Giriş Serbest meslek erbaplarının mesleki faaliyetlerini yürütürken kullandıkları taşıtlara ilişkin giderlerin vergisel boyutu, uygulamada sıkça tereddüt edilen konular arasında yer almaktadır. Özellikle envantere kayıtlı olmayan araçlara ait yakıt, bakım ve onarım giderlerinin gelir vergisi ve katma değer vergisi karşısındaki durumu, idarenin görüşleri doğrultusunda netlik kazanmaktadır. Bu yazıda, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen ve Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı bünyesinde tesis edilen bir özelge çerçevesinde, söz konusu giderlerin hangi şartlarda indirim konusu yapılamayacağı teknik vaka diliyle ele alınmaktadır. Özelgeye Konu Olayın Özeti Özelge talebine konu olayda, serbest meslek erbabı olarak faaliyet gösteren bir gerçek kişi, mesleki faaliyetlerinde fiilen kullandığı ancak envanterine kayıtlı olmayan ve kardeşi adına tescilli bulunan bir binek otomobile ilişkin giderlerin vergisel durumunu sormuştur. Söz konusu araç için yapılan yakıt, bakım ve onarım harcamalarının serbest meslek kazancının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı ile bu giderlere ait KDV’nin indirim hakkı talep edilmiştir. İdare, değerlendirmesini yalnızca bu somut olay üzerinden yapmış ve mevzuat hükümlerini bu çerçevede uygulamıştır. Gelir Vergisi Kanunu Açısından Yapılan Değerlendirme 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda serbest meslek kazancı, şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayalı faaliyetlerden doğan kazanç olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun mesleki giderleri düzenleyen hükümlerinde ise, yalnızca mesleki faaliyette kullanılan ve envantere dahil edilen taşıtların giderlerinin belirli sınırlamalar dahilinde indirim konusu yapılabileceği açıkça belirtilmiştir. Bu kapsamda idare, serbest meslek kazancının tespitinde; Taşıtın mesleki faaliyette kullanılıyor olmasının tek başına yeterli olmadığı, Aracın mutlaka envantere kayıtlı olması gerektiği, Envantere kayıtlı olmayan araçlara ait yakıt, bakım, onarım giderleri ile amortismanların gider yazılamayacağı, sonucuna ulaşmıştır. Dolayısıyla, kardeş adına kayıtlı ve serbest meslek erbabının envanterinde yer almayan araç için yapılan harcamaların, gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün görülmemiştir. Katma Değer Vergisi Kanunu Açısından Yapılan Değerlendirme 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda, mükelleflerin faaliyetlerine ilişkin olarak yüklendikleri KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için, bu giderlerin gelir veya kurumlar vergisi açısından da indirilebilir nitelikte olması gerekmektedir. İlgili özelgede, gelir vergisi yönünden gider olarak kabul edilmeyen harcamalara ilişkin KDV’nin de indirilemeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Bu çerçevede; Envantere kayıtlı olmayan araca ait giderler gelir vergisi açısından indirilemediğinden, Bu giderler dolayısıyla ödenen KDV’nin de indirilecek KDV olarak dikkate alınması mümkün değildir. İdarenin Sonucu ve Vergisel Risk Değerlendirmesi İdare, özelgede açık biçimde, mesleki faaliyetle bağlantılı olsa dahi envantere dahil olmayan araçlara ilişkin giderlerin hem gelir vergisi hem de KDV yönünden indirim hakkı doğurmayacağını belirtmiştir. Bu yaklaşım, uygulamada sıklıkla karşılaşılan “fiilen kullanım” gerekçesinin tek başına yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Serbest meslek erbaplarının, araç giderlerini vergisel açıdan güvenli biçimde dikkate alabilmeleri için taşıtın mutlaka envantere dahil edilmesi ve mevzuatta öngörülen sınırlamalara uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Sık Sorulan Sorular Tablosu SoruCevapEnvantere kayıtlı olmayan araç giderleri gider yazılabilir miHayır, serbest meslek kazancında gider olarak dikkate alınamazKardeş adına kayıtlı araç mesleki gider kabul edilir miHayır, envantere dahil olmadığı sürece kabul edilmezYakıt gideri gelir vergisinden düşülebilir miEnvantere kayıtlı değilse düşülemezBakım ve onarım giderleri indirim konusu yapılabilir miHayırAmortisman ayrılması mümkün müEnvantere kayıtlı olmadığı için mümkün değildirKDV indirimi yapılabilir miHayır, gider kabul edilmediği için KDV de indirilemezMesleki faaliyette fiilen kullanılması yeterli midirHayır, envanter kaydı şarttırSerbest meslek erbabı araç giderlerini nasıl yazabilirAracı envantere alarak ve sınırlamalara uyarakEnvanter kaydı olmayan araç vergi risk yaratır mıEvet, vergi ziyaı ve tarhiyat riski doğururÖzelge hangi durumu netleştirmektedirEnvantere kayıtlı olmayan araç giderlerinin indirilemeyeceğini Sonuç İlgili özelge, serbest meslek erbapları açısından araç giderlerinin vergisel niteliğini somut bir vaka üzerinden netleştirmektedir. Envantere kayıtlı olmayan araçlara ait hiçbir giderin, mesleki faaliyetle ilişkisi bulunsa dahi, gelir vergisi ve KDV yönünden indirim hakkı doğurmadığı açıkça ortaya konulmuştur. ÖRNEK