiyle bağlantısı zayıf görülen hediyelerin kurum kazancından indirilebilip indirilemeyeceği ve bu harcamalara ait KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı, vergi incelemelerinde dikkat çeken başlıklardan biridir. İstanbul Defterdarlığı tarafından verilen 31.05.2024 tarihli özelgede, tekstil faaliyetiyle iştigal eden bir şirketin, konsinye ürün verdiği mağazalardan birinin muhasebe müdürüne oyun konsolu ve kumanda kolu hediye ettiği belirtilmiştir. Bu yazıda söz konusu şirket, telif sorunu yaşamamak amacıyla (A) Şirketi olarak anılacaktır. Özelgede, bu harcamaların kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınıp alınamayacağı ve bu alımlara ait KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı değerlendirilmiştir. Kurum Kazancında Gider Yazılabilmesi İçin Hangi Ölçüt Esas Alınır? 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesine göre, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler kurum kazancından indirilebilir. Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 1 numaralı bendinde ise, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hükme bağlanmıştır. Özelgede ayrıca, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin, ticari organizasyona bağlı yapılan harcamalar olduğu ve bu harcamalarla kurum kazancının elde edilmesi arasında doğrudan ve açık bir illiyet bağının bulunması gerektiği kabul edilmiştir. Bu nedenle her ticari ilişki kapsamında yapılan ödeme otomatik olarak gider sayılmamaktadır. Asıl belirleyici unsur, gider ile kazanç arasında açık ve güçlü bir bağlantının kurulabilmesidir. Xbox Oyun Konsolu Hediyesi Neden Gider Olarak Kabul Edilmedi? Somut olayda, (A) Şirketi tarafından konsinye ürün verilen mağazalardan birinin muhasebe müdürüne hediye edilen Xbox oyun konsolu ve kumanda kolu bedeline ilişkin harcamaların, kurum kazancının elde edilmesi ve idamesi ile doğrudan ve açık bir illiyet bağı bulunmadığı değerlendirilmiştir. Vergi idaresi bu nedenle, söz konusu harcamaların mahiyeti itibarıyla gider olarak dikkate alınmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Yani burada belirleyici olan husus, hediyenin şirket faaliyetiyle dolaylı biçimde ilişkilendirilebilmesi değil, doğrudan ticari kazancın elde edilmesi ve sürdürülmesiyle açık bir bağ kurulamamasıdır. Bu yaklaşım, özellikle kişiye özel ve yüksek kişisel tüketim niteliği taşıyan hediyelerde daha katı bir değerlendirme yapıldığını göstermektedir. Konsinye Ürün Verilen Mağaza Çalışanına Hediye Verilmesi Sonucu Değiştirir mi? Özelgede ulaşılan sonuca göre, hayır. Hediyenin, şirketin konsinye ürün verdiği mağazanın muhasebe müdürüne verilmiş olması tek başına gider yazılmasını sağlamamaktadır. Çünkü vergi idaresi, bu kişiyle olan ilişkiyi değil, yapılan harcamanın ticari kazancın elde edilmesi ve idamesiyle doğrudan bağlantısını esas almıştır. Bu nedenle somut olayda, mağaza ile ticari ilişkinin varlığına rağmen, muhasebe müdürüne hediye edilen oyun konsolu ve kumanda kolu bedeli kurum kazancı açısından kabul edilebilir gider olarak değerlendirilmemiştir. Başka bir ifadeyle, ticari ilişkinin bulunması ile gider yazılabilirlik aynı şey olarak kabul edilmemiştir. KDV İndirimi Neden Reddedildi? 3065 sayılı KDV Kanununun 29 uncu maddesinde, mükelleflerin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen belgelerde gösterilen KDV’yi indirebileceği belirtilmiştir. Ancak aynı Kanunun 30/d maddesinde, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Özelgede, KDV Genel Uygulama Tebliğine de atıf yapılarak, işle ilgili bulunmayan, işletme sahibinin özel tüketimine yönelik nitelik taşıyan veya sair kanunen kabul edilmeyen giderlere ait belgelerde gösterilen KDV’nin işletme üzerinde kalacağı açıklanmıştır. Bu nedenle, Xbox oyun konsolu ve kumanda kolu alımına ilişkin harcamalar kurum kazancında indirilemediği için, bunlara ait KDV’nin de indirim konusu yapılması mümkün görülmemiştir. Özelgedeki Somut Olay Nasıl Sonuçlandı? Özelgede, (A) Şirketinin konsinye ürün verdiği mağazanın muhasebe