ÖZELGE T.C.GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIAnkara Vergi Dairesi BaşkanlığıGelir Kanunları KDV ve ÖTV Müdürlüğü    Sayı:E-84974990-130[KDV.2/İ/30-2022/2]-26016213.05.2024Konu:Aktife kayıtlı olmayan araca ilişkin giderlerin gelir vergisi ve katma değer vergisi yönünden indirim konusu yapılıp yapılmayacağı  İlgi:… İlgide kayıtlı özelge talep formunda, serbest meslek erbabı olarak mesleki faaliyetlerinizde kullandığınız ancak envantere kayıtlı olmayan ve kardeşiniz adına kayıtlı araca ilişkin bakım onarım, yakıt vb. giderlerin serbest meslek kazancınızdan indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir. GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun; -“Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65 inci maddesinde; “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. …”, -“Mesleki giderler” başlıklı 68 inci maddesinde, “Serbest meslek kazancının tespitinde aşağıda yazılı giderler hasılattan indirilir. … 4. Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş eşya ve envantere dahil taşıtlar için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (amortismana tâbi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde aynı Kanunun 328 inci maddesine göre hesaplanacak zararlar dahil). (Şu kadar ki özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 135.000 Türk lirasını, (324 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2024 yılında uygulanmak üzere 790.000 TL), söz konusu vergilerin maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hallerde, amortismana tabi tutarı 250.000 Türk lirasını (324 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2024 yılında uygulanmak üzere 1.500.000) aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir. Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır.) 5. Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri. (Şu kadar ki binek otomobillerine ilişkin giderlerin en fazla %70’i ve kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 Türk lirasına (324 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2024 yılında uygulanmak üzere 26.000) kadarlık kısmı ile binek otomobillerinin iktisabında ödenen özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının 115.000 Türk lirasına (324 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2024 yılında uygulanmak üzere 690.000) kadarlık kısmı gider olarak dikkate alınabilir. …” hükümlerine yer verilmiştir. Diğer taraftan, 221 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “4.2. Binek Otomobillerinin Amortismanları ve Giderleri” başlıklı kısmında; “… 34. Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinin 10 numaralı bendinde yapılan değişiklik ile 1.1.1999 tarihinden itibaren serbest meslek erbabı, envantere dahil olan binek otomobillerinin giderlerini ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlarını gider olarak hasılattan indirebileceklerdir. Bu nevi giderlerin hasılattan indirilebilmesi için söz konusu binek otomobillerin envantere dahil edilmesi şarttır. …” açıklamalarına yer verilmiştir. Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalara göre, serbest meslek faaliyetinin ehemmiyet ve genişliği ile mütenasip olan ve işte kullanılan envantere kayıtlı araçların giderleri ile amortismanları Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde belirtilen oranla sınırlı olmak üzere indirim konusu yapılabilecek olup envanterinize kayıtlı bulunmayan araca ait bakım, onarım ve yakıt giderleri ile amortismanların serbest meslek kazancınızın tespitinde indirim konusu yapmanız mümkün bulunmamaktadır. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN 3065 sayılı KDV Kanununun; – “Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler” başlıklı 1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin, KDV’ye tabi olduğu, – “Vergi İndirimi” başlıklı 29/1 maddesinde, mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV den, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’yi indirebilecekleri, – “İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi” başlıklı 30/d maddesinde ise, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV nin mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilemeyeceği, hüküm altına alınmıştır. Buna göre, mesleki faaliyetiniz ile ilgili olarak kullanılsa dahi envanterinize kayıtlı bulunmayan araca ait bakım, onarım ve yakıt giderleri ile amortismanların Gelir Vergisi Kanununa göre serbest meslek kazancınızın tespitinde indirimi mümkün bulunmadığından, söz konusu aracın giderlerine ilişkin KDV’nin indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim. (*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. (**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır. ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER Serbest Meslek Erbabının İşyerine Kayıtlı Aracı Kiraya Vermesi: Vergisel Durum Kaynak: GİB Özelge Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.