müdürüne hediye ettiği Xbox oyun konsolu ve kumanda koluna ilişkin harcamaların gider olarak dikkate alınamayacağı açık biçimde belirtilmiştir. Bunun gerekçesi, bu harcamalar ile kurum kazancının elde edilmesi ve sürdürülmesi arasında doğrudan ve açık bir illiyet bağının bulunmamasıdır. Aynı nedenle, söz konusu alımlara ait KDV’nin de 3065 sayılı Kanunun 30/d maddesi uyarınca indirim konusu yapılamayacağı sonucuna varılmıştır. Böylece hem kurumlar vergisi hem de KDV yönünden olumsuz bir vergisel sonuç ortaya çıkmıştır. Şirketler Bu Tür Harcamalarda Neye Dikkat Etmelidir? Bu özelge, şirketler tarafından yapılan hediye harcamalarının tamamının otomatik olarak ticari gider sayılmadığını göstermektedir. Harcamanın kurum kazancından indirilebilmesi için, gider ile ticari faaliyetin yürütülmesi arasında açık, doğrudan ve objektif biçimde kurulabilir bir bağ bulunmalıdır. Özellikle kişisel kullanım niteliği ağır basan ürünlerin belirli kişilere hediye edilmesi halinde, bu harcamaların işletme gideri olarak kabul edilmesi daha zor hale gelmektedir. Somut olayda da Xbox oyun konsolu ve kumanda kolu gibi kişisel tüketime açık ürünler için bu bağ yeterli görülmemiştir. Bu nedenle işletmelerin temsil, promosyon ve hediye giderleri arasında net bir ayrım yapması büyük önem taşımaktadır. Sonuç İstanbul Defterdarlığının 31.05.2024 tarihli özelgesine göre, konsinye ürün verilen mağazanın muhasebe müdürüne hediye edilen Xbox oyun konsolu ve kumanda kolu bedeline ilişkin harcamaların, kurum kazancının elde edilmesi ve idamesi ile doğrudan ve açık bir bağı bulunmadığından gider olarak dikkate alınması mümkün değildir. Aynı şekilde, söz konusu alımlar kurum kazancının tespitinde kabul edilmeyen gider niteliğinde görüldüğü için, bunlara ait KDV’nin de indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu özelge, şirketler tarafından yapılan kişi bazlı hediye harcamalarında, vergi mevzuatının doğrudan ticari ilişki ve açık illiyet bağı aradığını ortaya koyan önemli örneklerden biridir. NoSoruCevap1Xbox oyun konsolu şirket gideri yazılır mı?Bu özelgedeki somut olaya göre hayır. Konsinye ürün verilen mağazanın muhasebe müdürüne hediye edilen Xbox oyun konsolu bedeli gider yazılamaz.2Hediye olarak alınan oyun konsolu kurum kazancından indirilebilir mi?Hayır. Vergi idaresi, bu harcama ile kurum kazancının elde edilmesi ve sürdürülmesi arasında doğrudan ve açık bağ bulunmadığını belirtmiştir.3Konsinye ürün verilen mağaza çalışanına hediye verilmesi sonucu değiştirir mi?Hayır. Ticari ilişki bulunmasına rağmen, hediye harcaması gider olarak kabul edilmemiştir.4Gelir Vergisi Kanunu 40 kapsamında her ticari harcama gider midir?Hayır. Giderin ticari kazancın elde edilmesi ve idamesiyle doğrudan bağlantılı olması gerekir.5KDV indirimi neden reddedildi?Çünkü gider olarak kabul edilmeyen bu harcamalara ait KDV, KDV Kanununun 30/d maddesi gereği indirilemez.6Kanunen kabul edilmeyen giderlere ait KDV indirilebilir mi?Genel kural olarak hayır. Özelgede de bu nedenle KDV indirimi reddedilmiştir.7Şirket hediyesi ne zaman vergi açısından sorun yaratır?Harcama ticari faaliyetle doğrudan bağlantılı değilse ve kişisel tüketim niteliği ağır basıyorsa vergi açısından sorun yaratabilir.8Oyun konsolu alımı işletme gideri sayılır mı?Bu özelgedeki olaya göre sayılmaz. Çünkü işletme faaliyetiyle açık illiyet bağı kurulmamıştır.9Bu özelgede şirket nasıl somutlaştırılmıştır?Yazıda şirket, telif sorunu yaşamamak amacıyla (A) Şirketi olarak ifade edilmiştir.10Bu özelgeden çıkan en önemli sonuç nedir?Konsinye mağazanın muhasebe müdürüne hediye edilen Xbox ve kumanda kolu gider yazılamaz; bunlara ait KDV de indirilemez. T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIİstanbul DefterdarlığıGelir Kanunları KDV-ÖTV Grup Müdürlüğü    Sayı:E-39044742-130[Özelge]-72211831.05.2024Konu:Firma personeline hediye verilen Xbox oyun konsolu bedelinin gider olarak indirim konusu yapılıp yapılmayacağı       İlgi:…tarihli ve …evrak kayıt numaralı özelge talep formunuz  İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, Şirketinizin tekstil faaliyeti ile iştigal ettiği, mağazalarınıza, bayi mağazalarına ve konsinye olarak ürün verdiğiniz mağazalarda ürünlerinizin satışının yapıldığı, konsinye ürün verdiğiniz mağazanın muhasebe müdürüne oyun konsolu ve kumanda kolu hediye ettiğiniz belirtilerek, söz konusu harcamaların kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınıp alınmayacağı ile katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinde, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca tespit edilecek kurum kazancından, Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde yer alan giderler indirilecektir. Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinde, safi kazancın tespit edilmesi sırasında indirilebilecek giderler sayılmış olup, maddenin (1) numaralı bendiyle ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hükme bağlanmıştır. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında sayılan kanunen kabul edilmeyen giderler dışında kalan ticari organizasyona bağlı olarak yapılan giderler olup, bunlara işletme gideri de denilebilmektedir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, Şirketinizin faaliyetine ilişkin olarak konsinye ürün verilen mağazalardan birinin muhasebe müdürüne hediye edilen xbox oyun konsolu ve kumanda kolu bedeline ilişkin olarak yapılan harcamaların, mahiyeti itibarıyla kurum kazancının elde edilmesi ve idamesi arasında doğrudan ve açık bir illiyet bağı bulunmadığından gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmamaktadır. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN 3065 sayılı KDV Kanununun; -1/1 inci maddesinde; ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti kapsamında Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, -29/1 inci maddesinde, mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’yi indirebilecekleri, -30/d maddesinde, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin (5520 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine göre transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar ile Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine göre işletme aleyhine oluşan farklara ilişkin ithalde veya sorumlu sıfatıyla ödenen KDV ile yurt içindeki işlemlerde mal teslimi veya hizmet ifasında bulunan mükellefler tarafından ilgili vergilendirme döneminde beyan edilerek ödenen KDV hariç) mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. KDV Genel Uygulama Tebliğinin “İndirilemeyecek KDV” başlıklı (III/C-2.) bölümünün “Genel Açıklama” alt başlıklı (III/C-2.1.) bölümünde; “KDV esas itibarıyla vergi indirimi mekanizmasına dayanan bir vergilendirme şekli olmakla beraber, uygulamada, vergi indirimine imkân tanınmayan bazı haller Kanunun 30 uncu maddesinde sayılmıştır. Buna göre aşağıda açıklanan vergiler, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilmez. … ç) Kanunun (30/d) maddesi uyarınca Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen (kanunen kabul edilmeyen) giderler dolayısıyla ödenen KDV de mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilemeyecektir. Bu itibarla, faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan giderler dışında kalan, işle ilgili bulunmayan veya işletme sahibinin özel tüketimine yönelik harcamalar niteliğinde bulunan ve sair kanunen kabul edilmeyen giderlere ilişkin belgelerde gösterilen KDV tüketici durumunda bulunan işletme veya işletme sahibi üzerinde kalacaktır. …” açıklamalarına yer verilmiştir. Buna göre, Şirketinizin konsinye ürün verdiği mağazanın muhasebe müdürüne hediye etmek amacıyla satın almış olduğu oyun konsolu ve kumanda koluna ilişkin harcamaların kurum kazancının tespitinde indirimi kabul edilmediğinden, söz konusu alımlara ilişkin KDV’nin 3065 sayılı Kanunun 30/d maddesi uyarınca indirim konusu yapılması mümkün değildir. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza                               (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Hesaplama Araçları